Bitcoins:

Mijn bitcoin adres is:

1FiehAQfLGfooASRsSXsQiz8eUfRy4J3Pv

Abonneer:

via RSS

Oudere Posts:

2017
Oktober

Rasisme, IAT en interne motivatie

De Drie Grootste Uitvindingen

Een gedachte, deel 3: objective realiteit

De komende revolutie en teleurstelling

Hoe een cultuur sterft

Een gedachte, deel 2: mannelijk en vrouwelijk imperatief

Een gedachte, deel 1: wereldbeeld en individualisme

Gezondheid

Minimumloon

Financiële Vaardigheid: Kopen en verkopen van aandelen

September

Financiële Vaardigheid: Wat zijn aandelen?

Mag je plezier hebben?

Universeel Basisinkomen

Podcasts

Lezen

Brein en lichaam

Ik denk, dus ik besta?

Wat is Beter?

Classic Jekyll Theme

Zijn mensen slecht?

Waarom zijn de rijken rijk?

Conservatief versus progressief

Financiële Vaardigheden: Herhalende Risico's

Orde en chaos

Dominantie Hiërarchie

Augustus

Archetypes

Filosofie: Postmodernisme

Schematisch overzicht van de geschiedenis van kennis

Globalisme en progressivisme

Financiële Vaardigheden: De Spaarrekening

Geschiedenis van de filosofie

Twee soorten logica

Waarom accepteren we belasting?

Financiële Vaardigheden: Risico

Politiek: Elite en Ideologie

Mindset - overvloed of schaarsheid?

Goodby google

Gaia en Zeitgeist

Politiek: Voluntarisme

Financiële Vaardigheden: Sparen

Juli

Financiële Vaardigheden: Berekenen

Financiële Vaardigheden: Rente

Financiële Vaardigheden: Goud

Financiële Vaardigheden: Geld

Financiële Vaardigheden

Techniek en een parabel

Een nieuw thema

Wat is een meme?

Update

2016
November

Update

Februarie

De terugkeer van de cookies policy

Economie pagina's toegevoegd

Reacties op artikelen

Valuta speculatie bepaalt goudprijs

Website status

Posts

Rasisme, IAT en interne motivatie

Ik sprak gisteren iemand die de “Implicite Associatie Test (IAT)” had gedaan. Dit is een test die de onbewuste associatie zou meten tussen positieve en negatieve begrippen aan de ene kant en blank of zwart aan de andere kant. Door daarna de reactietijden te vergelijken wil men conclusies kunnen trekken of de testpersoon onbewuste racistische eigenschappen zou hebben.

Nu ben ik niet zo goedgelovig en een korte google sessie later was het duidelijk dat deze test daarvoor niet geschikt is.

Naar aanleiding daarvan kwamen we in een discussie over rasisme.

De opening was deze vraag: Als men rasisme wil meten, moet rasisme dan niet onafhankelijk van de persoon bestaan?

Dat wil zeggen, er zou een onafhankelijke ijkstandaard moeten zijn waartegen we een vergelijkende meting kunnen doen.

In afwezigheid van een ijkstandaard kunnen we enkel relatieve metingen doen. Maar bij relatieve metingen is de uitspraak van de meting ook relatief en kunnen we geen absolute conclusies trekken.

De IAT is een relatieve test.

Maar het grootste probleem dat ik zie bij de IAT is dat het probeert iets te meten dat onbewust is, terwijl onze acties -zelfs wanneer ze hun oorsprong in het onderbewuste hebben- daarna nog gefilterd worden door de rest van ons brein. Zelfs als het onderbewuste extreem racistisch zou zijn dan nog hoeft dit niet te betekenen dat de persoon in kwestie ook maar één racistische handeling zou plegen.

Kun je racistisch zijn als je nooit een racistische uitspraak doet, en nooit een racistische handeling pleegt?

En als je dan racistisch bent maar het komt uit je onderbewuste, ben je dan nog wel verantwoordelijk daarvoor?

Rechtelijk gezien is men voor acties die men onderneemt vanuit het onderbewuste (instinctief) op zijn minst deels -zo niet geheel- ontoerekeningsvatbaar.

Een rasisme test die onbewust rasisme zou ontdekken zou tegelijk de toerekeningsvatbaarheid voor racistische handelingen wegnemen.

Ik denk niet dat dat de bedoeling kan zijn.

Maar de discussie was nog niet over. Het ging verder over de vraag of het mogelijk is om de ware motivatie voor een handeling te achterhalen. Bij deze vraag gaat het niet langer over rasisme, het is een principiële kwestie. Kunnen we ooit de motivatie waarom iemand iets deed achterhalen? (In het navolgende bespreek ik dit aan de hand van het rasisme voorbeeld)

We hebben daar lang en breed over gediscuteerd, maar kunnen uiteindelijk slechts tot de conclusie komen dat dit nooit met 100% zekerheid vastgesteld kan worden.

Het is niet mogelijk om te weten waarom iemand iets doet. Zelfs als hij de reden voor zijn doen duidelijk onder woorden brengt. Mensen hebben namelijk de eigenschap te rationaliseren. Dat wil zeggen: we doen iets, en bedenken daar een reden bij wanneer we daar naar gevraagd worden.

Bewust nadenken is niet alleen moeilijk, het kost ook veel energie. Iedereen heeft waarschijnlijk wel eens spijt gehad van een felle reactie terwijl men moe was. Er zijn sterke aanwijzingen dat de hoeveel energie voor bewuste beslissingen beperkt is, en enkel door rust/slaap weer kan worden opgevijzeld.

Mensen doen dingen uit een aantal beweegredenen. Verreweg de meeste daarvan (ik vermoed meer dan 99%) zijn emotioneel gemotiveerd. Slechts een heel enkele keer kan het zijn dat we een bewuste overweging maken op basis van voorliggende feiten.

Wanneer we echter iemand vragen waarom hij iets doet, dan zal hij altijd een reden paraat hebben. Maar die reden is meestal niet de ware reden. We pakken een koekje, en wanneer betrapt: “Ach ik had honger…”. In de meeste gevallen pakt men het koekje voor de dopamine kick. Maar dat weet bijna niemand.

Als iemand iets doet met betrekking tot iemand van een ander ras, en dat is anders dan men de vorige dag (in dezelfde situatie) gedaan heeft voor iemand van het eigen ras, is dat dan racistisch gemotiveerd?

Daarvoor zou men moeten weten waarom die persoon verschillend gehandeld heeft. En er is geen betrouwbare manier om dat te achterhalen. Een langdurige psychologische evaluatie kan wellicht en tipje van de sluier oplichten, maar 100% zekerheid krijg je niet. Misschien was de persoon gewoon moe en had even geen zin om gestoord te worden. Of misschien is hij humeurig omdat het eten slecht gevallen is. Of… etc.

Er zijn bij de vaststelling van interne motivaties geen onfeilbare objectieve maatstaven.

Wanneer iemand wel conclusies trekt over de interne motivatie van iemand anders, dan is dat een subjectieve conclusie. Het interresante en ogenschijnlijk paradoxe daaraan is wel dat dit iets blootgeeft over de interne motivatie van diegene die de conclusie trekt! (Ook niet 100%, maar het licht een tipje van de sluier op)

Ik moet hierbij nog een belangrijke opmerking plaatsen: Het bovenstaande heeft alleen betrekking op de motivatie tot gedrag, niet op de handeling zelf.

Handelingen kunnen beoordeelt worden omdat deze tastbare resultaten hebben of direct geobserveerd kunnen worden. Bij de schuldvraag houden rechtbanken zich dan ook niet bezig met de interne motivatie, maar met de zichtbare feiten. Enkel bij de strafmaat kan de toerekeningsvatbaarheid een rol spelen.

De Drie Grootste Uitvindingen

Ik weet het, het is eigenlijk onzin om over “De Top Drie” van menselijk vernuft te spreken. Eigenlijk zijn er zo veel dat het onmogelijk is om een top drie te maken.

Ondanks dat, over de eerste twee is eigenlijk niet eens discussie mogelijk: het Vuur en het Wiel.

Vuur staat op nummer 1. Maar vuur is eigenlijk geen ontdekking op zich. Vuur was al lang bekend. Wat vuur zo belangrijk maakt -zowel praktisch als symbolisch- is dat de beheersing van het vuur in zekere zin de beheersing van de natuur is. Het markeert het moment waarop de mens één van de meest destructieve elementen uit de natuur voor zijn eigen doeleinden ging gebruiken. We maakten van een vernietigende kracht een opbouwende kracht.

Het wiel heeft naast de praktische betekenis ook een symbolische. Voor het wiel kwamen al uitvindingen als mes, pijl en boog, potten etc. Maar al deze dingen waren in het tijdperk van de jager/verzamelaar. Het wiel is symbolisch in die zin dat het ook de overgang markeert van jager/verzamelaar naar het leven in nederzettingen. Het begin van de “beschaving”.

De derde plaats is waar het interessant wordt, wat zou nummer drie kunnen zijn?

Het zou het getal “0” kunnen zijn. Het getal nul heeft een welhaast centrale betekenis in de wiskunde en daarmee in de wetenschap in het algemeen. Zonder het concept ‘nul’ zouden veel andere dingen nooit ontdekt of uitgevonden zijn.

Ook taal wordt wel eens aangedragen. Maar ik denk dat taal niet een uniek menselijk ding is. Er zijn dieren genoeg die geluid gebruiken voor communicatie.

Schrijven dan? wel, ja schrijven is een zeer belangrijke uitvinding. En het is uniek menselijk. Maar ik denk dat er een belangrijkere uitvinding is dan schrijven.

Ik heb gegoogled naar “top 10 uitvindingen” of ontdekkingen. Maar ik heb zo snel geen referentie gezien naar hetgeen ik op de derde plaat wil zetten.

Mijn derde plaats gaat naar… Geld.

De beheersing van vuur is een “handigheidje”.

De uitvinding van het wiel is “vernuft”.

De uitvinding van geld is “magisch”.

Ik weet ook wel dat geld geen goede naam heeft. Dat het “modern” is om tegen geld te zijn. Dat het “in” is om voor te stellen dat het ook “anders kan”.

Tot op zekere hoogte heb ik daar ook wel begrip voor, want het gebruik van geld laat tegenwoordig, ook in mijn optiek, veel te wensen over. Niet voor niets heb ik het artikel Ex Scientia Pecuniae Libertas gepend, of de serie “Financiële Vaardigheid” begonnen.

Maar dat neemt niet weg dat Geld een ultime uitvinding is geweest. Hoe een puur virtueel concept zo nuttig kan zijn is inderdaad magie.

Laten we wel zijn, “geld” is een puur virtueel concept dat op zichzelf genomen niet eens bestaat. Er bestaat geen geldboom, geen geldbloem, geen geldkoe of iets dergelijks. Het idee wat geld is zit enkel in ons hoofd. En ja, we hebben leuke dragers bedacht. Muntjes, stukken papier, bits of ook dingen als goud, tabak en zelfs reusachtige stenen “wielen”. Maar fundamenteel zit het idee wat geld is enkel en alleen tussen onze oren.

Denk even terug naar 2001, toen wisselden we guldens in voor euro’s. Het papier op zich veranderde niet, behalve dat het inkt iets anders verdeelt werd. Toch hadden we niet echt moeite om euro’s als “geld” te zien, en guldens als “stukjes metaal en papier”.

En wat van reizen naar het buitenland? We hebben er geen enkele moeite mee om van het ene papiertje als geld naar het andere papiertje als geld te wisselen.

Maar de ware magie van geld schuilt in zijn sturende werking van de samenleving.

Dankzij geld is het mogelijk om de productie en verdeling van goederen te sturen zonder centraal gezag.

Geld is de ultime vorm van democratie: iedereen krijg middels zijn koop en verkoop gedrag te zeggen wat er “zou moeten gebeuren”. En iedereen heeft de kans om dat wat er zou-moeten-gebeuren waar te maken. Is er genoeg perspectief om geld te verdienen, dan zal iemand dat gaan doen.

Als we ooit op een dag eens het geweldsmonopolie “overheid” zouden kunnen afschaffen, dan kan dat alleen dankzij geld. (Maar tot die tijd zal de overheid alles in het werk stellen om dat te verhinderen en geld te monopoliseren voor zijn eigen doeleinden)

Een gedachte, deel 3: objective realiteit

In deel 1 hebben we het idee dat we ooit objectief kunnen zijn vaarwel gezegd, en onze individualiteit verwelkomt.

In deel 2 hebben we het spanningsveld opgetekend waarin ons dagelijks leven plaatsvind: het mannelijk en vrouwelijk imperatief.

In dit deel wil ik ingaan op de derde aspect: de objectieve realiteit.

Het is waar, we kunnen zelf de objectieve realiteit nooit ervaren, maar dit wil niet zeggen dat er geen objectieve realiteit is.

Ieders subjectieve realiteit moet overlappen met de objectieve realiteit om zo de middelen voor het overleven te kunnen verkrijgen en consumeren. Een voorbeeld: iedereen moet water drinken om te leven. We kunnen nooit zeker zijn dat de ervaring van ‘water drinken’ voor iedereen gelijk is. Maar dit is niet relevant. Wat wel relevant is dat we een gedeelde realiteitservaring hebben waarin iedereen toegang tot water moet hebben.

De realiteitservaring moeten we niet verwisselen met de objectieve realiteit wanneer we dit filosofisch bekijken. Voor het dagelijks leven is deze “verwisseling” echter zeer nuttig. Het maakt het leven voorspelbaar. En wanneer een voorspelling eens niet uitkomt dan gaan we daar wel mee om als het zo ver is.

Het dagelijks leven wordt door vele mensen gedeeld, en we kunnen er dan ook van uitgaan dat er niet veel verassingen te verwachten zijn. Dit gedeelte van onze wereldbeelden zullen aardig overeenkomen.

De wetenschap houdt zich bezig met het zoeken naar beschrijvingen die de wereld ook in groter detail beschrijven. Dit is erg lastig en wordt door subjectieve factoren beïnvloed. Om de subjectieve factoren zo klein mogelijk te maken heeft men in de wetenschap de “wetenschappelijke methode” ontwikkelt. O.a. verwoord door de filosoof Karl Popper als “kritisch rationalisme”.

De wetenschap bestaat eigenlijk uit twee delen: het ene deel zijn de wetenschappers zelf, en het andere deel is de verzameling van actuele theorieën die de realiteit beschrijven. Een theorie wordt verworpen (of aangepast) wanneer deze geen correcte voorspellingen levert.

De wetenschappers zelf stellen theorieën op, toetsen theorieën, en wanneer nodig, verwerpen theorieën. De wetenschapper zelf en zijn wereldbeeld zijn onafhankelijk van de theorieën. Dit laatste is essentieel. Een wetenschapper is net als ieder ander mens opgesloten door zijn ervaring van de wereld, in zijn eigen persoonlijke wereldbeeld. De theorieën waarmee hij werkt (of zelfs opstelt) staan hierbuiten.

Een theorie kan echter alleen als fout bewezen worden. Nooit als correct. Zelfs een theorie die al honderden jaren lang correcte voorspellingen heeft gedaan kan op ieder moment ontkracht worden door slechts 1 foute voorspelling. (Dit maakte Einstein zo beroemd, hij ontdekte dat de toen geldende zwaartekrachtstheorie fout was en verving deze door een nieuwe betere theorie)

De huidige set van theorieën (die nog niet foutief bewezen zijn) kunnen we omschrijven als ons meest nauwkeurige wereldbeeld van de objectieve realiteit. Als geld het wel dat het gebruik van dit wereldbeeld voor eigen risico is!

Onze levensbehoeftes bevinden zich in de objectieve wereld. Wij bevinden ons in onze subjectieve wereld. Wanneer deze beide voldoende overeenstemmen is het mogelijk om in de levensbehoeftes te voorzien. Wanneer het subjectieve wereldbeeld te zeer vervreemd is van het objectieve wereldbeeld dan zijn we niet langer in staat om in onze levensbehoeftes te voorzien. We hebben dan de keus tussen het bijstellen van het subjectieve wereldbeeld of sterven.

Wat voor ons als individu geldt, geldt ook voor een samenleving als geheel. Is het “gemiddelde wereldbeeld” van alle individuen in die samenleving te ver verwijdert van de objectieve realiteit, dan zal ook die samenleving niet langer kunnen voortbestaan. Opm: Ik spreek hier van “gemiddelde wereldbeeld”, maar dat is in feite onjuist. Niet iedereen draagt in gelijke mate bij tot de vorming van het samenlevingswereldbeeld. De overheidsorganisaties en media dragen veel meer bij dan de bevolking zelf.

Dit deel van “Een Gedachte” wil ik dan ook afsluiten met deze conclusie: De samenleving wordt gevormd door het krachtenspel tussen het mannelijk en vrouwelijk imperatief maar is ook gebonden aan de objectieve realiteit.

De komende revolutie en teleurstelling

Onlangs plaatste Vrijspreker mijn artikeltje over het minimumloon, waarvoor dank.

In de daaropvolgende discussie ontstond de gebruikelijke verwarring over effect en wenselijkheid. In mijn opinie vooral veroorzaakt door emotie en ideologie.

Twee aspecten uit die discussie wil ik wat nader belichten: de opstand van de loonklasse, en Marx.

De loonklasse

De loonklasse is mijn naam voor die groep in de bevolking die in traditionele loondienst is. Wat men vroeger verstond onder de term “de arbeiders klasse”. Let wel, ik gebruik deze term alleen om een groep te kunnen vormen voor de navolgende bespreking. Ik heb zelf in deze klasse gewerkt en heb er veel respect voor. Het is de spil waar de samenleving op draait.

