Je hebt het misschien wel gehoord: Olie was onlangs in Cushing USA -37 USD/barrel waard. Yup, de prijs van een barrel met olie was negatief. Nu moet je niet verwachten dat je morgen geld toe krijgt bij het tanken…. maar het is wel interessant, wat is er aan de hand?

Er is natuurlijk een simpele verklaring: de olie handel bestaat uit producenten, opslag, consumenten en handelaren.

De basis voor olie in/verkoop zijn de zogeheten “futures”.

Een future is een belofte tot koop van een bepaalde hoeveelheid olie, van een bepaalde kwaliteit, op een bepaalde datum. Er zijn olie-futures voor bijna elke maand. Dus als je nu olie wilt kopen voor levering in september dan koop je de september futures van olie.

Producenten verkopen futures om hun bedrijfskosten te dekken en winst zeker te stellen. Bijna alle producenten verkopen futures op hun productie enkele maanden in het vooruit om zo zeker te zijn van hun afzet markt.

Consumenten (brandstof, chemie etc) kopen futures enkele maanden in het vooruit om zo hun kostprijs te kunnen bepalen zonder prijsrisico.

Handelaren verkopen en kopen futures als speculatie op stijgende en dalende prijzen. Een producent heeft futures verkocht, en deze futures blijven bestaan tot de producent de olie levert of de futures terug koopt. Het laatste zal hij alleen doen als hij problemen heeft bij de productie. De futures die de producent verkoopt worden gekocht door handelaren of consumenten. Voor de consument gelt hetzelfde als voor de producent maar dan omgekeerd: hij koopt futures van handelaren of producenten.

Niemand weet van wie hij futures koopt of verkoopt . Wel… daar komt het wel op neer, een producent maakt het niet uit of een handelaar of consument zijn futures koopt, hij kan de futures houden tot de verval dag en dan de olie leveren. Een consument maakt het ook niet uit of hij een future koopt van een handelaar of producent, ook hij houdt de future tot de vervaldag en neemt dan de olie in ontvangst.

Ah zul je zeggen, maar waar haalt een handelaar dan zijn olie, of waar laat hij zijn olie?

Wel, daarvoor is er de opslag: een futures beurs heeft opslag capaciteit (of kan deze inkopen). Een handelaar kan olie uit de opslag kopen om te leveren aan een consument. Of hij kan opslag capaciteit kopen om te gebruiken om olie van een producent in ontvangst te nemen.

En daar zit hem de kneep: Wanneer een producent futures verkocht heeft dan zal de olie geleverd worden, en moet deze of afgenomen (consument) of opgeslagen (handelaar) worden.

Maar wat als de vraag naar olie instort? zoals nu door de anti-corona maatregelen? Er wordt nu meer olie geproduceerd dan er afgenomen kan worden, en deze beland in de opslag. Maar… wat als de opslag vol raakt? Stel je bent een handelaar en hebt 10.000 barrels olie “gekocht”, en de opslag capaciteit is er niet? Waar moet je dan heen met de olie? De producent interesseert zich niet voor het probleem van de handelaar. De olie is onderweg en zal aankomen, en de handelaar is verplicht deze af te nemen. Ook als hij het niet kan opslaan! Een onmogelijke situatie… hij heeft geen andere keuze dan zijn olie te verkopen voor het schip (pijpleiding) met de olie aankomt. Zelfs als hij geld moet toeleggen op de verkoop. Zelfs als hij moet betalen aan een opslag of consument om de olie uit zijn handen te krijgen.

Dit is wat er onlangs gebeurde (al schets ik wel een simplistisch beeld).

Karl Denniger maakt een interessante observatie: Normaal gesproken biedt een beurs die futures verhandelt opslag capaciteit aan. Handelaren kunnen zonder zorgen voor de opslag capaciteit futures verhandelen. De betrouwbaarheid van de beurs staat op het spel. Een handelaar die een future koopt kan er op rekenen dat hij -in het ergste geval- de olie gewoon in ontvangst kan laten nemen door de opslag van de futures beurs. En hiermee kan een handelaar zijn risico afschatten. Stel hij koopt een futures contract voor levering met een prijs van $40/b, wanneer de olieprijs lager wordt dan kan hij besluiten om dan de olie maar in ontvangst te nemen en later -bij hopelijk hogere prijzen- deze weer te verkopen.

Een handelaar rekent hierop. Deze garantie is voor de handelaar onontbeerlijk, zonder deze garantie kan hij zijn “werk” niet doen.

Onlangs zij de beurs: sorry geen opslag! De handlaar werd niet alleen gedwongen zijn hele investering af te schrijven, maar nog een enorme schuld op de koop toe te nemen.

Net zoiets als op rood zetten in het casino, en wanneer zwart komt ben je niet alleen je geld op rood kwijt, maar je moet daar bovenop nog eens een boete aan het casino betalen!

Dat is een enorme wake-up call voor alle handelaren die tot nu toe nog het volste vertrouwen hadden in de beurzen.

Alle handelaren die dachten dat ze hooguit het geld konden verliezen dat ze hadden ingezet komen nu en-masse tot de conclusie dat hun risico profiel heel anders is dan gedacht. Dit is voor de financiële wereld gelijk een storm met windkracht 13!

Alle risico profielen, alle risico beheers strategieën, alle hedges en koop/verkoop software moet overboord gegooid en opnieuw uitgedacht/uitgerekend worden.

Feitelijk lijkt het zo dat het vanaf vandaag onmogelijk is geworden om een beveiliging te kopen voor een investering cq speculatie. We zijn terug naar af. Terug naar het tijdperk van voor de verzekeringen.

Wat dat voor de financiële markten gaat betekenen weet ik niet, misschien gaat men proberen het hele geval maar zo snel mogelijk te vergeten. Maar ik ben bijna zeker dat er heel wat handelaren de afgelopen nacht en de komende nachten heel slecht zullen slapen.