Hoe een beschaving reageert op een pandemie zegt niet alleen iets over de ziekte, het zegt ook iets over de beschaving zelf.

Ik zou dit graag ook zien in het kader van Spengler’s theorie, maar daarvoor zal ik toch echt nog wat meer moeten lezen in zijn boeken.

Op dit moment kan ik er alleen vanuit het perspectief van de r/K politieke theorie naar kijken.

Voor we dat doen moeten we COVID-19 op zijn effect inschatten: hoe erg, hoe ernstig is COVID-19 eigenlijk in verhouding tot meer bekende epidemieën?

En hoewel het nog vroeg is, lijkt COVID-19 niet meer sterfgevallen te veroorzaken dan een zware griep epidemie. In een zware griep epidemie worden -officieel- zo’n 200.000 nederlanders ziek, en streven er rond de 3000 mensen. Een voorzichtige extrapolatie doet mij vermoeden dat COVID-19 een -officieel gediagnosticeerd- aantal van 40.000 positieve tests zal bereiken en wellicht tegen de 4000 slachtoffers.

[Edit 2020-04-17: er lijkt een tweede piek op te treden in de sterfte ten gevolge van COVID-19, dit maakt de bovenstaande extrapolatie ongeldig.]

Natuurlijk zal de ware hoeveelheid geïnfecteerden flink hoger liggen, net zoals bij een griep. En ook het aantal slachtoffers waaraan COVID-19 in de een of andere vorm een bijdrage levert zal met zekerheid hoger liggen. Ik speculeer dat dit met de griep ook het geval zou zijn.

Op het eerste gezicht zou de reactie op COVID-19 daarom overtrokken lijken. Een mogelijke oorzaak daarvoor zouden we kunnen zoeken in de karakteristiek van de ziekte, de hoge aanstekelijkheid en de daarmee verbonden sterke piek vorming van het aantal slachtoffers. Een griep epidemie begint vaak al in november en duurt tot maart, terwijl COVID-19 alles in 2, misschien 3 maanden pakt.

Daar staat dan weer tegenover dat een griep epidemie, zelfs een ernstige, aan het overgrote deel van de bevolking compleet voorbij gaat. Men krijgt het nauwelijks mee.

Ondanks de andere karakteristiek, lijkt me hier toch een behoorlijk verschil in reactie die om een verklaring, of in ieder geval een interpretatie vraagt.

Ik kijk daarvoor naar de r/K politieke theorie.

De schrijver van het boek over r/K politieke theorie is van mening dat kort na de 2de WO de r-zwaai goed op gang kwam. Volgens mijn observaties was de dot-com bubble in de aandelenmarkten en het concept van piek-olie het begin van de deze eeuw ook het begin van een nieuwe K-zwaai. Met de crisis in 2008 kreeg de K-zwaai extra vaart, en in 2016 met Brexit en de verkiezing van Trump boekten de krachten richting K de eerste twee politieke overwinningen.

Één van de eigenschappen van K-selectie is de afkeer van ziekte en de voorkeur voor zuiverheid.

Ik denk dat met name deze eigenschap een grote rol speelt in de reactie op COVID-19. Tenslotte hadden we in het recente verleden al twee (potentiële) pandemieën in de vorm van SARS (2002) en H1N1 (2009). Geen van deze lukte het om het soort reacties op te wekken die we nu zien. Wel waren deze uiteindelijk veel kleiner van omvang.

Mijn interpretatie is dat de reactie op COVID-19 een directe indictor is van de sterkte van de K-zwaai. Ik vermoed dat we zijn al veel verder zijn in de richting van een K-selecte samenleving als veel mensen op dit moment voor mogelijk houden. Wanneer het politieke omslagpunt bereikt wordt zal de politieke leider van het moment op een onverwacht grote steun in de bevolking kunnen rekenen.

Een ander aspect van COVID-19 is dat mensen met de neus op de realiteit gedrukt worden en bang worden (tot op zekere hoogte). Dit stimuleert de ontwikkeling van de amygdala en zorg ook bij de r-selecte mensen voor een verzwakking van de r-drive, ook al zal ze het niet direct tot K-strategen maken.

Voor de economie is dit positief nieuws, een meer K-geörienteerde samenleving is in staat om meer welvaart te genereren.

Natuurlijk zullen de instituties die nu door r-krachten gedomineerd worden niet zo maar opgeven. Maar ze verliezen wel de aansluiting bij de maatschappij en lopen het grote gevaar in een ideologie spiraal te geraken die ze verder van het maatschappelijk draagvlak verwijdert. Wanneer ze uiteindelijk vallen, dan zal dat voor velen als een verrassing komen. Voorlopig verwacht ik dat -met name- de globalisten zullen proberen om een slaatje uit de situatie te slaan. Veel succes zullen ze daarmee waarschijnlijk niet hebben, en dat kan een verdere bevestiging van de sterkte van de K-zwaai zijn.

Ik kijk dan met name ook naar de gevolgen van COVID-19 op de EU als een indicator voor waar we staan in de wissel naar een K-strategische samenleving.