Ik dicht de volgende eigenschap aan de loonklasse toe: men werkt, heeft plezier in de vrije tijd, kijkt TV, gaat op vakantie etc. Wat we in loonklasse veel minder zien zijn theorieën over het bestaan. Het is niet dat men daarover geen ideeën zou hebben, maar dat men dat tijdverspilling vindt. Het is veel leuker om andere dingen te doen. (En ze hebben gelijk!)

Ik gebruik de meer traditionele verdeling tussen loon en salaris: loon voor de ‘hand’ werker, salaris voor de ‘brein’ werker. Deze verdeling heeft tegenwoordig niet veel zin meer.

De salaris klasse heeft het daar moeilijker. Wellicht omdat men minder zwaar moet werken heeft men meer energie om over andere dingen na te denken. Zoals de zin van het bestaan. Salaris werkers zijn waarschijnlijk veel ontevredener met hun werk dan de loonwerkers. Ook al omdat aan het einde van de dag er vaak geen tastbaar resultaat is van hun werk. Men heeft het gevoel dat het werk voor niets was. (3 dagen lang aan een presentatie werken voor senior management die vervolgens afgezegd wordt …)

Ons amateur filosofen vinden we waarschijnlijk het meest onder de salariswerkers.

Nu is het menselijk om de eigen gevoelens te projecteren op de samenleving als geheel. De salariswerker is ontevreden, voelt zich ondergewaardeerd, onderbetaalt en uitzichtloos. Er zit een zekere opstandigheid in ons die we onderdrukken omdat we tenslotte toch geld moeten verdienen. Dit wordt nog versterkt doordat we hierover met mede salariswerkers in discussie gaan en op instemming stoten.

Deze opstandigheid projecteren we maar al te graag op de samenleving als geheel.

En dat brengt me naar punt 2:

Marx

Als salaris werkers het al lastig hebben, wat te denken van de rijkeren die hun vermogen erven en redelijk intelligent zijn?

De hele dag niets anders te doen als nadenken over de zin van het bestaan is een lot dat we niemand zouden moeten toewensen.

Ik neem Marx als voorbeeld, maar er zijn veel meer van dit soort mensen (geweest). Marx is echter heel invloedrijk (geweest en nog steeds).

Mensen als Marx zijn heel goed in het identificeren van problemen. En ook in de probleem analyse zijn ze niet slecht. Men vindt heel geloofwaardige oorzaken en mogelijk is de analyses zelfs correct. Hoewel dit natuurlijk altijd moeilijk te controleren is omdat er in menselijke aangelegenheden altijd sprake is van oneindige regressie. (Dat wil zeggen: er zijn oorzaken voor de oorzaken van de oorzaken etc)

De probleem stelling van Marx is op zich niet uniek. Veel salariswerkers zullen zichzelf en de maatschappij (projectie!) hierin herkennen. Tegenwoordig is er veel onvrede met het actuele politiek economische systeem en dat uit zich in stromingen als b.v. Zeitgeist. Op zich is Zeitgeist in aanzet niet veel anders dan de probleem stelling van Marx. De algemene ontevredenheid met de “rat race” en het gevoel gevangen te zitten.

De revolutie

Of er nu een formele theorie ontwikkelt wordt (Marx) een goed gevoel aangesproken (Zeitgeist) of er gewoon onbehagen heerst (Salariswerkers). Alle hebben gemeen dat men in een zekere afwachting is van “De Revolutie”. Of bloedig of vreedzaam. Er zal “Een Dag” komen dat “De Arbeider” het juk zal afgooien en “Ontwaakt”.

In deze samenhang wil ik ook het gevoel opnemen dat op “Een Dag” het systeem zal “Imploderen” en dat is dan “TEOTWAWKI” (The End Of The World As We Know It”).

Ik ben daar ook geweest… en heb het overleeft.

Natuurlijk, het kan gebeuren. Maar waarschijnlijk is het niet. Veel waarschijnlijker is het dat alles gewoon doorsuddert. De loonwerkers hebben over het algemeen geen zin in een revolutie zolang ze hun brood nog kunnen verdienen. De salariswerkers zitten gevangen en blijven gevangen, durven hun gouden kooi niet open te breken.

Soms zijn er wel revolutionairen (Lenin, Mao, Pol Pot etc) maar ook wanneer hun revolutie voltrokken is komen ze tot de ontdekking dat de loonwerkers ergens zijn achtergebleven. Ze zijn niet meegekomen, niet ontwaakt. De loonwerker is soms wel te motiveren tot opstand, maar die moet kort zijn want er moet brood op tafel komen. Loonwerkers zijn of staan -in mijn opinie- te dicht op het echte leven om zich te verliezen in abstracte ideologieën en revoluties.

Er zijn wel economische ineenstortingen. Wanneer een samenleving zich te ver van de realiteit verwijdert heeft is dit onvermijdelijk. Maar meest volgt dit een patroon van stagnatie gevolgd door langzame achteruitgang. Alleen achteraf ziet men dit als een ineenstorting. Tijdens het doorleven valt het nauwelijks op.

Conclusie

Zich zorgen maken over “de massa” of “de arbeiders” is vrij zinloos. Zij redden zich wel.

Zich zorgen maken over de ineenstorting is al net zo zinloos (al vind ik het wel nuttig om wat persoonlijke voorzorgsmaatregelen te treffen).

Revoluties worden vaak begonnen door de kinderen van gegoede families. Maar in het vuur van enthousiasme vergeten ze vaak dat arbeiders liever brood op de plank hebben. Revoluties van ideologen lopen dan ook vrijwel altijd slecht af.

Geluk in je leven afhankelijk maken van het politieke systeem is een recept voor een ongelukkig leven. We zijn veel vrijer dan we denken. Vooral wanneer we ons bewust worden van de rol van school en media en ons uit de geschapen verwachtingspatronen kunnen losmaken. Maar daarover in een andere post meer.

Hoe een cultuur sterft

Ik kwam het volgende bericht tegen:

Postcolonial parenting:

At breakfast, in the glass-towered city of Vancouver, five-year-old Abigail looks glumly at her half-eaten bowl of cereal. “What is it, honey?” I brush the bangs back from her face. She lets out a big sigh. “I wish I wasn’t white.” I start. Nothing in the parenting manuals has prepared me for that. “All we’ve ever done is hurt people,” she continues. “I wish my skin was dark and that I had a culture.”

Het artikel gaat verder met:

When the school day ends, everything down to the white-linen tablecloth is set up in the front room. Abigail enters, stares, then slowly lets her Dora backpack slide to the floor. I explain that this is high tea, “one of the grand traditions of your people.”

Tot zover het artikel.

Wat gebeurt er als we onze kinderen opvoeden met het idee dat de blanken voor alle ellende in de wereld verantwoordelijk zijn? Dat er niets is om trots op te zijn, dat alleen andere culturen het beleven waard zijn?

En dat een hoogtepunt van de cultuur (de engelse in het artikel) “High Tea” is?

Goede bedoelingen kunnen enorm verkeerd uitpakken.

High Tea als hoogtepunt van de engelse cultuur vieren is nauwelijks meer dan een bevestiging dat er inderdaad geen waarde in de engelse cultuur te vinden is.

Toegegeven, voor een vijfjarige zijn uiterlijke verschijningen belangrijker dan de interne waardes van een cultuur. Maar leren we hun dan de interne waardes wel?

Het is inmiddels al weer Oktober. Nog een maand en het Sinterklaasfeest wordt weer actueel.

Inderdaad… de zwarte pieten kwestie zal weer op de agenda staan.

In het verleden zijn er vele grote rijken -imperia- geweest. Ze zijn opgekomen en ondergegaan. En er worden vele redenen aangedragen waarom die cyclus bestaat.

Ik denk dat één daarvan het vergeten en/of verdringen van de eigen cultuur is.

Een imperium ontstaat vanuit een bepaalde cultuur. Deze cultuur overwint andere culturen, neemt “het beste” daaruit over. En ondermijnt zo zichzelf. Na verloop van tijd is de oude cultuur verdwenen, het imperium uitgehold en is het wachten op een (soms externe) factor die de ineenstorting in gang zet.

De zwarte pieten kwestie gaat niet over zwarte pieten.

Een gedachte, deel 2: mannelijk en vrouwelijk imperatief

In het eerste deel schreef ik het volgende:

Zouden wij in staat zijn om de wereld waar te nemen zoals die is. … zouden [we] onze individualiteit grotendeels of mogelijk zelfs geheel verliezen.

Dat was een versimpeling om een idee over te brengen: Wanneer we het allemaal eens zijn over de fysieke wereld, de oorzaak/gevolg keten, de echte objectieve realiteit, dan verdwijnt een groot deel van de verschillen tussen de mensen.

Maar dat wil niet zeggen dat we dan als mieren allemaal hetzelfde zouden zijn en ons identiek gedragen. Een ieder van ons heeft zijn eigen plaats en een eigen rol in deze wereld. Zo zijn er grote verschillen tussen de rol van man en vrouw. (Ik weet dat het ‘modern’ -of post-modern?- is om dit te ontkennen, maar dat is aan de objectieve realiteit voorbij)

De rol van de vrouw (als categorie, niet voor elk individu) is kinderen krijgen en grootbrengen. De rol van de man (ook als categorie) is vrouwen (of een vrouw) voor zich winnen en verzorgen.

Hiertoe heeft de natuur bij wijze van evolutie ons verschillend uitgerust. Vrouwen (wanneer ze kinderen krijgen) zijn afhankelijk van anderen voor hun overleven. Om toegang tot middelen te verkrijgen die door anderen zijn geproduceerd (onder onzekere condities) zijn vrouwen aangewezen op samenwerking. Deze factor -en andere- worden samengevat onder het begrip “Vrouwelijk imperatief”.

Een belangrijke evolutionaire stap onder de primaten was dat bij de mens de vrouw ging kiezen welke man acceptabel is om kinderen mee te krijgen. Het lijkt waarschijnlijk dat dit een drijvende kracht was die de mens “afsplitste” van de overige primaten. (Niet de enige, maar wel een belangrijke)

Het lijkt geen overdrijving te zijn te stellen dat juist de vrije keus van de vrouw bij de selectie van een partner de vrouw in het centrum van de menselijke evolutie zet. (Hetgeen emancipatie een regressieve verschijning maakt)

Mannen zijn afhankelijk van vrouwen om hun genen voort te planten. Om een vrouw voor zich te winnen zal een man in staat moeten zijn haar (en hun kinderen) te verzorgen. De man staat hiertoe in permanente concurrentie met andere mannen, en is meer gericht naar de materiële wereld dan andere mensen. Hieruit resulteren voor het “Mannelijk imperatief” een grotere vrijheidsdrang/individualiteit en een grotere bereidheid risico aan te gaan.

Het mannelijk en vrouwelijk imperatief zijn categoriaal. Individuele mensen bevinden zich ergens tussen de beide extremen van deze twee. Daarbij denk ik dat dit zelfs meerdimensionaal is. I.e. voor de verschillende aspecten van ons leven kunnen we in de richting van het ene of andere imperatief neigen.

De reden voor het bovenstaande mag nu duidelijk worden: mijn (voorlopige) conclusie is dat de samenleving als geheel gevormd wordt door de wisselwerking tussen het mannelijk en vrouwelijk imperatief.

Het vrouwelijk imperatief is grofweg als “sociaal” te zien en het mannelijk imperatief als “individueel”. Een klein beetje overeenkomend met het klassieke links/rechts denken in de politiek, maar geen perfecte overeenkomst!

Een gedachte, deel 1: wereldbeeld en individualisme

Het postmodernisme heeft ons duidelijk gemaakt dat we persoonlijk nooit met absolute zekerheid de realiteit kunnen waarnemen. Een ieder van ons leeft en modelleert zijn eigen realiteit. Deze kunnen we nooit met elkaar delen en zullen altijd van elkaar verschillen.

Ons gedrag is een gevolg van ons model van de wereld, de realiteit zoals wij die zien. Met andere woorden onze individuele persoonlijkheid is het gevolg van ons individueel wereldbeeld. Een ieder van ons is uniek omdat ons wereldbeeld uniek is. Ik zou willen stellen dat er geen noemenswaardig verschil zit tussen ons wereldbeeld en onszelf. Wij zijn ons wereldbeeld.

Wij zijn de personalisering van ons wereldbeeld. (Opm: Ik gebruik hier Occam’s scheermes)

Zouden wij in staat zijn om de wereld waar te nemen zoals die is. I.e. in een perfecte resolutie die geen vragen meer openlaat. Dan zouden we allen hetzelfde wereldbeeld hebben. We zouden onze individualiteit grotendeels of mogelijk zelfs geheel verliezen. Er zou wel verschil in gedrag overblijven omdat we fysiek van elkaar verschillen, niet op dezelfde locatie zijn etc.

Een zekere vergelijking met mieren dringt zich op. Bijna alle mieren zijn fysiek gelijk, en gedragen zich ook gelijk. Het is niet langer nuttig om verschil te maken tussen individuele mieren.

Even terzijde: Dit raakt natuurlijk ook onmiddellijk aan het thema vrije wil. Wanneer ons wereldbeeld perfect zou zijn, dan zouden we -in dezelfde omstandigheden- ook gelijk handelen. Vrije wil zou -ten minste ogenschijnlijk- verdwijnen.

Om even aan eeneiige tweelingen te denken: zij zijn fysiek vrijwel identiek, en hebben vrijwel identieke omstandigheden ervaren. Daardoor hebben ze sterk gelijkende wereldbeelden, en gedragen zich vrijwel identiek. We verwisselen ze niet alleen vaak, we kunnen zelfs stellen dat ze verwisselbaar zijn.

Een wereldbeeld mag dan persoonlijk zijn maar ze zijn niet alle gelijkwaardig. Sommige zijn ‘beter’ dan andere. Beter in de zin dat ze evolutionaire voordelen opleveren voor de persoon en zijn omgeving. Ik denk dat er een argument voor te maken valt dat dit het geval is als het wereldbeeld in kwestie (subjectieve realiteit) beter overeenkomt met de objectieve realiteit.

Al ben ik me er wel van bewust dat dit niet per-se altijd het geval moet zijn. Een secte leider bijvoorbeeld kan sterk profiteren van de mensen in zijn secte dankzij zijn delusies. Maar wanneer deze delusies te zeer afwijken van de objectieve realiteit dan zal de secte vroeg of laat het onderspit delven.

Uiteindelijk zullen daarom wereldbeelden die dichter bij de objectieve realiteit staan de wereldbeelden die daar verder van verwijderd zijn overleven en verdrijven. Hier moet ik denken aan het Amerikaanse gezegde: You can fool some of the people all of the time or all of the people some of the time, but not all of the people all of the time. (Je kunt sommige mensen voor altijd bedriegen, of alle mensen voor korte tijd, maar niet alle mensen altijd.)

Een gevolg hiervan zou moeten zijn dat de evolutie van de mensheid het wereldbeeld van de mensen meer in overeenstemming brengt met de objectieve realiteit. Hetgeen in hogere levensstandaarden en een toename van de bevolking te zien zou moeten zijn.

PS: Nu is dit laatste inderdaad het geval, maar dit kunnen we niet als bewijs voor de stelling zien. We kunnen hieruit enkel concluderen dat deze observatie de stelling niet ongeldig maakt.

Gezondheid

Ik heb een nieuw menu toegevoegd over het thema gezondheid.

Hoewel ik geen bijzondere medische ervaring heb, heb ik -net als iedereen- wel mijn eigen ideeën over dit thema. Af en toe wil ik daar wel eens het een en ander over posten. De meer permanente informatie zal daartoe worden verzameld in het nieuwe menu.

Vandaag heb ik de onderstaande introductie geplaatst Gezondheid -> Introductie.

Ik zie het thema gezondheid als redelijk beladen. Veel facetten lijden onder het conflict tussen emoties en commercie.

Daarbij is commercie op zichzelf niet verkeerd, net zo min als we onze gevoelens niet onder stoelen of banken hoeven te vestoppen. Wel is het in mijn opinie nodig om onze gevoelens te confronteren en commerciële aspecten kritisch te evalueren.

Voorop wil ik stellen dat vrijwel iedere persoon die werkzaam is in de medische wereld principieel van goede wil is. Uitzonderingen (psychopaten) daargelaten geloof ik niet dat er mensen zijn die op staan met het idee: wie kunnen we vandaag eens ziek maken. Sterker nog, ik denk dat er juist in de medische wereld heel veel mensen werken uit idealisme en voor wie verdiensten slechts bijzaak zijn.

Wel ben ik van mening dat het financieel economisch systeem dusdanig is georganiseerd dat hieruit geen optimale resultaten te verwachten zijn. Ook dit is niet met opzet gebeurt, maar een gevolg van het feit dat we allemaal mensen zijn.

Boven deze bedenkingen is het mijn mening dat we vooral zelf verantwoordelijk zijn voor onze gezondheid. Niet de dokter, de zorgverzekering of de overheid.

Willen we gezond zijn, dan zullen we dit vooral zelf moeten doen. Wanneer we onze gezondheid afhankelijk maken van wijzigingen die gemaakt “zouden moeten worden” in het financieel economisch systeem, dan reken beter niet op een lang en gezond leven…

Mijn ideeën baseren op het volgende:

  • Evolutie heeft ons lichaam dusdanig gebouwd dat het in staat is zijn functies te vervullen op redelijke wijze in een natuurlijke omgeving.
  • Evolutie probeert niet om ons eeuwig in leven te houden.

Dit resulteer in volgende opvattingen:

  • Het lichaam weet beter dan de doktor (en wijzelf) wat goed voor het is… mits we het de kans daartoe geven!
  • Wanneer we langer willen leven dan strict noodzakelijk en op een hoger gezondheidsniveau dan strict noodzakelijk, dan zullen we zelf actief moeten zijn.

Dit resulteert in een spanningsveld: enerzijds moeten wij er voor zorgen dat ons lichaam langer en beter kan functioneren, anderzijds weet het lichaam beter wat goed voor hem is dan wij dit middels ratio kunnen vaststellen.

Dit is een basis dilemma waar iedereen mee zal worstelen.

Tenslotte wil ik er expliciet op wijzen dat ik geen medische opleiding heb, niet in de medische sector werkzaam ben, en dat ik enkel informatie aandraag ter studie en vermaak.

IK BEN GEEN DOKTER!

Minimumloon

De navolgende post is als artikel toegevoegd aan de sectie “Politiek“.

Het minimum loon, waar is het goed voor?

Laten we beginnen met een grafiekje. In dit grafiekje staat het aantal banen als functie van de hoogte van het loon:

Lonen vs banen

De meeste banen bestaan bij het laagste loon. Wanneer het loon hoger wordt (verder naar rechts) dan neemt het aantal banen af.

Deze grafiek is een theoretische grafiek. Dat wil zeggen het houdt geen rekening met welk type baan of de wil om een baan te nemen of niet. Het houdt ook geen rekening met de vraag of er voor een baan gereedschap nodig is of niet, of welke ruwe materialen er nodig zijn.

Desalniettemin het is duidelijk dat wanneer de prijs van werk zeer laag is, dat er heel veel vraag naar werknemers zou zijn.

Dit leidt ons al onmiddellijk naar een eerste consequentie van het minimum loon: een (bijna oneindig) aantal banen wordt onmogelijk. Terecht of niet, wanneer het minimumloon boven het punt ligt waar het werk er zou zijn, dan is het werk er niet langer.

Conclusie 1:

Het minimumloon vernietigd een groot aantal potentiële banen en zorgt zo voor een hogere werkloosheid.

Theoretisch genomen is het zelfs zo dat het minimumloon de enigste oorzaak voor werkloosheid is. In de reële wereld zijn er nog andere factoren ook, zoals wetgeving (anders dan minimumloon) minimum mogelijke levensstandaard, geografische factoren, subsidies (ook door prive personen) etc.

Een tweede grafiek laat zien hoeveel potentiële kandidaten er zijn voor een baan, gebaseerd op de moeilijkheidsgraad van die baan:

kandidaten vs moeilijkheidsgraad

Banen met een lage moeilijkheidsgraad kan iedereen. Naarmate de moeilijkheidsgraad toeneemt, neemt het aantal potentiële kandidaten af. Tot het voor de extreem moeilijke banen bijna tot nul gedaald is.

De vorm van deze grafiek wordt bepaald door de IQ verdeling in de bevolking. (PS: de vorm is niet perfect vanwege het teken-programma dat ik gebruik. Maar voor illustratie van het principe is het goed genoeg)

In het algemeen zullen moeilijkere banen ook meer loon opleveren.

Wanneer er een minimum loon is, dan zullen hierdoor overwegend banen verdwijnen met lage moeilijkheidsgraad. Wordt het minimumloon opgetrokken, dan verdwijnen er successievelijk moeilijkere banen.

Conclusie 2:

Het minimumloon maakt het onmogelijk voor mensen met minder capaciteiten om passend werk te vinden.

Dit maakt hen structureel werkloos en afhankelijk van een uitkering. Zonder uitzicht op verbetering.

Ervaring is een belangrijke factor voor de productiviteit. Productiviteit is een belangrijke factor voor de loonhoogte. Door te verhinderen dat mensen met een lagere capaciteit ervaring kunnen opbouwen, verhinderd het minimumloon een doorstroom naar hogere levensstandaards. (Juist voor die groep waarvoor het minimumloon eigenlijk bedoeld is)

Conclusie 3:

Het minimum loon houdt mensen met minder capaciteiten in een lage levensstandaard gevangen.

Het is zelfs zo dat de werklozen de mensen die wel werk hebben gevangen houden in een minimumloon baan. Dit omdat de werkende geen hoger loon kan vragen omdat de werkgever dan zou zeggen: ik neem wel iemand die nu werkloos is en bereid is voor het minimumloon te werken.

De vierde conclusie die ik wil noemen is algemeen geldig voor elke bron van werkloosheid. De welvaart in een land, de levensstandaard, is afhankelijk van de productie in een land. Iedereen die meedeelt in de productie maar niet bijdraagt tot die productie verlaagt de gemiddelde welvaart per persoon.

Omdat het minimumloon de werkloosheid verhoogt is dan ook:

Conclusie 4:

Het minimumloon verlaagt de gemiddelde levenstandaard in een land.

Er is nog een argument te maken dat de 4-de conclusie extra ondersteunt. Werk dat onze leefomgeving verfraaid is vaak laag loon werk. Dit omdat verfraaiing niet noodzakelijk is, en niet direct voor extra inkomsten zorgt. Werk dat enkel een verfraiende functie heeft is een last. Een minimumloon verhinderd daarom juist verfraaiing.

In mijn opinie is daarom het minimumloon extra beschadigend voor de levensstandaard.

Zijn er argumenten voor het minimumloon?

Het argument voor het minumloon is dat het de mensen een “leefbaar” inkomen garandeerd.

Dit mag zo zijn, maar de effecten van de bovengenoemde conclusies is dat het minimumloon een scherpe scheiding aanbrengt tussen werkenden en werklozen. Een kloof in levenstandaard die mensen in een lage levensstandaard gevangen houdt.

Voor hen die door het minimumloon iets meer inkomen ontvangen is het bestaan van een minimumloon positief, maar dit extra inkomen dat zij ontvangen gaat ten koste van hen die hierdoor in de werkloosheid gevangen blijven. En de dreiging van een vervanger houdt bovendien vele minimumloon werknemers gevangen in het minimumloon.

Het macro effect

Wanneer we de groep mensen bekijken die door het minimumloon beïnvloed worden dan kunnen we deze splitsen in twee groepen: de ene groep heeft meer loon, de andere groep is nu werkloos. Maar de twee groepen samen ontvangen niet meer inkomen.

Het minimumloon dirigeert niet meer geld naar de groep laagstbetaalden, maar houdt juist meer mensen gevangen in een uitzichtloze lage levensstandaard.

Financiële Vaardigheid: Kopen en verkopen van aandelen

De navolgende post is als artikel toegevoegd aan de sectie “Financiële Vaardigheid“.

Beurzen

Aandelen worden verhandeld op de beurs. Beter gezegd ‘een beurs’ want er zijn meerdere. In Nederland genoteerde aandelen worden verhandelt op de Euronext (opvolger van de AEX). In andere landen zijn er andere beurzen, heel bekend is de New York Stock Exchange (NYSE) en ook de National Association of Securities Dealers Automated Quotations (NASDAQ). Ieder land heeft zo zijn eigen beurzen (Stock Exchanges).

Brokers

Aandelen koop of verkoop je via zogeheten ‘brokers’. Men opent een rekening bij een broker, en geeft de opdrachten tot (ver)koop aan de broker. De broker zorgt er voor dat de opdracht op de beurs van keuze terechtkomt.

Er zijn -goedkope- “doe het zelf” brokers waar men via een (web) applicatie de (ver)koop orders doorgeeft. En er zijn “full service” brokers die een actievere rol innemen. Full service brokers geven ook advies met betrekking tot de investeringsdoelen of de aandelen die men bezit. Voor deze service moet natuurlijk meer betaald worden.

Brokers bieden over het algemeen toegang tot meerdere beurzen. Zo is het gebruikelijk dat in Nederland de brokers niet alleen toegang geven tot de Euronext, maar ook tot de NYSE en NASDAQ. En natuurlijk andere Europese beurzen.

De meeste banken bieden ook broker services aan.

Vooral bij doe-het-zelf brokers is het zaak om zeer zorgvuldig te zijn bij het geven van opdrachten. Een opdracht kan al uitgevoerd zijn binnen enkele milli seconden na de muis-klik. Tip: Zet de auto-complete functie voor de invoervelden in de (web) applicatie uit.

Effecten

Er worden vaak meer producten aangeboden. Niet alleen aandelen maar onder andere ook fondsen, opties, futures en obligaties. Aan deze producten worden nog artikelen gewijd, hier worden alleen aandelen behandeld. Al deze producten gaan onder de naam effecten. (Aandelen zijn ook effecten)

Portfolio

Een portfolio is een verzameling effecten. Een rekening waarmee men effecten kan kopen noemt men daarom ook wel een portfolio. Men heeft zijn portfolio bij één (of meerdere) brokers.

Aan het aanhouden van een portfolio kunnen kosten verbonden zijn. Vaak zal een broker een vast bedrag per maand vragen voor het aanhouden van de rekening.

Commissie

Aan het (ver)kopen van aandelen/effecten zijn natuurlijk kosten verbonden. Deze noemt men commissie. De commissie is bij doe-het-zelf brokers lager dan bij full-service brokers.

Soms zijn er meerdere commissies. Mijn eigen bank bijvoorbeeld berekent een commissie, en als ik op een andere beurs dan de Euronext iets wil kopen wordt een extra (tweede) commissie berekend.

Market makers

Voor sommige aandelen zijn er zogeheten “market makers”. Dit zijn instellingen die garanderen dat er een markt is voor de (ver)koop van deze aandelen. Stel we willen een aandeel verkopen, maar er is op dat moment geen koper. Dan stap de market maker naar voren en koopt onze aandeel. Hetzelfde geld voor de koop. Een market maker heeft een buffer werking die de markt in dat aandeel soepel laat verlopen. Om geld te verdienen hanteert een market maker een bied en een laat koers.

Bied/Laat

Effecten die via een market maker worden verkocht hebben twee koersen, een bied en aan laat koers. De bied koers is de prijs die we krijgen bij verkoop. De laat koers is de prijs die we moeten betalen bij aankoop.

Orderboek

Niet alle aandelen worden via market makers verhandeld. Voor deze aandelen houdt de beurs een orderboek bij waarin de verkoop en aankoop opdrachten genoteerd worden. Zo staat op Dinsdag bijvoorbeeld dat Piet 100 aandelen van XYZ wil verkopen en daarvoor 20 euro per stuk vraagt. Op Woensdag wil Jan aandelen XYZ kopen, en kan nu in het orderboek zien dat Piet deze aanbied voor 20 euro per stuk. Jan kan nu beslissen of hij dit wil betalen of niet. Zo niet, dan laat hij ook een opdracht in het orderboek plaatsen, bv om 50 aandelen XYZ te kopen voor 19 euro per stuk.

Ook nu is er sprake van een soort bied/laat koers. In dit voorbeeld is de biedkoers 19 euro (van Jan) en de laatkoers 20 euro (van Piet).

Het is natuurlijk ook mogelijk om orders uit het orderboek te verwijderen.

Er zijn brokers die inzicht geven in het complete orderboek. Eventueel tegen betaling.

In tegenstelling tot het simpele voorbeeld is een orderboek voor veel verhandelde aandelen zeer dynamisch. Wijzigingen in het orderboek zijn dan letterlijk per microseconde. Ga er dus niet van uit dat een aandeel (ver)kocht kan worden tegen de prijs die in een orderboek zichtbaar is. Met name voor bestens-orders (zie onder)

Aandeel afkorting (ticker symbolen)

Al naar gelang de beurs worden aandelen middels een ‘ticker symbool’ geïdentificeerd. Wil men bijvoorbeeld een aandeel Apple op de NASDAQ kopen dan gebruikt men daarvoor het symbool AAPL. Deze symbolen kan men gemakkelijk middels een zoekmachine vinden. Ook de brokers bieden vaak wel een mogelijkheid om via de naam van een bedrijf het bijbehorende symbool te vinden.

Soms hebben bedrijven meer dan 1 symbool. Het is dan oppassen want dit betekent dat ze ook meerdere soorten aandelen uitgegeven hebben.

In literatuur (internet) vind men soms een tweede symbool achter het ticker symbool. Bijvoorbeeld SVM.TO. Dan is SVM het aandeel symbool en TO het beurs symbool. Dit wordt gebruikt omdat sommige aandelen op meerdere beurzen verhandelt worden.

Er zijn professionals die zich er op specialiseren om prijsverschillen tussen de beurzen (voor hetzelfde aandeel) uit te buiten (dit heet arbitrage). Dit zorgt er voor dat ook op verschillende beurzen de prijzen van een aandeel vaak identiek zijn.

Orders

Er zijn verschillende sorten orders. Het aantal soorten orders verschilt per broker. Sommige brokers bieden zelfs combinatie orders aan. (Bijvoorbeeld “als XYZ verkocht is, koop dan ABC”)

  • Bestens: Ook wel ‘Market Order’ genoemd. Dit is een directe opdracht tot kopen of verkopen. Men accepteert de bied of laatkoers zoals die op dat moment geldig is.
  • Doorlopend: Ook wel limiet order of “Good ‘Till Cancel - GTC” genoemd. Bij de doorlopende order geeft men ook de koers op (limiet) waarbij deze moet worden doorgevoerd. De order blijft wachten (in het orderboek) tot deze kan worden doorgevoerd. Men kan soms nog opgeven wanneer de order moet worden verwijderd. Bijvoorbeeld aan het einde van de dag (‘dagorder’) of aan het einde van de maand, of op een specifieke datum.
  • Stop: Stop orders zijn afhankelijk van de koers. De bekendste is de stop-loss order. Deze order wordt uitgevoerd tegen de bestens koers zodra het aandeel voor het eerst beneden de gestelde limiet wordt verhandeld. Een voorbeeld: Een aandeel wordt verhandeld tussen de 70 en 80 euro in de afgelopen paar maand. Men verwacht dat het aandeel gaat stijgen en koop het aandeel op 76 euro. Om te verhinderen dat men meer dan 10% verlies lijdt, plaatst men een stop-loss order op 69 euro. Mocht het gebeuren dat het aandeel -tegen de verwachting in- beneden de 69 euro verhandeld wordt, dan wordt de stop-loss order uitgevoerd tegen de op dat moment geldende bied koers. Dat zal lager zijn dan 69 euro, maar het is niet voorspelbaar hoe laag. In extreme gevallen kan dat wel 50 euro -of nog minder- zijn. Stop loss orders gaan daarom wel met het nodige risico gepaard.

Sommige gebeurtenissen beïnvloeden de prijs van een aandeel periodiek, bijvoorbeeld dividend uitkeringen. Na een dividend uitkering valt de koers van een aandeel met ongeveer de hoogte van het dividend. Dit kan invloed hebben op de bestaande doorlopende orders, en kan per broker verschillen.

Long/Short

Net als met geld is het ook mogelijk om aandelen te lenen.

Wanneer men aandelen koopt, dan noemt men dit een “long” positie.

Wanneer men aandelen leent & verkoopt, dan noemt men dit een “short” positie.

Wanneer men long is, dan profiteert men van een stijgende koers.

Wanneer men short is, dan profiteert men van een dalende koers. Men kan immers de geleende aandelen kopen en teruggeven bij een lagere koers. Short gaan bij een koers van 100 euro, en de short opheffen bij een koers van 80 euro, levert een winst op van 20 euro per aandeel.

Wanneer men short gaat zijn de risico’s hoger dan wanneer men long gaat.

Bij een long positie kan men in het allerergste geval de hoeveelheid geld verliezen die men voor een aandeel betaald heeft.

Bij een short positie kan men in het allerergste geval failliet gaan en in de schuldsanering komen.

PS: middels opties en futures is het mogelijk om van vallende koersen te profiteren zonder zelf een short positie aan te gaan.

Short gaan is hier alleen vermeld omdat men moet weten dat dit bestaat. Ik kan geen goede reden bedenken waarom iemand die financiële vaardigheid wil gebruiken om zijn toekomst zekerder te maken ooit een short positie zou willen aangaan. (En dat is inclusief optie strategieën!)

Short gaan is alleen mogelijk als het portfolio de mogelijkheid tot margin heeft. (Dit moet bij het openen van de rekening vaak expliciet worden aangegeven.)

Margin

Margin is “lenen tegen het bestaande portfolio”.

Voorbeeld: Stel men heeft 10.000 euro in een portfolio, en heeft alles in aandelen. Nu is er geen cash meer over. Als de gekochte aandelen een margin draagkracht hebben van 50% dan kan men de helft van de waarde van de aandelen lenen bij de broker om meer aandelen te kopen. I.e. men kan nogmaals voor 5000 euro aan aandelen kopen. In totaal heeft men dat 15000 euro aan aandelen in het portfolio. (En ja, men dan dit spelletje herhalen tot men voor bijna 20.000 euro aandelen in zijn portfolio heeft)

Margin posities zijn gevaarlijk.

Ook hier gelt dat margin in het allerergste geval tot een failissement en schuldsanering kan voeren.

De reden is dat wanneer aandelen in waarde vallen, ook de margin draagkracht afneemt. Wanneer de margin draagkracht in een portfolio negatief wordt dan krijgt de portfolio houder een “margin call”. Hij moet dan binnen 3 dagen voor extra geld zorgen, of de broker begint automatisch met het verkopen van aandelen tot de margin draagkracht hersteld is. Wanneer in deze 3 dagen de aandelen verder in waarde vallen kan het gebeuren dat het gehele portfolio verkocht wordt, en er een restschuld overblijft die in een failissement resulteert.

Ook voor margin gelt dat ik geen goede reden kan bedenken waarom iemand die financiële vaardigheid wil gebruiken om zijn toekomst zekerder te maken dit ooit zou willen doen.

Al naar gelang de broker is het eenvoudig om margin posities te vermijden. Veel brokers maken namelijk verschil tussen een margin en niet-margin rekening. Door een niet-margin rekening te openen is het per definitie onmogelijk om margin (en short) posities op te bouwen.

Financiële Vaardigheid: Wat zijn aandelen?

De navolgende post is als artikel toegevoegd aan de sectie “Financiële Vaardigheid“.

Wat is een aandeel?

Een aandeel is -letterlijk- een aandeel in een onderneming.

Dat wil zeggen, iemand die een aandeel heeft is mede eigenaar van die onderneming.

Er zijn meerdere ondernemingsvormen waarbij er aandelen worden uitgegeven. Vrij verhandelbare aandelen worden uitgegeven door NV’s, de Naamloze Vennootschappen.

Als aandeelhouder in een NV heeft/is men:

  • Mede eigenaar
  • Geeft opdrachten en/of goedkeuring aan het bestuur
  • Deelt in de winst
  • Bij verkoop/overname: krijgt men een deel van de verkoop som
  • Beperkte aansprakelijkheid (ter hoogte van de waarde van het aandeel)

Om dit laatste duidelijk te maken: Wanneer een één mans bedrijf schade aanricht, dan is (vaak) de bedrijfseigenaar persoonlijk aansprakelijk voor die schade. Bij een NV (Naamloze Vennootschap) is dat niet het geval. Het maximum wat men kan verliezen ten gevolge van aansprakelijkheid is de waarde van het aandeel.

Hoe ontstaan aandelen?

Aandelen worden uitgegeven wanneer een bedrijf de transitie maakt naar een NV structuur. Het bedrijf gaat dan “naar de beurs”. In het engels heet dit de “Initial Offering”.

Daarnaast geven NV’s soms extra aandelen uit om geld voor investeringen te verkrijgen. Dit heet dan een “emissie”.

De geldstroom

Wanneer een bedrijf naar de beurs gaat dan verkopen de eigenaars het bedrijf feitelijk aan de (nieuwe) aandeelhouders.

Het geld dat de aandeelhouders voor de aandelen betalen gaat naar de onderneming en wordt door de onderneming gebruikt. Het is mogelijk dat er ook een deel naar de vroegere eigenaars gaat, maar vaak zullen de oorspronkelijke eigenaars een pakket aandelen in handen krijgen. Deze kunnen ze dan later zelf verkopen. Door de oorspronkelijke eigenaars in aandelen te betalen verbind men de beloning van deze eigenaren met de welgaan van het bedrijf. Dit versterkt het vertrouwen van de nieuwe aandeelhouders.

Bij latere emissies gaan de opbrengsten naar de onderneming zoals dit door de aandeelhouders is goedgekeurd in de aandeelhoudersvergadering.

Wanneer aandelen verhandeld worden op de beurs zelf, dus zonder dat er nieuwe aandelen bijkomen, dan gaat het geld van de kopende aandeelhouder naar de verkopende aandeelhouder. Soms wordt er wel gezegd dat er geld in “de beurs” of “de markt” zit, maar dit is beeldspraak. Het geld zit bij de koper of de verkoper.

Mede Eigenaar

Mede eigenaar wil zeggen dat de aandeelhouders het voor het zeggen hebben. Dit doen ze bij monde van het bestuur dat in opdracht van de aandeelhouders werkt. Daarvoor wordt er -meest 1 keer per jaar- een aandeelhoudersvergadering belegd. Op deze vergadering legt het bestuur verantwoording af en presenteert nieuwe plannen. De aandeelhouders moeten deze goedkeuren of afkeuren. Ook worden op de vergadering bestuursleden gekozen of bevestigd.

Dividend

Wanneer een bedrijf winst maakt kan een deel hiervan worden uitgekeerd aan de aandeelhouders. Dit wordt dividend genoemd.

Hoeveel dividend wordt gegeven is sterk afhankelijk van de winst en van de plannen van de onderneming. Het is niet ongebruikelijk dat er -soms jarenlang- geen dividend wordt uitgekeerd. Natuurlijk is ook de hoogte van het dividend onderhevig aan de besluiten op de aandeelhoudersvergadering.

De hoogte van het dividend is niet afhankelijk van de prijs van het aandeel. Toch spreek men vaak over het “dividend rendement” waarbij dit het dividend is uitgedrukt in een percentage van de prijs van een aandeel. Dit dividend rendement varieert met de hoogte van het dividend en de prijs van het aandeel. Een stijgende aandelen prijs (bij gelijkblijvend dividend) resulteert in een lager dividend rendement.

Het dividend rendement is voor veel mensen van doorslaggevende betekenis bij de beslissing tot kopen of verkopen van een aandeel.

Aandelen dividend

Sommige bedrijven keren het dividend uit in de vorm van aandelen. Daartoe heeft het bedrijf een aantal aandelen in reserve gehouden of opgekocht in de markt. De aandeelhouders hebben dan na de dividend uitkering meer aandelen in hun bezit.

De mening of dit goed of slecht is is nogal verdeeld.

  • Tegen: Wanneer iedereen extra nieuwe aandelen krijgt dan veranderd er helemaal niets aan de bezitsverhoudingen en zal resulteren in een verlaging van de prijs per aandeel.
  • Voor: Wanneer het bedrijf aandelen opkoopt in de markt en deze als dividend uitkeert dan steunt dit juist de prijs van het aandeel en diegene die hun aandelen behouden krijgen een groter percentage van het bedrijf in hun bezit.

Overnames

Wanneer een NV wordt overgenomen krijgen de aandeelhouders hun aandeel in de koopsom uitgekeerd in ruil voor de aandelen. Dit kan in geld zijn of in aandelen van de opkopende partij.

Natuurlijk moeten de aandeelhouders akkoord gaan met de verkoop op een aandeelhoudersvergadering. Vaak zal daarom een opkopende partij proberen om voor deze vergadering al controle over een meerderheid van de aandelen te verkrijgen. Vaak door verhandelingen met grootaandeelhouders of ook door het opkopen van aandelen in de markt.

Wanneer de aandeelhoudersvergadering de koop goedkeurt is dit bindend voor alle aandeelhouders. Wanneer men aandelen in zijn bezit heeft worden deze onherroepelijk verkocht aan de opkopende partij of het nieuw te vormen bedrijf.

Beperkte aansprakelijkheid

Een aandeelhouder is slechts aansprakelijk voor schadevergoeding of bedrijfsschulden ter hoogte van de prijs van het aandeel. Dat wil zeggen dat een aandeel waardeloos kan worden in een failissement. Maar er kan geen extra schuld verhaald kan worden op de aandeelhouders.

Wanneer een NV failliet gaat worden eerst de schuldhouders goed gemaakt inclusief eventuele leningen (uitstaande obligaties). Pas wanneer er dan nog geld over is krijgen de aandeelhouders deze restsom uitbetaald.

Is in een failissement de restsom negatief, dan vervalt het aandeel zonder restwaarde.

Waar (ver)koopt men aandelen?

Op de beurs!

Van oudsher is “de beurs” de naam voor de plaats waar aandeelhouders elkaar ontmoetten om hun aandelen te verhandelen.

Omdat niet iedereen hiervoor tijd had, en omdat het best wel lastig is om alle vraag en aanbod (van meerdere NV’s!) op elkaar af te stemmen ontstonden er al snel tussenpersonen die dit voor hun rekening namen. (Market makers en brokers)

Tegenwoordig gaat alles elektronisch, maar de principes bestaan nog steeds. Men koopt en verkoop via een broker. De meeste banken bieden wel een broker functie, maar er zijn ook gespecialiseerde brokers. Bij de bank moet men daartoe of een speciale rekening openen of de broker service laten aktiveren.

Daarna heeft men toegang tot een (web)applicatie waarmee men aandelen kan kopen en verkopen. Ook zijn er nog telefonische diensten waar men mondeling opdracht kan geven tot het kopen cq verkopen van aandelen.

Er zijn ook nog de “full service” brokers. Dat zijn mensen die een portfolio (i.e. een rekening met aandelen) in opdracht beheren. Ze worden verondersteld ook advies te leveren over potentiële koop en verkoop.

Waarom aandelen kopen?

Iedereen heeft natuurlijk zijn eigen redenen, maar meest zullen deze gedreven worden door:

  • Een dividend rendement dat hoger is dan de heersende rente
  • De verwachting dat de waarde van een bedrijf (sterk) zal toenemen
  • De hoop dat iemand anders bereid is meer voor het aandeel te betalen

Deze laatste is in feite een variant van de tweede, echter zonder dat men denkt dat de intrinsieke waarde van de onderneming zelf veranderd. I.e. dat er “een grotere gek” bereid is meer voor het aandeel te betalen.

Conclusies

Er is nog (veel) meer over aandelen te vertellen. Het is een thema waarover je bijna niet uitgesproken raakt. Wanneer men zich interesseert voor aandelen dan is mijn advies om er “een paar meter” boeken over te kopen. Zelf heb ik nog een artikel gepland over de aandelen selectie, koersen en aan de beurzen zelf.

Mag je plezier hebben?

Eigenlijk ben ik bezig om een artikel over Aandelen te schrijven, maar dit duurt langer dan verwacht. Daarom vandaag een post over de vraag of we plezier mogen hebben wanneer er nog ergens op de wereld ellende is.

In de laatste ROMA podcast van Tangentially Speaking (Zie Podcasts) heeft Chris het over Burning Man. Burning Man is uitgegroeid tot een fenomeen in de USA waar er een paar dagen lang zo ongeveer “alles kan” ergens in een verlaten woestijn.

Het is feest met extravaganza, kunst, drugs, muziek, licht, vuur en wat al niet meer. Zoek maar eens op de favoriete zoekmachine naar ‘burning man’ en klick dan ‘images’. (Waarschuwing: niet veilig voor op je werk!)

Chris nam het standpunt in dat dit toch wel een heel erg grote verspilling is. Dat er met zoveel energie en geld heel veel leed in de wereld kan worden verholpen.

Sterk overtrokken: hé, er is nog iemand ongelukkig in de wereld, daarom mogen jullie geen feest vieren.

Ik vermoed dat hij in een volgende podcast wel een nuance gaat aanbrengen, want ik denk niet dat ik de enigste ben die allergisch reageert op dit soort uitingen.

Wie denkt Chris wel dat hij is om de rest van de mensen voor te schrijven hoe ze moeten leven?

Leven is leiden en plezier naast elkaar. Tegelijk. Het een kan niet zonder het ander. Wanneer iedereen ongelukkig zou zijn dan is dat de normaal toestand en is niemand ongelukkig. Hetzelfde geld voor gelukkig. Contrast moet een integraal bestanddeel zijn van het leven.

Dat betekend natuurlijk niet dat we dan maar geen medeleven moeten hebben voor hen die het slechter gaat dan ons. Maar het betekend ook niet dat wij ons hele leven moeten meelijden. Wij zijn niet verantwoordelijk voor het leiden dat we niet veroorzaakt hebben.

In de religie is er sprake van erfzonde, en dat concept lijkt onbewust te worden overgenomen door vele atheïsten. Maar deze atheïsten zouden er goed aan doen om toch ook Marcus 14:4-7 eens te lezen.

Het leven vieren is ook essentieel om de weg te wijzen: het kan altijd beter. Als we nooit zouden zien hoe goed het zou kunnen zijn, zouden we dan nog wel streven naar een beter leven? Op zijn minst zouden we minder sterk streven, en dat -paradoxaler wijze- zou er juist voor zorgen dat er meer mensen langer in de ellende zitten dan nodig! En dan heb ik het nog niet eens over de positieve effecten die feesten op de mensen hebben. Die daarna met meer energie en meer gemotiveerd weer aan het werk gaan.

Het leven is er om gevierd te worden. En sterker nog, het leven moet gevierd worden!

Universeel Basisinkomen

De volgende post is toegevoegd aan Politiek -> Universeel Basisinkomen

Een universeel basisinkomen zou de oplossing zijn voor de komende golf van automatisering.

De wens naar een universeel basisinkomen is op zich niet nieuw. In het verleden heeft dit af en toe al gespeeld, maar nu heeft men een nieuwe motivatie gevonden: kunstmatige intelligentie en robots zouden zo veel productie medewerkers overbodig maken dat een massale werkloosheid voor de deur staat.

Omdat deze nieuwe werklozen niet langer nodig zijn in het productie process denkt men dat de noodzaak voor werk zelf verdwijnt en een werkloosheidsuitkering niet langer nodig is. Deze zou vervangen moeten worden door een onvoorwaardelijk basisinkomen.

Dit basisinkomen zou gefinancierd moeten worden met belastinggeld dat door de robots (productie eigenaar) betaald is.

Eigenlijk is dit een nieuwe verpakking van het marxistisch communistische idee dat de werknemers nooit hun eigen producten kunnen betalen omdat de werkgever winst maakt. Zij het dat nu het ‘loon’ (van de werklozen) naar nul is gedaald, en de ondernemer alle winst opstrijkt.

Middels het basisinkomen wil men feitelijk de werklozen deeleigenaar maken van de productiemiddelen en zo de winst van de ondernemer verdelen.

Een basisinkomen uit belasten van winst is feitelijk niets anders dan communaal eigendom van de productie middelen.

Communaal eigendom van productiemiddelen staat ook wel bekend als communisme. Het tegenover gestelde van kapitalisme waarbij productiemiddelen in prive bezit zijn.

Nu is er bij mijn weten geen voorbeeld te vinden van een stabiel communistisch systeem. Elk communistisch systeem implodeert uiteindelijk in ellende en ondervoeding. De USSR is mogelijk nog het minst slecht geweest in dit aspect omdat het implodeerde nog voordat er op grote schaal ondervoeding was. (Deels vanwege de zelfredzaamheid van de bevolking). Op dit moment is Venezuela het grote tragische voorbeeld van een imploderend communistisch systeem.

Het schrikbeeld van “algehele werkloosheid door automatisering” wil ik dan ook het schrikbeeld van een imploderend communistisch regime tegenoverstellen. Kijk naar Venezuela!

In tegenstelling tot het schrikbeeld van de automatiseringswerkloosheid is het communistisch schrikbeeld echter reëel. Mensen sterven door communisme. Maar automatiseringswerkloosheid heeft bij mijn weten nog nooit tot economische collapse gevoerd.

Ik vraag me af of automatiseringswerkloosheid überhaupt wel mogelijk is. Als we de schrikbeeld logica volgen dan neemt de werkloosheid toe naarmate de automatisering toeneemt. De werklozen zien hun koopkracht dalen terwijl de winsten van de ondernemers toenemen.

Maar daar zit een addertje onder het gras: wanneer de koopkracht daalt, moet ook de winst van de ondernemers dalen. Wanneer de koopkracht uiteindelijk tot nul valt, is ook de winst van de ondernemers tot nul gedaald. Uiteraard is dit een onmogelijke situatie.

In werkelijkheid zal er iets anders gebeuren. Een (ogenschijnlijk) proces met een onmogelijke uitkomst zal deze uitkomst nooit kunnen bereiken.

Ah, maar wat zal er dan gebeuren?

Ik weet het niet. De economie is te complex en te chaotisch om te kunnen voorspellen wat er wel zal gebeuren. Het enigste wat zeker is is dat onmogelijke processen nooit hun eindstadium zullen bereiken.

Het verleden heeft bewezen dat we de inventiviteit van mensen niet moeten onderschatten. Hoewel dit op zich geen garantie is voor een positieve uitkomst, kunnen we daar toch wel heel veel vertrouwen in hebben.

De toekomst is ongewis, en dat is maar goed ook. In chaos zitten zowel kansen als risico’s. Bang worden is zinloos. We nemen de toekomst zoals deze komt. En het verleden geeft heel veel aanleiding tot hoop.

Flash back

Toen ik in de 70’er jaren van de vorige eeuw een opleiding computer techniek wilde doen kreeg ik een brief thuis van het opleidingsinstituut. Daarin stond het volgende: “… we willen U er op wijzen dat automatisering voor een (eventueel tijdelijk) hogere werkloosheid kan zorgen…”. Ik weet de exacte text niet meer uit m’n hoofd, maar daar kwam het op neer. Achteraf wou ik dat ik deze brief had bewaard!

In de 70’er jaren was werkloosheid een ‘probleem’ en automatisering zou dit alleen maar erger maken. Tegelijkertijd werden Nederlandse scheepswerven met massieve subsidies ‘ondersteunt’ om supertankers te kunnen blijven bouwen. Tenslotte wist iedereen dat dat een pijler onder de NL economie was… Oh, en er was natuurlijk ook nog de komende ijstijd waarover we ons allemaal zorgen moesten maken, en niet te vergeten de zure regen die de bossen zou vernietigen…

Tja… wat je je al niet herinnert als je wat langer meegaat…

Als je problemen nodig hebt, dan zul je problemen vinden… maar dat is een thema voor een ander artikel.

Maar…

Het zal geen verrassing zijn dat ik geen voorstander ben van een onvoorwaardelijk universeel basisinkomen.

Toch wil ik het kind niet met het badwater weggooien. Ik zie twee potentiële voordelen aan een basisinkomen:

Ten eerste: De vervanging van het huidige systeem met zijn overvloed aan verschillende regelingen en uitkeringen. Natuurlijk in de hoop dat een basisinkomen niet duurder is dan de huidige systemen, maar wel simpeler is (minder ambtenaren). Op zijn minst zou dit een vorm van vermogenstest nodig maken zoals dit ook nu in de bijstand al gedaan wordt.

Ten tweede: Er zijn mensen die liever niet zouden werken. Maar die nu wel een job hebben, al dan niet bij de overheid. Echter, vanwege hun lage motivering zijn ze onproductief en veroorzaken overlast voor collega’s. Een basisinkomen zou ten minste een aantal van deze mensen een alternatief bieden. Hetgeen voor beide partijen beter zou zijn. De algehele efficiëntie van de economie zou er door verhoogd worden. Zelfs al kan dit alleen gerealiseerd worden door een absolute lastenverhoging, zo zou toch het netto (relatieve) effect een verhoging van de gemiddelde levensstandaard zijn.

Ik wil geen voorstel maken over hoe dat verwezenlijkt zou moeten worden. Het was enkel de bedoeling om aan te geven dat er wel voordelen kunnen zitten aan een vorm van basisinkomen. En als het mogelijk is deze te realiseren dan zou ik hiervoor wel te vinden zijn.

Podcasts

Ik ben een podcast nut (= gek).

Ik luister veel naar podcasts en veel van de artikelen hier zijn geïnspireerd door podcasts.

Daarom heb ik een podcast rubriek aan de rechterkant toegevoegd die een actueel lijstje heeft van diegene waar ik naar luister.

Ze zijn wel allemaal in het Engels.

Ik presenteer ze in twee groepen, de eerste groep wil ik niet zonder, ik luister naar elke aflevering. De tweede groep is meer een “allegaartje”. Er zijn soms heel interresante afleveringen, maar ik ben hier wel selectief.

Groep 1

Hardcore History van Dan Carlin:

Zonder geschiedenis geen toekomst. Dan Carlin fascineert me iedere keer weer met zijn afleveringen over geschiedkundige onderwerpen. Ik heb alle (gratis) afleveringen gehoord and wil ook de betaalde afleveringen gaan beluisteren. Ik heb geschiedenis nooit echt interresant gevonden, maar deze serie heeft me laten inzien dat dat een gemis van mijn kant was.

Er is ook nog een andere podcast van Dan Carlin (“Common Sense”) die ingaat op actuele gebeurtenissen. Ook deze is het luisteren waard.

Beide podcasts verschijnen zeer onregelmatig en met grote tussenposen.

Jordan B. Peterson podcasts:

Deze podcast is voor mij de meest fascinerende podcast überhaupt. Psychologie en filosofie in één. Deze podcast geeft inzichten in de mensheid en in onze eigen persoonlijkheid die ongeëvenaard zijn. Nergens heb ik meer inzicht gehoord dan in deze podcasts.

Ik heb alle podcasts in deze serie gehoord en blijf up to date. De podcasts verschijnen onregelmatig, ongeveer 1 per week. Soms meer, soms minder.

Groep 2

Mixed Mental Arts

(Brian Callen) en Hunter Maats interviewen verschillende auteurs en wetenschappers. Meestal is het wel interresant. Het terugkerende thema is dat de cultuur heel bepalend is voor wat er gebeurt in de samenleving. Maats wil dan ook een wetenschappelijke aanpak voor de cultuur. Na verloop van tijd ging Maats wel een beetje op mijn zenuwen werken (en doet dat nog steeds). Brian Callen is een zogeheten stand-up comedian, en enige humor is dan ook wel aanwezig. Gelukkig niet storend.

Freedomain Radio

Stephan Molyneux is inmiddels wel een bekende youtube persoonlijkheid. Hij heeft zijn voor en tegenstanders. Zeker toen hij in 2016 een duidelijke politiek standpunt innam heeft hij veel luisteraars verloren. Ik vind de meeste waarde in zijn oudere podcasts en in de thema podcasts. Zijn gesprekken met luisteraars zijn zeker interresant, maar als je er een aantal gehoord hebt dan vallen de terugkerende standpunten steeds duidelijker op. Met name de analyses van luisteraar problemen waren erg interresant, maar dit doet hij de laatste tijd niet zo veel meer.

Unregistered with T. Russel

Thaddeus Russel is een schrijver die o.a. de geschiedenis van de USA onder heel andere gezichtspunten presenteert dan we gewend zijn. Zijn boek “A Renegade History of the United States” is daar een duidelijk voorbeeld van. Het gaat over de geschiedenis van de USA vanuit het gezichtspunt van de gewone man en diegene die normaal buiten de boot vallen.

Zijn podcasts gaan over uiteenlopende onderwerpen, maar hebben altijd wel een unieke kijk op zaken.

Tangentially Speaking

Chris Ryan is de auteur van “Sex at Dawn”. Zijn podcasts lopen nogal uiteen maar hebben meestal wel ergens met de verschillende vormen van samenleving te doen. Ik betrap me er op dat ik het vaak niet eens ben met hem, maar ik waardeer zijn presenteer stijl en gezichtspunten wel enorm. Zet me altijd weer aan tot nadenken.

Power Hour

Deze podcast gaat over energie en milieu. De podcast lijken afgelopen te zijn, want de laatste is van Jan 2017. Maar ik heb er nog een hoop te gaan. Deze podcast (lijken) een realistische kijk op energie te geven. Ik ben nogal kritisch op de manier waarop we naar energie kijken in de maatschappij van vandaag, en deze podcasts helpen om mijn eigen standpunten helder te krijgen.

School Sucks

Oorspronkelijk een anti-school podcast van een leeraar. Tegenwoordig is gaat het over algemene onderwerpen die kritisch belicht worden. Toch ligt het zwaartepunt nog wel bij een kritische houding tegenover het schoolsysteem en de vormgeving van alternatieven hierop.

Voor mij is Brett (de host) een van de meest aangename podcasters om naar te luisteren. Altijd genuanceerd, maar met een scherp inzicht die hij niet probeert te verbergen.

Joe Rogan Experience

Misschien wel de bekendste podcaster van dit moment. Veel heel uiteenlopende onderwerpen. Ik schat dat ongeveer de helft van zijn podcast over vechtsport gaan. deze interesseren me niet zo en die sla ik meestal wel over. Ook de podcasts met collega “Standup Comedians” wil ik nog wel eens links laten liggen.

Toch volg ik zijn podcasts wel, want dankzij zijn enorme bekendheid kan hij de meest uiteenlopende gasten aan tafel krijgen. Zo heb ik via zijn podcasts bijvoorbeeld Mixed Mental Arts gevonden en ook Hardcore History en Jordan Peterson.

Joe Rogan heeft een eigen stijl van presenteren. Hij probeert vaak om het uiterste uit zijn gasten te halen en neemt zijn standpunten in met dat doel. Ik heb hem nog niet betrapt op tegenstrijdige standpunten, maar hij gaat er soms wel rakelings langs. Hij heeft een natuurlijk talent om aan te voelen of hij met zijn gasten mee moet gaan of juist er tegen in.

Lezen

Wanneer ik posts of artikelen schrijf dan valt het me op hoe gemakkelijk ik fouten maakt. Ik vind het best wel lastig om te lezen wat er staat. Het probleem is dat ik weet wat ik wilde schrijven, en het brein gebruikt dat om te lezen wat er staat. Het resultaat is dat ik fouten gewoon niet zie. Zowel spellings fouten als ook complete woorden die ontbreken zijn allemaal geen probleem: ik lees gewoon wat ik bedoelde te schrijven.

Dit is lastig wanneer ik nog snel even een post wil schrijven. Dat heb ik inmiddels wel afgeleerd! Ik schrijf elke post nu op zijn minst een dag in het vooruit zodat ik een dag later de post nog eens met frisse ogen kan lezen. Dat vermindert het aantal fouten enorm.

Een tweede probleem is dat ik me met een thema bezig hou en dan daarover schrijf. Vaak lees ik boeken over het thema, luister naar podcasts, en natuurlijk lees ik ook het een en ander op het internet. Ik zit er dus diep in. Dat levert een ander soort probleem op: omdat ik weet wat het thema is, is het moeilijk om er voor te zorgen dat de zinnen ook begrijpelijk zijn voor iemand die er niet diep in zit.

Zinnen die op het moment vanzelfsprekend zijn, zijn een paar weken later soms onbegrijpelijk. Voor artikelen kan ik daarmee wel leven: wanneer ik die later teruglees pas ik ze vaak een beetje aan zodat ze beter begrijpelijk worden, cq dat mijn bedoeling beter overkomt. Voor posts is het echter wel een probleem omdat ik die niet vaak teruglees.

Voor dit process heb ik volgend figuur gemaakt dat illustreert wat ik bedoel:

lees process

De laatste stap is geen problemen tijdens het schrijven. Maar bij het lezen van artikelen in het internet dan moet ik toch ook oppassen om niet in deze valkuil te vallen. Als mens categoriseren we graag. Dat maakt het leven simpeler. Maar het voert ook tot fouten.

Natuurlijk kunnen we nooit weten wat iemand anders denkt. Dat is onmogelijk. Zelfs wanneer iemand anders zegt wat hij denkt, dan nog weet ik niet of dit klopt. Misschien liegt hij? Misschien verandert hij van mening?

Categoriseren is een handige methode om snel beslissingen te kunnen nemen. Maar wanneer ik reageer op artikelen probeer ik er van uit te gaan dat ik andere mensen principieel niet kan begrijpen. Enkel het geschreven woord. Hierbij dan ook mijn excuses voor al die gevallen waarin ik te snel tot conclusies ben gesprongen…

Brein en lichaam

Vandaag start ik nogmaals met de spreuk van Descartes: Ik denk dus ik besta.

Maar deze keer over de consequentie die deze spreuk heeft op ons denken over brein en lichaam.

Vrijwel iedereen heeft namelijk die spreuk als aanleiding genomen om het denken als een apart process te beschouwen. Deze spreuk bracht een scheiding aan tussen denken en het lichaam waarin dit denken plaatsvond. Op zijn beurt bracht dit ons er toe om ons brein als een apart “orgaan” te zien.

Natuurlijk was Descartes niet de enige die deze zienswijze geïntroduceerd heeft. Ook de verlichting speelde daarin een belangrijke rol. Door dingen meetbaar en testbaar te maken ontstond de “reductionistische” zienswijze. Men wilde dingen terugbrengen tot een verzameling onderdelen zodat ieder onderdeel op zichzelf bestudeerd kon worden.

De gangbare zienswijze is dan ook dat ons brein in het hoofd zit, en via “sensors” informatie ontvangt en vervolgens via “impulsen” (i.e. signalen) het lichaam bestuurd. Een verlokkend eenvoudig beeld.

Het is ook incompleet.

We weten dat het brein zelf uit neuronen is opgebouwd die met elkaar in verbinding staan (via dendrieten en axonen). Het zijn de verbindingen en de sterkte van die verbindingen die maatgevend zijn voor de functie van ons brein.

Maar: wanneer het brein een signaal verstuurd en bijvoorbeeld de hormoon balans in het lichaam veranderd, dan heeft dit gevolgen voor de signalen die de sensors afgeven naar het brein. Ofwel: het lichaam zit ook in de loop.

De neuronen staan niet alleen in verbinding met elkaar via hun dendrieten en axonen, maar ook via het lichaam zelf.

Als we ons vrolijk voelen gaan we lachen. Maar als we ons gezicht een lach laten aannemen, gaan we ons ook vrolijk voelen! Hetzelfde gaat ook op voor de rest van ons lichaam. (Eet iets fouts en je gaat je slecht en futloos voelen, je gaat zelfs slechter presteren op pure denk testen))

Onderscheidt maken tussen brein en lichaam, het functioneel scheiden van beide kan nooit de volledige verklaring voor ons doen en denken geven.

De grote vraag is eigenlijk: hoe sterk is de functie die ons lichaam inneemt binnen de functies van ons brein? Is het alleen emotioneel? of zitten er nog veel meer aspecten aan? Wat te denken van het geheugen of IQ? Hoe werkt mediteren/joga/ademhalingstechnieken etc?

Bonus: en wat te denken van de wereld buiten ons lichaam? wanneer we iets doen, iets veranderen in die wereld, dan heeft dat ook gevolgen voor de signalen die we binnenkrijgen…

Ik denk, dus ik besta?

De navolgende post is als artikel toegevoegd aan de sectie “Filosofie“.

Dit artikel is een beetje ‘meta’. Het heeft eigenlijk geen praktische betekenis. Maar ik vind het soms wel leuk om over dit soort dingen na te denken. Al was het maar ter ontspanning.

Waarschuwing: Sommige mensen vinden het niet leuk om over het bestaan na te denken als dit het bestaan zelf in twijfel trekt. Dit artikel zal dat doen.

Decartes ging er van uit dat er ‘iets’ moet zijn dat denkt. En dus moet dit ‘iets’ bestaan. Dat ‘iets’ ben ‘ik’.

Dit lijkt een aannemelijke gedachte.

Maar laten we eens een nieuw begrip introduceren: bewustzijnsmoment.

Our Mathematical Universe

PS: Ik ben dit begrip voor het eerst tegengekomen in het boek “Our Mathematical Universe” van Max Tegmark. Ik vertaal het begrip “Observer Moment” met “Bewustzijnsmoment”.

Een bewustzijnsmoment is de kleinst mogelijke tijdseenheid waarin het mogelijk is zich bewust te zijn van zichzelf. Ons leven is een aaneenschakeling van bewustzijnsmomenten. Het actuele bewustzijnsmoment is het laatste bewustzijnsmoment. Alle voorafgaande bewustzijnsmomenten zijn enkel als herinnering aanwezig.

(Max heeft het liever over een observatie moment, i.e. een moment waarop we alles observeren: onze omgeving en ons verleden)

Maar omdat alle voorafgaande bewustzijnsmomenten enkel als herinnering aanwezig zijn, hoeven ze niet echt gebeurt te zijn. Enkel de herinnering moet aanwezig zijn. Ofwel, het er is maar 1 bewustzijnsmoment. Het huidige.

“Ik denk dus ik besta” gaat nog steeds wel op, maar de duur van het bestaan is wel enorm ingekort. Ik kan alleen maar zeker zijn dat ik besta voor de duur van een cq het bewustzijnsmoment.

Hoe registreren we een bewustzijnsmoment? Er lijkt maar weinig twijfel aan te zijn dat dit een electro-chemische actie is in de hersenen. Elektronen en geleiders die meer of minder contact met elkaar maken.

Stellen we ons nu voor dat er een “soep” van materiaal aan het borrelen en blubberen is. Alles beweegt door elkaar heen zonder ooit een permanente positie in te nemen.

Theoretisch is het mogelijk dat in deze soep op een gegeven moment, puur toevallig, de borrelende en blubberende massa een toestand aanneemt die exact overeenkomt het de structuur die onze hersenen hebben in een bewustzijnsmoment.

Toegegeven, die kans is ongelofelijk klein. Maar niet nul!

Op dat moment zal dan ook die massa een bewustzijnsmoment moeten ervaren! Kompleet met verleden en actuele omstandigheden. Die massa zal denken dat het leeft in “onze” wereld. Met geschiedenis etc etc. Natuurlijk een moment later is daar helemaal niets meer van over, de massa borrelt immers vrolijk verder… en het bewustzijnsmoment is weg.

Dat is natuurlijk wel heel ver gezocht, dat gaat nooit ge … beu … ren … toch?…

Wel… misschien wil je nu liever niet doorlezen …

OK, de kosmologie verteld ons dat het universum waarschijnlijk zal eindigen in een borrelende en kolkende massa van deeltjes. Maar dan wel borrelen en kolken bij een zeer lage temperatuur. (Niet nul)

Daarbij, die eindsituatie zal oneindig lang duren. En enorm groot zijn. Oneindig lang vermenigvuldigd met zeer groot, vermenigvuldigd met de kans dat zo’n bewustzijnsmoment spontaan optreed geeft als uitkomst… oneindig. Er zullen oneindig veel van dat soort bewustzijnsmomenten zijn.

Zelfs als we aannemen dat een bewustzijnsmoment ooit eens “echt” is opgetreden, dan nog is het aantal identieke bewustzijnsmomenten in de uiteindelijke soep oneindig veel groter.

Met andere woorden de kans dat dit bewustzijnsmoment een toevallig moment in de soep is is veel groter dan de kans dat dit bewustzijnsmoment het “echte” bewustzijnsmoment is!

Oei!… tenzij deze theorie onjuist is natuurlijk…

Maakt het wat uit? heeft het gevolgen?… nee. Voor mij niet. Leuke hersenspinsels, maar verder onbelangrijk. Het maakt alleen wat uit wat ik voel, op dit moment. En dat houdt ook in wat ik wens, wil en ga doen in en voor de toekomst. Daar kan geen bewustzijnsmoment wat aan veranderen.

Wat is Beter?

Vooraf: deze post is een reactie op de podcast van MMA: Is Truth the Most Destructive Idea in Human History?. Het is een interresante podcast, maar ik heb geprobeerd deze post zo te schrijven dat het niet per se nodig is om eerst te luisteren.

Beter. Een simpel woordje, maar als we er over doordenken, wat betekend het dan eigenlijk?

Bovenstaande gedachte is bijna onvermijdelijk na het lezen van het artikel over postmodernisme. Want als we niet langer met absolute referentie stelsels kunnen werken, hoe weten we dan wat beter is?

Filosofisch gezien is er eigenlijk alleen “anders” en niet “beter”. Met name wanneer we het over ideologieën hebben. In de podcast heeft Bryan het hier kennelijk moeilijk mee, en dat is begrijpelijk.

Ik denk dat Bryan het probleem met dit relativisme goed aanvoelt, maar hij kan het (nog?) niet onder woorden brengen. Het probleem is (imo) dat filosofie niet op zich bestaat. Filosofie is alleen mogelijk in een levend wezen dat voldoende geëvolueerd is om deze ideeën te hebben.

Beter bestaat niet in een vacuum.

Beter bestaat alleen wanneer er evolutie is.

En evolutie (heeft) bepaald wat beter en slechter is.

Wanneer het postmodernisme er toe voert dat het leven dat dit postmodernisme bedacht heeft ondergaat, dan is postmodernisme zelf niet goed genoeg.

Om binnen het kader van de podcast te blijven; democratie lijkt de beste samenlevingsvorm te zijn van dit moment. De resultaten van de westerse normen en waarden lijken de meeste mensen aan te trekken. Het is daarom redelijk om aan te nemen dat deze normen en waarden het beste zijn dat de mensheid tot nog toe gevonden heeft.

Dat wil niet zeggen dat dit altijd zo zal blijven. Zelf zou ik nogal teleurgesteld zijn als het bleef zoals het is. Ik hoop (en probeer dit een handje te helpen) dat de toekomst beter is dan vandaag.

Classic Jekyll Theme

Vandaag geen normale post. Ik heb de afgelopen dagen het “theme” dat ik gebruik voor deze site een update gegeven.

Deze website is een zogeheten “statische” site en wordt gemaakt met Jekyll. Een statische site is een website die geheel klaar ligt op de server in een file structuur. Er komt geen php of mysql bij kijken. Dit maak de site wezenlijk sneller om te downloaden, en veel gemakkelijker om te managen.

De werkzaamheden voor het plaatsen van een nieuw artikel zijn simpel: ik schrijf een nieuwe post (of pagina) in een markdown editor, “compileer” dan de gehele website en “upload” deze naar de webserver.

Tijdens de “compilatie” wordt het “theme” samen met de posts/pagina’s gecompileerd zodat de website ontstaat.

Het theme dat ik gebruik heb ik zelf ontwikkeld en noem ik Classic Jekyll Theme. Het theme is beschikbaar op de site van Rubygems en kan door iedereen gebruikt worden.

De afgelopen dagen heb ik het theme een update gegeven, het is nu versie 1.9.3. Hoewel er geen visuele veranderingen zijn, zitten er een paar wijzigingen onder de motorklep die het werken met het theme gemakkelijker maken.

Zijn mensen slecht?

De navolgende post is als artikel toegevoegd aan de sectie “Filosofie“.

Is de mens van nature goed of slecht?

Deze vraag ligt ten gronde aan vele andere overwegingen, niet in het minst het klassieke conservatieve/progressieve wereldbeeld.

Ik denk dat het antwoord in de vraag zelf te vinden is.

Van nature is de mens “natuur”.

Eén van mijn lievelingsspreuken is het volgende: In de natuur is er geen goed of kwaad, er zijn alleen consequenties.

De mens is in essentie natuur en we kunnen argumenteren dat de mens daarom niet goed of kwaad is.

Maar: de mens overleeft in sociale verbanden, i.e. samenlevingen. Niet in zijn eentje. En dat heeft gevolgen.

De samenleving haalt het goede in de mens naar boven en onderdrukt het kwade.

Wanneer een persoon in zijn eentje leeft zonder interacties met anderen, dan kan deze persoon geen goed of kwaad doen. Alles wat hij doet is voor eigen rekening en heeft alleen gevolgen voor hemzelf. Zoals in de spreuk boven, er zijn alleen consequenties.

Goed of kwaad zijn dingen die we andere mensen aandoen. In een samenleving dus. Of het goed of kwaad is wordt daarbij niet door diegene bepaald die iets doet, maar door diegene die dat aangedaan wordt.

Wanneer we kwaad doen dan kan dat weliswaar een persoonlijk voordeel opleveren (bv stelen). Maar er zitten wel kosten aan: het risico op vergelding plus de nadelen die het oplevert voor de andere partij. Voor de samenleving als geheel is het uitvoeren van kwaad al heel snel negatief.

Er is niet één samenleving, maar er zijn er vele. Een samenleving waar veel kwaad gedaan wordt zal dan ook al snel achterlopen op een samenleving waar veel goed gedaan wordt. De samenleving die voorop loopt zal de achterblijvers overvleugelen en verdringen. (Dit is de evolutie theorie toegepast op samenlevingen)

Aangezien we al vele duizenden jaren leven hebben de samenlevingen deze evolutie al ondergaan en zijn verreweg de meeste culturen zo ingericht dat het goede de overhand heeft. Zozeer zelfs dat we er van uit moeten gaan dat dit de selectie van de samenleving deels in het DNA van de mens is overgegaan.

Dit wordt bevestigd door waarnemingen: de meeste mensen prefereren het om vriendenlijk en gastvrij met andere mensen om te gaan. Zelfs al is er niet direct een tegenprestatie te verwachten.

Duiven en haviken

In een samenleving waarin alle mensen goed zijn (duiven) is er ook ruimte voor kwaadwillende (haviken). Deze haviken leven op de kosten van de duiven. Het aantal haviken zou toenemen tot ze de duiven verdringen. Maar dat heeft weer als consequentie dat het ook de haviken slechter gaat.

Er is een optimum, waar het aantal haviken klein blijft en de grote massa een duif is.

Duiven en haviken kunnen zich niet veranderen. De mens kan dit wel. Tot op zekere hoogte kunnen we kiezen of en wanneer we havik of duif zijn.

En hier is het cirkeltje rond: het is weer de samenleving die bepaald welke keuze voor ons het beste is.

Is de mens van nature goed of slecht?

Geen van beide, hoewel er wel een tendens kan zijn naar één van de twee. Maar dankzij de samenleving is de goede kant van de mensen duidelijker aanwezig dan de slechte.

Onpersoonlijke interacties

Het bovenstaande gaat over persoonlijke interacties, waar men zelf de consequenties ervaart. Maar niet alle interacties zijn persoonlijk: als één van de partijen in opdracht van een derde partij handelt, en dit ook zonder meer duidelijk is, dan bestaat er wel degelijk de mogelijkheid tot kwaadaardige handelingen. Dit wordt zichtbaar bij de meeste overheden. Een overheid claimt het geweldsmonopolie en niemand kan zich daartegen weren. Een overheid is dan ook bij machte om eenzijdig voordelig te handelen. Bijvoorbeeld bij het innen van belasting of het afdwingen van gedrag - al dan niet middels financiële bestraffing/beloning.

Mensen die tot “havik” gedrag tenderen zullen zich aangetrokken voelen tot een overheidsfunctie.

Zelf denk ik dan ook dat naarmate een overheid groter wordt, de verhouding goed/kwaad in de samenleving meer en meer verschuift in de richting van het kwaad. Hetgeen het duidelijkst zichtbaar is in dictaturen.

Ook hier gelt echter dat overheden die te ver doorschieten in de richting van het kwaad de samenleving (economie) te zwaar schaden en uiteindelijk instorten. Waarbij ik wil opmerken dat natie-overheden een vrij recent verschijnsel zijn (evolutionair gezien) en dit zich -imo- nog niet heeft kunnen stabiliseren. Voorlopig zullen we nog wel moeten leven met schommelingen naar beide zijden (goed & kwaad) van de overheden.

Tenslotte

Het is de samenleving die beoordeeld en bepaald of we goed of slecht handelen. Hier kleeft automatisch de implicatie aan dat (bijna) iedereen in staat is om slecht te handelen. Dit is best wel beangstigend: iedereen is in staat om concentratie kamp bewaker te worden, iedereen is in staat om deel te nemen aan genocides zoals in Ruanda etc…

Deze gedachte is angstaanjagend, en maakt duidelijk dat we zeer voorzichtig moeten zijn met wat we kiezen in onze cultuur. In mijn opinie zou dit de primaire functie van de geschiedenislessen moeten zijn. Wie kan het wat schelen wanneer de slag bij Nieuwpoort was, probeer liever te voorkomen dat we ooit nog eens in kwaadaardige samenlevingsvormen veranderen. Niet door te benadrukken hoe “goed” we waren in het verleden, maar door te laten zien hoe gemakkelijk een bevolking tot kwaad kan vervallen en hoe dit te voorkomen.

Waarom zijn de rijken rijk?

Waarom zijn de (zeer) rijken rijk?

Er zijn natuurlijk vele manieren om rijk te worden. Maar de mensen die zelf (zeer) rijk zijn geworden hebben allemaal 1 ding gemeen: een hefboom.

Die hefboom stelt ze in staat om meer geld dan de gemiddelde persoon te verdienen. Zolang die hefboom blijft bestaan, zal de rijke rijker worden.

Belasting verhoging

Eén van de meest voorgestelde maatregelen is “belasting verhoging voor de rijken”.

Rijken lachen daarom. Zij weten dat dit hun hefboom niet treft, en dus ook hun rijk-zijn status niet.

Het mechanisme is als volgt: iemand produceert product X en wordt rijk uit de verkoop daarvan. Hij heeft patenten zodat niemand anders product X kan produceren. Nu verhoogd de overheid zijn belasting waardoor zijn inkomen met 10 miljoen euro afneemt. Wat zal die persoon doen? Hij weet dat niemand anders product X kan produceren. … dus hij verhoogt de prijs van product X … tot hij die 10 miljoen er weer bij heeft.

Het is natuurlijk wel zo dat elke prijsverhoging de afname van het product verlaagt. Het is dus wel mogelijk dat het inkomen van de rijke een klein beetje lager wordt. Maar die verlaging zal veel kleiner uitvallen dan de belasting verhoging.

Kortom: een rijke kan dankzij zijn hefboom een eventuele belastingverhoging afwentelen op zijn klanten. Die geven het door aan hun klanten tot uiteindelijk de consument de belasting verhoging daadwerkelijk betaalt.

Een rijke is feitelijk een belasting inner voor de overheid

De rijke zal altijd zijn deel krijgen. De overheid weet dit, de rijke weet dit. Het is alleen de consument die voorgehouden wordt dat de rijke meer belasting moet betalen. En dat klinkt mensen als muziek in de oren. Dat ze uiteindelijk zelf die belasting betalen… tja dat wordt er niet bij gezegd.

Oh, en die hefboom? heel vaak blijkt dat die hefboom door de overheid gesanctioneerd is. Hefbomen zijn namelijk bijna altijd wetten en/of regelgeving.

Conservatief versus progressief

Soms hoor je iets en dan doet het “Click!”

Dat overkwam me onlangs toen ik een podcast van Stephan Molyneux hoorde. Ik weet niet meer precies wat hij zei, maar de click die het produceerde was deze:

Progressieven willen de overheid gebruiken om de wereld te verbeteren, conservatieven willen dat de overheid de wet handhaaft.

Nu is het natuurlijk niet zo dat de progressieven de wet aan hun laars lappen. Maar over het algemeen genomen vinden zij het belangrijker om aan een betere toekomst te werken dan de letter der wet te volgen. Ze zullen dan ook sneller genegen zijn om dingen te gedogen of om de wet aan te passen. (Progressieven zijn ook eerder geneigd aan te nemen dat de mens goed en vormbaar is)

Conservatieven daartegen zijn van mening dat de mens tot veel kwaad in staat is en beteugeld moet worden. Ze hebben behoefte aan duidelijk regels, en willen dat iedereen zich daaraan houdt. Veranderingen mogen wel, maar moeten duidelijk afgesproken zijn en in de wet verankerd.

Net als een vorige post over orde en chaos, zo gelt ook hier dat in de optimale samenleving beide componenten aanwezig zijn. Ik weet dat dit in deze tijd van politieke polarisatie niet graag gehoord wordt. Maar een puur conservatieve samenleving is niet wenselijk (zeker niet met de snel veranderende techniek van vandaag de dag). Net als ook een puur progressieve samenleving geen goed idee is (er zou onvoldoende stabiliteit zijn). Nieuwe ideeën moeten zich eerst bewijzen voordat ze ingang kunnen vinden op grote schaal. Te veel nieuwe ideeën achter elkaar zou een samenleving waarschijnlijk in chaos storten.

Overigens is het niet zo dat het gehele politieke spectrum in progressief/conservatief kan worden verdeeld. Er zijn ook nog andere krachten werkzaam. Zo hebben een aantal personen cq partijen ontdekt dat je de overheid kunt gebruiken voor zelfverrijking… al dan niet direct of indirect…

Financiële Vaardigheden: Herhalende Risico's

Een nieuwe aflevering in de serie financiële vaardigheden: herhalende risico’s

De vorige aflevering over risico’s was nog niet compleet. Het blijkt dat wanneer risico’s zich herhalen er pad afhankelijkheid optreedt.

Orde en chaos

Wat losse mijmeringen over orde en chaos.

Er is sprake van orde wanneer exact voorspeld worden kan waar iets is of wanneer iets gebeurt.

Er is sprake van chaos wanneer niet voorspeld kan worden waar iets is of wanneer iets gebeurt.

In orde vinden we zekerheid en veiligheid.

In chaos schuilt gevaar maar zitten ook kansen.

De meeste mensen zullen orde met positief associëren en chaos met negatief. Dat is onterecht. Bij een teveel aan orde (te weinig chaos) verstarren we, het leven gaat gelijken op een machine. We zitten dan vast in ons leefpatroon, ogenschijnlijk zonder mogelijkheid om er uit te breken. Bij te weinig orde (te veel chaos) moeten we voortdurend op onze hoede zijn. Er is geen ruimte voor ontspanning en op verhaal komen.

Voor de meeste van ons is het optimaal wanneer we ons op de rand van beide bevinden. Voldoende chaos voor creativiteit, en voldoende orde voor een stabile basis.

Er zijn bijvoorbeeld studies waaruit zou blijken dat we optimaal kunnen leren wanneer onze omgeving een beetje chaotisch is. Een volledige nette en opgeruimde kamer zou niet de beste omgeving zijn voor studie of creatieve prestaties.

Dit verklaart misschien ook onze behoefte aan natuur: de natuur is chaotisch. Steden en de woon-omgeving zijn daartegen extreem ordelijk.

Orde en chaos zijn persoonlijk. Wat voor de één orde is kan voor een ander chaos zijn.

Door de samenhang tussen voorwerpen en/of gebeurtenissen te bestuderen kunnen we orde in de chaos ontdekken en zo de grens tussen orde en chaos verschuiven. Orde is een gevolg van ons eigen inzicht in het ontdekken en ontwikkelen van oorzakelijke verbanden.

Het is echter niet mogelijk om alle chaos uit te bannen. Terrence McKenna zei ooit eens het volgende: “The greater the bonfire, the more darkness is revealed”. (Een groter vuur maakt meer nacht zichtbaar)

De ontwikkeling van de mensheid lijkt de grens tussen orde in de chaos voortdurend te verschuiven. Het vuur wordt steeds groter. We kunnen ons afvragen of dit problemen oplevert voor de mens als individu. Wellicht is het zo dat we ons alleen kunnen ontwikkelen op het randvlak van orde en chaos. Wanneer we geen chaos zien, zien we ook geen kansen voor (nieuwe) persoonlijke ontwikkeling, anders dan een “voor ons klaargelegd levenspad”. De persoonlijke vrijheid lijkt verloren te gaan.

Net als voor een individu zou wellicht ook de samenleving op de rand tussen orde en chaos moeten balanceren. Dat levert -waarschijnlijk- de maximale vrijheid op. Maar het houdt ook in dat er verliezers zullen zijn. Immers in chaos zitten zowel kansen als ook risico’s.

Ik vermoed dat de balans tussen de hoeveelheid verlies en de hoeveel winst netto maar net ietsje groter dan nul is. En dat wanneer we er voor zorgen dat er minder verliezers zijn, er ook minder winnaars zullen zijn. Dit houdt ook in dat de winsten van de winnaars in de individuele gevallen hoger zullen zijn. Dit lijkt ook zichtbaar te zijn in de geschiedenis: naarmate er meer orde is (opvang regelingen) lijken er minder rijken te zijn - die echter wel steeds rijker worden. Zouden we echter proberen om ook de rijkdom van deze laatste rijken te beperken, dan zou waarschijnlijk ook de groei van de samenleving stoppen. (Het is wellicht efficiënter om te proberen meer rijken te creëren die dan individueel minder rijk zijn, maar dit betekend dat er dan ook meer verliezers zullen zijn)

Dominantie Hiërarchie

Sociaal wezen

In discussies horen we soms dat de mens een “sociaal wezen” is. En daar blijft het dan bij. Vaak wordt dit als argument gebruikt wanneer er in een discussie een noodzaak bestaat om de tegenstanders van samenwerking te overtuigen. Behalve dat dit soort discussies vaak onproductief zijn, wordt niet stilgestaan bij de vraag hoe dit “sociaal” tot uiting komt.

Het woord sociaal wordt bijna altijd als een positief gezien. Sociaal is elkaar helpen toch?

Wel, ja en nee.

De mens is van oorsprong inderdaad een sociaal wezen, maar de structuur van het sociaal zijn is hiërarchisch. Dat wil zeggen, de één geeft het bevel (of het voorbeeld) en de ander volgt.

Dit lijkt op het meester/slaaf principe, maar hoeft het niet zo extreem te zijn. Hiërarchieën treden overal automatisch op wanneer meerdere mensen samen een doel nastreven. Dat kan helpen bij een verhuizing zijn, een moestuin vereniging, de productie van een supertanker of een leger.

Leider/volger wordt vaak als negatief gepresenteerd. Maar dat is onjuist. In een menselijke hiërarchie profiteren beide. Zowel de leidinggevende als ook de volger. Geen van beide zou in staat zijn het beoogde resultaat in hun eentje te halen. Of ten minste niet zo snel.

Een hiërarchie maakt het zelfs mogelijk dat mensen samenwerken die elkaar niet eens persoonlijk kennen. En wellicht elkaar ook nooit ontmoeten. Zolang beide maar in dezelfde hiërarchie werken en hun beider bijdragen door de leidinggevenden op een hoger niveau gecoördineerd worden.

Optimale oplossing

Het hiërarchisch principe is zo nuttig dat het al ontstond voordat de mensen op het toneel van de evolutie verschenen. Zonder dit principe zouden wezens altijd onderling blijven vechten tot er maar 1 over is (in een bepaald gebied).

Vanuit een fysiek oogpunt gezien is een hiërarchie de meest efficiente oplossing. Het verspilt de minste energie.

Wanneer een groep dieren chaotisch vecht om de eerste rechten tot voedsel dan bestaat er groot gevaar op letsel. Zelfs voor de sterksten. Keer op keer op keer. Wanneer er een hiërarchie is dan wordt het voedsel verdeelt volgens een schema waarbij de beste/sterkste dieren het meeste voedsel krijgen. In tijden van schaarste sterven de zwaksten. Voor het voorbestaan van de soort is een hiërarchie veel efficiënter dan chaos of gelijkberechtiging.

Heel oud

De hiërarchie is waarschijnlijk één van de eerste sociale structuren die ontstaan is in de evolutie. Deze is zo oud dat we deze hiërarchische oriëntatie delen met zo’n beetje alle dieren. Ook de meest primitieve. Ik ga er van uit dat dit ouder is dan the archetypes.

Wanneer we het over de mens als sociaal wezen hebben, dan hebben we het over een dominantie hiërarchie. Diep verstopt in het onderbewuste.

PS: Ik maak wel verschil tussen archetypes en dominantie hiërarchie. Ook al is de hiërarchie in sommige archetypes wel aanwezig.

Archetypes

Het is vrij lastig een goede definitie te bedenken voor het woord ‘archetype’. Ik heb het maar op wikipedia opgezocht:

Het is slechts een soort blauwdruk uit het collectief onderbewuste, die al naar gelang tijd, plaats en cultuur verschillend wordt ingevuld, en toch steeds herkenbaar blijft.

Wel, dat helpt wellicht ook niet echt verder… maar het is een uitgangspunt.

Ik zou een archetype zien als een collectie van gedrag patronen die samen een ideaal voorstelling geven aan een persoonlijkheid.

Sommige archetypes zijn zo bekend dat we ze namen hebben gegeven, bijvoorbeeld Held, Leider, Moeder etc.

Archetypes lijken zich te verschuilen in het onderbewuste, en -dit is essentieel!- lijken bij iedereen al bij de geboorte aanwezig te zijn. We leren dus niet wat archetypes zijn, we weten al vanaf de geboorte welke archetypes er zijn. Natuurlijk onbewust.

Archetypes zijn ontstaan door de eeuwen heen. Ze hebben zich gevormd in de eerste complexe levensvormen en zijn overgedragen, gemodificeerd en uitgebreid bij iedere nieuwe levensvorm. Al voordat er mensen waren, en voordat de neocortex bestond.

Archetypes zijn ouder dan de mensheid.

Voor mij betekend dit dat ons basis gedrag onafhankelijk is van wat we graag vrije wil noemen. Zeker we kunnen het basis gedrag beïnvloeden. En daar komt vrije wil wel om de hoek kijken. Maar het gedrag type, de archetype, is vast. Omdat ik visueel ben aangelegd zie ik dit als een hond aan de lijn. De hond kan binnen de cirkel -vastgelegd door de lijn- vrij rondlopen en doen wat hij wil.

Wel denk ik dat we meer vrijheden hebben dan dat, zo kunnen we het archetype kiezen. Om binnen de hondenlijn metafoor te blijven: we kunnen het ankerpunt van de lijn veranderen. Wel vraag ik me af of we dit bewust kunnen doen of dat er een meta niveau bestaat die dat voor ons doet. I.e. wanneer onze omstandigheden veranderen schakelen we -wellicht automatisch- over naar een ander archetype. Ik verwacht dat we dit ten minste deels bewust kunnen doen, al dan niet door deel te nemen aan gebeurtenissen die zo’n wijziging veroorzaken. (Denk bijvoorbeeld aan de gedrag verandering van voetbal fans wanneer ze in een stadium zitten)

Archetypes lijken me vooralsnog een sleutel concept om het menselijk gedrag te kunnen begrijpen. En ook om onszelf te kunnen begrijpen.

Filosofie: Postmodernisme

Er is een artikel toegevoegd aan het filosofie menu over het postmodernisme.

Daarin beschrijf ik in het kort mijn begrip van postmodernisme, de consequenties, de fouten en de verbinding met de linkse politieke richting.

Schematisch overzicht van de geschiedenis van kennis

Er is een tweede artikel toegevoegd over de geschiedenis van de filosofie.

In dit artikel presenteer ik mijn ideeën in volgend schema:

kennis-ontwikkeling

Zie het artikel zelf voor de toelichting.

Globalisme en progressivisme

Ik lees op dit moment het boekje “Suicide of the West” van James Burnham.

James Burnham begon als een Amerikaanse communist. Maar hij bestudeerde de politiek vanuit een “wat werkt” en “wat is er gebeurt” perspectief en verliet dan ook al snel zijn meer progressieve (linkse) ideeën en schreef een voorspellend werk “The Managerial Revolution (1941)”. Daarna kwam zijn waarschijnlijk bekendste boek “The Machiavellians (1943)”, en tenslotte “Suicide of the West (1964)”.

Zoals dat zo gaat met voorspellingen, de meeste zijn niet -letterlijk- uitgekomen. Maar dat wil niet zeggen dat we er niets uit kunnen leren. De Managerial Revolution is toch echt een profetisch werk zoals ik dat hieronder nog zal verduidelijken.

The Machiavellians noemde ik al als bron voor het artikel politieke elite. Achteraf gezien gaat dit boek over de denkwijze van Burnham en hoe hij tot zijn voorspellingen kwam.

In Suicide of the West maakt Burnham een uitgebreide analyse van de progressieve ideologie. Onder andere ook van de evolutie van die ideologie. Ten tijde van het schrijven van deze post ben ik ca halverwege het boekje, en hoe het verder evolueert moet ik nog ervaren.

De reden om toch al een post hierover te schrijven is de realisatie dat de progressieve ideologie globalisering onvermijdelijk maakt.

Tot nog toe leefde ik eigenlijk in de -onuitgesproken- veronderstelling dat globalisering een aparte ontwikkeling was, die op zich niets met politiek te doen heeft. Tja, leef en leer…

De naoorlogse progressieve ideologie keerde zich meer en meer naar de conclusie dat nationalisme een soort erfzonde is en verbannen moest worden. Het is op zich niet verwonderlijk dat bedrijven hiervan als eerste profiteerden en dit voerde tot het fenomeen dat we tegenwoordig als globalisme kennen.

De verdere afbouw van nationalisme -maar alleen in het westen!- voert dan ook onvermijdelijk tot het openstellen van de grenzen en de vloed aan immigranten.

Dat Burnham de tekenen hiervoor duidelijk openlegt in de progressieve ideologie van de naoorlogse jaren is hoogst opmerkelijk. Een echte visionair.

Als we het boek “The Managerial Revolution” and het eerste deel van “Suicide of the West” samen nemen, dan komen we bijna exact uit op het economisch-politieke systeem dat we nu in de wereld zien!

Verbluffend!

Ik ben heel benieuwd naar de rest van dit boekje…

Mocht je geïnteresseerd zijn in politieke theorie, of gewoon de wereld ietsje beter willen begrijpen, dan kan ik Burnham’s boeken van harte aanbevelen!

PS: Burnham legt niet “De Schuld” voor het hedendaagse systeem bij “links” of “de progressieven”. Hij ziet dit meer als een historisch fenomeen waarbij het onmogelijk is om oorzaak en gevolg van elkaar te onderscheiden. Een instelling die ik heb overgenomen. Zeker wanneer we dit combineren met nog andere theorieën en observaties - waarover later meer.

Financiële Vaardigheden: De Spaarrekening

Een nieuwe aflevering in de serie financiële vaardigheden: de spaarrekening

Hoe komt de bank aan de rente? welke risico’s zijn er?

Een kort overzicht…

Geschiedenis van de filosofie

Er is een artikel toegevoegd over de geschiedenis van de filosofie.

Daarin ga ik kort in op de drie belangrijkste tijdperken uit de filosofie vanuit het hedendaags oogpunt.

Twee soorten logica

Ik ben inmiddels een fan van het werk van professor Jordan B. Peterson. Hij is een Canadese practiserende psychologie professor die me meer dan eens verbaasd heeft doen staan met zijn inzichten en interpretaties.

Zijn werk kende ik al van verschillende interviews, maar nu ben ik aan zijn podcast serie begonnen. Inmiddels ben ik gevorderd to aflevering vier (van de inmiddels 24) waarin hij (onder meer) het gat identificeerde dat ik had met de postmoderne filosofie.

Het probleem met postmodernisme is dat het uiteindelijk uitmond in nihilisme. Het is -aldus het postmodernisme- niet mogelijk om absolute waarheden te vinden. (Dit is natuurlijk een contradictie op zichzelf). Maar “ik besta” en dat is een absolute waarheid. Wanneer het postmodernisme zegt dat ik dit niet zeker kan weten, dan moet het postmodernisme wel fout zijn. Waarom is het fout? Mijn conclusie was dat het postmodernisme reductionistisch is en reductionisme omvat niet het leven zelf.

Anders gezegd, de methode die het postmodernisme gebruikt om tot een resultaat te komen, veroorzaakt het resultaat.

Of nog anders gezegd, uiteindelijk is mijn conclusie dat het postmodernisme zichzelf weg redeneert.

In de podcast neemt Peterson een andere invalshoek, maar kom -imo- tot min of meer hetzelfde resultaat. Hij noemt het “Darwinian Logic”. Dit in tegenstelling tot “Newtonian Logic”. Newtonian logic refereert naar het resultaat van de verlichting en is zeer succesvol gebruikt om resultaten te boeken in wetenschap en techniek.

Maar “Newtonian Logic” bevat geen “levende” componenten. Het haalt de subjectiviteit, de menselijke component, juist weg uit de logica. Het kan dan ook haast niet anders of een filosofie opgebouwd middels deze logica moet wel tot nihilistisme voeren.

“Darwinian Logic” neemt een andere aanzet: Evolutie houdt zich niet bezig met waarheid. Enkel overleven telt. Datgene wat overleeft moet niet noodzakelijkerwijze de componenten hebben om de ultime waarheid te kunnen ontdekken. I.e. wij hoeven niet zo gebouwd te zijn dat het mogelijk is om met ons lijf een ultime waarheid te ontdekken. “Goed genoeg” is het devies. Elke waarheid die goed genoeg is om ons te laten overleven is -letterlijk- goed genoeg.

Het leven, of evolutie, is een duidelijk bestanddeel van de Darwinian Logic. Maar waar vroegere denkers vaak begonnen bij de bekende geschiedenis, of bij de jager-verzamelaars, gaat Darwinian Logic nog veel verder terug. Letterlijk naar het begin van het leven.

De neo-cortex is evolutionair gezien het nieuwste element van de hersenen. Maar we overlevenden al miljarden jaren voor de neo-cortex ontstond. En de structuren uit die tijd zijn nog steeds aanwezig, en vervullen ook nog steeds een belangrijke functie.

Het is zelfs mogelijk dat de rationele processen die de neo-cortex mogelijk maakt niet meer dan een “bijrijder” functie vervullen. Dat we eigenlijk een programma doorlopen dat diep in ons onderbewuste verankerd is en waarvoor de neo-cortex op het juiste moment pasklare “verklaringen” bedenkt wanneer dit nodig is voor ons gevoel van eigenwaarde of individualisme.

In de podcast gaat Peterson nog veel dieper in op deze materie en aanverwante zaken. En in 1 luistersessie kan ik onmogelijk alles er uit halen wat er in zit. Een herhaling is dus wel op zijn plaats. Wel kan ik deze podcast van harte aanbevelen. Net zoals al zijn andere podcasts overigens (te vinden in o.a. de iTunes store).

PS: De gelinkte youtube video is in het engels met engelse ondertitels.

Waarom accepteren we belasting?

Onlangs verscheen er een artikel op Vrijspreker over de belastingdruk. Ik citeer:

Piet Plezier moet van zijn inkomen zestig procent afgeven aan de overheid in de vorm van belastingen, dwangverzekeringspremies, bijzondere verbruiksbelasting en nog meer. … Als ik in een optimistische bui ben, denk ik dat van de 60 cent die Piet uitgeeft, het equivalent van 15 cent in de vorm van behoeftenbevrediging bij hem zal terugkomen.

Het artikel gaat verder met wat opmerkingen over waar de 45 cent voor gebruikt wordt en of Piet slim is of niet.

Voor mij werpt dit artikel een paradox op: niemand zal zo maar zonder meer accepteren dat 60% van zijn inkomsten worden afgenomen. Toch gebeurt het. Waarom accepteert Piet die belasting?

Paradoxen bestaan niet, en een verklaring moet er zijn. Mijn poging daartoe is het volgende:

Die resterende 45 (pro)cent, daar krijgt/koopt Piet ook iets voor. Sterker nog, ik denk dat Piet zelfs meer dan de volle 60 (pro)cent (denkt) terug te krijgen.

De rest wordt echter niet in stoffelijke vorm uitgekeerd, maar in emotionele munt. Voor die 45% krijgt Piet:

  • Ontlasting van de zorgplicht. Als mens zijn wij moreel (& evolutionair) verplicht voor de minder bedeelde medemens te zorgen. Piet krijgt echter morele ontheffing van die “plicht” omdat de overheid hem verzekert dit in zijn naam te doen.

  • Impliciete verzekering: Er gaan nu eenmaal dingen mis in het leven. Zonder een overheidsparaplu die ons een garantie geeft dat er in het ergste geval toch voor ons gezorgd zal worden (even ongeacht de kwaliteit) zouden we dit zelf moeten doen. Dat is een behoorlijke emotionele last die nu afgewenteld wordt op de overheid.

  • De belofte dat er voor hem als oudere gezorgd gaat worden: Piet rekent er vast op dat hij later van zijn AOW uitkering kan leven. Het is daarbij irrelevant dat het AOW systeem op een pyramide spel gebaseerd is -zoals inmiddels toch wel duidelijk moet zijn. Maar Piet heeft nog steeds de emotionele balsem dat hij zijn AOW zal krijgen.

Met name dit laatste, de AOW, zorgt er voor dat Piet gevoelsmatig veel meer dan 60 (pro)cent terugkrijgt.

Ik denk dat de AOW de ultime buy-in is. Het is het middel waarmee de overheid op de kosten van de komende generatie er voor zorgt dat de huidige generatie in het gareel blijft lopen.

Financiële Vaardigheden: Risico

Een nieuwe aflevering in de serie financiële vaardigheden: risico

Het (voorlopig?) laatste wat algemenere artikel voor we de dieptes van de reële investeringen induiken.

Politiek: Elite en Ideologie

Ik heb een artikel over de politieke elite en ideologie toegevoegd.

In dat artikel wordt de feitelijke opbouw van de samenleving beschreven en hoe deze (tijdelijk) in stand blijft.

Deze benadering van de politiek werd het eerst beschreven door Machiavelli. Vandaar zijn portrait naast deze post.

Mindset - overvloed of schaarsheid?

Ik luister nog naar de podcast van tangentially speaking met Peter Joshep van de Zeitgeist beweging.

En het viel me op hoezeer Peter kennelijk door de motivatie “schaarste” gedreven wordt.

Zoals met zo veel dingen kunnen we een simple scheiding maken: mensen met een schaarste instelling en mensen met een overvloed instelling. Dat wil zeggen mensen die de wereld vooral zien door de bril van “er is overal schaarste” en mensen die de wereld zien door de bril van “er is een wereld van overvloed”.

Natuurlijk weet ik ook wel dat zulke simple verdelingen de plank altijd misslaan in individuele gevallen. Toch is zo’n verdeling vaak wel nuttig om het thema te begrijpen.

Zo zien we aan de linker kant van het politieke spectrum (alweer zo’n rare scheiding) de schaarste instelling wel vaker. Terwijl aan de rechterkant de overvloed instelling meer voorkomt. Ondernemers hebben bijna altijd een overvloed instelling.

Beide willen de voorhanden problemen in de wereld graag oplossen. Beide zien een probleem in de heersende armoede bij sommige bevolkingsgroepen.

Mensen met een schaarste instelling willen vaak de voorhanden goederen beter verdelen. Peter cq Zeitgeist is daarvan een uitzonderlijk goed voorbeeld.

Mensen met een overvloed instelling daartegen willen meer goederen produceren.

Het is imo best wel tragisch dat deze beide groepen elkaar fundamenteel niet schijnen te kunnen of willen begrijpen.

Persoonlijk zie ik meer in de overvloed instelling. Dit omdat in het verleden altijd weer is gebleken dat mensen met een overvloed instelling de schaarste bij de armste bevolkingsgroepen sneller kunnen oplossen dan de mensen met een schaarste instelling.

Het probleem met de ‘betere verdeling’ is dat dit gemakkelijk in een negatieve spiraal kan uitmonden. Door te halen bij de ‘rijken’ en dit te verdelen onder de ‘armen’ schaden we capaciteit van de ‘rijken’ om meer te produceren. Waardoor de overvloed afneemt cq de schaarste toeneemt. Hetgeen om meer herverdeling vraagt etc. Deze negatieve spiraal eindigt vrijwel altijd in een ‘crash’. Met name Venezuela is op dit moment een schrijnend voorbeeld.

Nu ga ik hier niet lopen beweren dat we dus de rijken maar hun gang moeten laten gaan. Zeker niet binnen het huidige politieke systeem. Maar dat is een ander verhaal.

Idealisten als Peter kan ik goed begrijpen. Maar al kunnen zij de huidige problemen goed aan de kaak stellen, dat wil nog lang niet zeggen dat hun oplossingen ook daadwerkelijk oplossingen zijn. Persoonlijk houd ik m’n hart vast als het soort bewegingen a la Zeitgeist ooit voet aan de grond zouden krijgen…

Goodby google

I had vandaag eigenlijk een andere post gepland, maar deze keer laat ik me door actuele gebeurtenissen leiden.

Ik refereer natuurlijk naar het ontslag van de google werknemer die onlangs een -vrij onschuldig- stukje pende over de “echo kamer cultuur” binnen google.

Ik lees wel vaker dat google de leus “Don’t be evil” of “Do the right thing” gebruikt. Maar vandaag hebben ze in mijn opinie deze grens overschreden. En omdat ik van mening ben dat we ons net zo moreel moeten gedragen als we zeggen te zijn, heb ik het besluit genomen om google’s services niet langer te gebruiken.

Dus de advertenties zijn weg, de zoekfunctie is weg, en ook analytics is weg. Al was deze laatste voor de lezers natuurlijk onzichtbaar. In ieder geval wordt er vanaf vandaag helemaal geen informatie meer over het bezoek aan deze site naar google gestuurd. (Ook niet naar andere sites overigens)

Gaia en Zeitgeist

Zondag, tijd voor wat lichte en niet zo serieuze reflectie … 😉

Het is alweer een tijdje geleden dat James Lovelock de gaia hypothesis uitbracht. De NL wikipedia vat dat samen als volgt: De Gaia-hypothese is een wetenschappelijke hypothese die stelt dat de biosfeer op de niet-levende omgeving inwerkt op een zodanige manier dat er een zelfregulerend complex systeem ontstaat zodat er gunstige omstandigheden blijven bestaan voor het leven op Aarde.

Behalve een wetenschappelijk, zit er ook heel duidelijk een esoterische kant aan deze theorie. Ik hecht geen waarde aan de meeste (alle?) esoterische theorieën maar de wetenschappelijke kant van de gaia hypothese heeft wel iets.

Nu hoorde ik vandaag in een podcast van tangentially speaking een interresante opmerking die hier aan raakt: alle leven op aarde bouwt zich op uit “lagere” levensvormen.

Bijvoorbeeld de mens is opgebouwd uit cellen. Sommige van die cellen zijn bacteriën die een zelfstandig leven voeren. De mens overleeft in een samenleving, die heeft op zijn beurt weer instituten. Is er nu nog een niveau “boven” de samenleving?

We kunnen de samenleving beschouwen als een soort “brein”, waarin de mensen de neuronen vormen en de memen de informatie. Deze memen creëren de instituten. En het is best mogelijk dat instituten de dragers van “meta-memen” zijn die super-instituten vormen. Deze is dan voor de mens zo goed als onzichtbaar. Behalve dan in zijn uitwerkingen.

Wie profiteert er nu echt van alles wat we hier doen? Zijn er mensen die daadwerkelijk gelukkig zijn met de situatie van het moment? Lijkt het er niet op dat iedereen in meer of mindere mate ongelukkig is? zelfs de buffets, gates, zuckerbergers, of trumps cq clintons van de wereld? Als dat zo is, waarom doen we dat dan?

In de podcast probeert Peter Joseph zijn geesteskind Zeitgeist als oplossing naar voren te schuiven. Imo is dat gewoon meer van hetzelfde - maar dan links van het communisme. Zeitgeist als oplossing kan mij niet overtuigen. Maar de problemen die men identificeert zijn reëel.

Misschien is er gewoon geen oplossing. Misschien is het super-instituut wel gelukkig zo…

Politiek: Voluntarisme

Hoewel ik zelf niet “politiek actief” ben (i.e. lid van een partij etc), ben ik wel geïnteresseerd in de factoren waarmee de samenleving zichzelf vorm geeft.

Misschien is “politiek” daarvoor niet echt het goede woord, maar ik heb (nog) geen betere gevonden.

Vanaf vandaag ben ik dan ook een serie over ‘politiek’ begonnen die zal ingaan op de dingen die ontdek op dit vlak.

De eerste post gaat over mijn eigen politieke standpunt.

Financiële Vaardigheden: Sparen

Vandaag een artikel over sparen toegevoegd.

Financiële Vaardigheden: Berekenen

Vandaag een artikel over het berekenen van de “echte” kostprijs toegevoegd aan de serie over financiële vaardigheid.

Financiële Vaardigheden: Rente

Vandaag een artikel over rente toegevoegd aan de serie over financiële vaardigheid.

Financiële Vaardigheden: Goud

Het artikel geld in financiële vaardigheid is opnieuw bewerkt.

Vandaag het tweede artikel uit de serie over financiële vaardigheid. Na geld is nu goud aan de beurt.

Financiële Vaardigheden: Geld

Het artikel conclusie in financiële vaardigheid is opnieuw bewerkt.

Vandaag begint ook de eigenlijke serie over financiële vaardigheid. Natuurlijk moet dat een artikel over geld zijn.

Financiële Vaardigheden

Zoals je wellicht hebt opgemerkt is er in de menu balk een nieuwe categorie verschenen: Financiële Vaardigheden.

De oorspronkelijke categorie “Financieel” heb ik veranderd naar “Financiële Artikelen”. Maar het is de bedoeling dat deze categorie over kort of lang opgaat in “Financiële Vaardigheden”.

De reden is dat ik gevraagd ben wat “financial literacy” eigenlijk inhoudt. Dat heeft mij ertoe gebracht om een reeks te beginnen die wat meer gestructureerd is dan de artikelen die ik tot nog toe had geplaatst.

Het is de bedoeling dat “Financiële Vaardigheden” uitgroeit tot een serie artikelen die een soort introductie vormen naar de financiële zelfstandigheid. Natuurlijk gezien vanuit mijn gezichtspunt, het wordt geen officieel erkende cursus!

Vandaag zijn de introductie en de conclusie beschikbaar.

Techniek en een parabel

De naam van deze site heeft als bestanddeel “overleven”. En dat is niet toevallig.

Ik maak me best wel zorgen dat het eens een keer flink mis kan gaan met de samenleving.

In een podcast 260 van mixed mental arts hoorde ik een huiveringwekkende parabel die één van de redenen waarom ik me zorgen maak perfect weergeeft.

Het verhaal gaat als volgt: “Een aantal ballonvaarders zijn bezig een hete lucht ballon te vullen voor een trip. Als de ballon al tamelijk vol is grijpt een windvlaag de ballon en dreigt hem mee te nemen. De ballonvaarders grijpen de korf en/of lijnen, en een toevallige omstander helpt mee. Wanneer hun pogingen tevergeefs zijn laten de ballonvaarders de korf en lijnen los: zij weten dat je je nooit moet laten meevoeren. De toerist weet dit niet en blijft vasthouden. Later valt de toerist -wanneer zijn kracht het begeeft- vanaf een hoogte van 100 meter en overlijdt daarbij.

De parabel is deze: de samenleving is als de toerist. We hebben de ballon van de techniek gegrepen om vooruit te komen en om iedereen te kunnen voeden. Dit begon al in een ver verleden toen de landbouw uitgevonden werd. Nu zijn we in de situatie dat we niet meer zonder kunnen.

Net als de toerist, het was beter geweest om direct los te laten. Of om een val van 5 meter te riskeren. Of zelfs vanaf 10m. Op elk moment is het beter nu dan later. Maar de angst (om te vallen) overheerst op elk moment, en we blijven vasthouden.

Inmiddels zijn we al heel ver opgestegen met de ballon, als we loslaten… brr, liever niet aan denken…

Ik ga nu geen scenario’s bedenken over hoe en wat. Maar de parabel vindt ik bijzonder treffend.

Overigens is de gehele podcast wel de moeite waard. Er komen vele verschillende thema’s voorbij dus het gaat niet alleen over dit risico. Soms moest ik even ‘fluiten’ wanneer ik het echt niet eens was met iets, maar de plussen zijn groter dan de minnen.

Een nieuw thema

Ik heb de vorige post over memen nog wat aangepast en uitgebreid. Je kunt dat artikel nu vinden onder het thema “filosofie” in de menu balk.

Wat is een meme?

Op zoek naar verklaringen voor de toestand van de samenleving ben ik me o.a. gaan verdiepen in filosofie. Een van de begrippen die dan opduiken is het woord “meme”.

Het woord meme is voor het eerst gebruikt door Richard Dawkins in het boek “The Selfish Gene” in 1976. Je hebt er waarschijnlijk al van gehoord.

Een meme is mogelijk nog het best te vertalen met “idee”. Maar die vertaling vind ik niet geheel juist. Een ‘meme’ doet meer dan een idee: een meme verspreid zich van persoon naar persoon en kan daarbij muteren of vergezeld gaan van nieuwe memen.

In zekere zin is een meme vergelijkbaar met een bacterie: het verspreid zich in de daartoe geëigende voedingsbodem waarbij het kan muteren en zich aanpassen aan die voedingsbodem. Natuurlijk met dat verschil dat de voedingsbodem hier gevormd wordt door het menselijk brein!

Net als bacteriën kunnen memen goedaardig en kwaadaardig zijn. Maar in tegenstelling tot bacteriën kunnen de nuttige effecten en de schadelijke effecten optreden bij verschillende personen. I.e. de ene persoon kan profiteren van een meme terwijl een adere persoon er nadeel van ondervind. Denk bijvoorbeeld aan het geven aan goede doelen.

Dit is ook gelijk de brug met de samenleving. De cultuur van een samenleving is eigenlijk een verzameling memen. Oftewel een meme-complex. Een meme-complex is een groot aantal samenwerkende memen.

Een meme is nuttig voor een persoon wanneer het de persoonlijke omstandigheden verbeterd. Een meme is nuttig voor de samenleving indien het het voortbestaan van de samenleving ten goede komt. Maar daarbij hoeft een meme niet vor iedere persoon binnen die samenleving nuttig te zijn. Enkel het netto effect telt. (Het spreekt voor zich dat ik hierbij het thema moraal buiten beschouwing laat)

De vorm waarin we in de samenleving met elkaar omgaan -de cultuur- veranderd voortdurend. De memen veranderen en/of worden vervangen. Culturen staan met elkaar in concurrentie, de betere cultuur “verslaat” de zwakkere cultuur en vervangt of veranderd deze. Dat kan zowel middels oorlog maar ook op vreedzame wijze.

Update

Al weer meer dan een half jaar geleden sinds de vorige update. Dus natuurlijk hebben eventuele bezoekers van deze site de hoop al lang opgegeven dat er nog nieuwe inhoud bijkomt. Zelf heb ik dat nog niet, al duurt alles veel langer dan gehoopt.

Op dit moment heb ik toch redelijk wat vooruitgang gemaakt achter de schermen. Hetgeen zich op dit moment vertaald in de hosting van dit domain op mijn eigen ontwikkelde webserver: Swiftfire. Die server draait op poort 6678, vandaar dat dit nummer opduikt in de URL bij het bezoeken van deze site.

Nog is de server niet geheel stabiel. Zodra dat het geval is (in naar verwachting nog een maand of 2, 3) wil ik toch echt weer aan de inhoud beginnen. Mocht er dus af en toe een fout optreden bij het ophalen van de site, dan weet je dat je me op dat moment geholpen hebt een fout in mijn code te vinden!

Update

Het heeft lang geduurd, en zoals altijd is het werk nog steeds niet af. Ik heb het nu over de opbouw van deze website. Ik heb ondertussen veel aan de motor van de site gesleuteld en er is weer een component af: Jekyll Theme.

Zoals ik al eens heb geschreven wordt deze website middels Jekyll gebouwd. Jekyll is een applicatie die verschillende files neemt en daaruit een website maakt. Daarbij kan Jekyll de regels voor deze opbouw uit een zogeheten “Theme” halen.

Voor OBL (en andere websites) heb ik een “Classic-Jekyll-Theme” geschreven. Wat je nu ziet is het resultaat van dit werk. Mocht je zelf ook een site (willen) maken die Jekyll gebruikt dan kun je mijn theme vinden op github en rubygems.

De terugkeer van de cookies policy

Zoals je merkt is ook de EU-Cookie wetgeving weer tevredengesteld.

Behalve dat, zijn er twee artikelen toegevoegd:

Ex Scientia Pecuniae Libertas of hoe de kennis van geld tot vrijheid kan leiden.

En Risico Bewust Sparen, dit is een bewerking van de vroegere pagina “Investeren”. Ik denk dat de titel nu beter bij de inhoud past.

Economie pagina's toegevoegd

De pagina’s onder het navigatie menu “Economie” zijn weer toegevoegd aan de site.

Natuurlijk heb ik van de gelegenheid gebruikt gemaakt om de texten nog even aan te corrigeren en verbeteren.

Wil je ze nog eens doornemen, begin dan hier: Leven en werken

Reacties op artikelen

Het is op dit moment nog niet mogelijk om op geplaatste artikelen te reageren. Hiervoor moet ik nog wat software schrijven, en zoiets vergt nu eenmaal wat tijd.

Mocht U toch willen reageren, doet U dit dan via het email address op de contact pagina.

Het is zeker gepland om reacties in de toekomst weer gewoon onder een bericht/artikel te kunnen plaatsen.

Valuta speculatie bepaalt goudprijs

De prijs van goud (Londense goud-fix) is in hoge mate afhankelijk van valuta speculaties. Dit lijkt me de belangrijkste conclusie uit de niewjaars post van FOFOA.

In het verleden heb ik wel vaker over goud gepost, en daarbij is ook de blogger FOFOA wel ter sprake gekomen. Hij blogt niet zo erg veel meer, maar de posts die hij schrijft zijn best wel interresant. Zo ook de post waarmee hij dit jaar begon. Zoals altijd, ben je het engels machtig, lees het dan zelf: http://fofoa.blogspot.nl/2016/01/happy-new-year.html.

Wat mij opviel in deze post is dat met goud wordt gehandelt als ware het geld.

Er zijn een hoop analisten en “newsletter” schrijvers die hoog van de toren blazen over het enorme handelsvolume van goud op de Londense markt. Gedurende een periode van 3 maanden werd daar een handelsvolume geregistreerd dat 250 keer zo groot was als de productie plus recycling. Voor veel van die analisten en schrijvers is dat een bewijs voor manipulatie van de goudprijs.

FOFOA’s kijk daarop is een andere, en deze wordt bevestigd door de London exchange zelf: Veel van het goudvolume dat verhandelt wordt is het gevolg van “paired trades”. Paired trades zijn beleggingen (speculaties) die doorgevoerd worden door tegelijk twee artikelen te verkopen/kopen. Een geliefd pair is bijvoorbeeld de verhouding US-Dollar en de Goudprijs. Traders die zo’n pair verhandelen zijn nooit geïnteresseerd in de onderliggende artikelen, maar enkel in de verhouding tussen die twee. Wanneer er zo’n pair gekocht of verkocht wordt worden er ook trades in de onderliggende artikelen geregistreerd. Maar een trader die in pairs handeld zal normaliter nooit vragen om de daadwerkelijke goederen. Dit kunnen ze veelal ook niet omdat ze “met margin” handelen. Hierdoor moeten ze altijd tegelijk het één kopen en het ander verkopen.

Nu wil het geval dat de daadwerkelijke handel in goud veel kleiner is dan de handel die ten gevolge van pair-trading tot stand komt. De goudprijs (Londense goud-fix) wordt daarom gedomineerd door valuta speculatie en niet door vraag/aanbod van echt goud.

Is dat belangrijk? Wel, ja en nee. Dit zal goed gaan zolang het goed gaat. En niemand weet hoe lang dit kan duren. Maar wanneer er op een dag dan toch een klein percentage van de pair-traders om goud levering gaat vragen, dan is het voorbij met de pret. Er is dan te weinig goud beschikbaar, en dit zal dan wel in de prijs tot uiting komen.

Nog afgezien hiervan, de prijs van goud heeft natuurlijk wel invloed op de goudmijnen. Wanneer de prijs van het goud onder de productie kosten komt, dan gaan ze failliet. Het aanbod van goud droogt uiteindelijk op, en dan telt enkel nog de vraag wanneer er pair-traders “bloed ruiken”.

Maar er zit meer aan. Zo speculeert FOFOA dat het wel eens zou kunnen gebeuren dat de goudprijs aan de beurzen valt tot ongekend lage standen. Maar dat er tegelijk geen goud verkrijgbaar zal zijn. Daarom noemt hij de huidige periode wel een “window of opportunity”. Dat wil zeggen dat goud nu nog tegen een lage prijs ook daadwerkelijk te verkrijgen is. Zeker -zegt hij- de goudprijs kan nog lager gaan, maar het is maar de vraag of je dan ook daadwerkelijk goud kunt kopen.

Website status

Wel, na de crashes van de Wordpress database bouw ik nu de site opnieuw op. Niet langer met Wordpress, maar “terug naar de toekomst” als een statische website. Gebouwd met puur HTML en CSS. Wel middels moderne hulpmiddelen zoals Jekyll, een statische website generator.

Tot noch toe ben ik bezig geweest een RWD (Responsive Website Design) template te maken voor de site. Daarvan ziet U nu de eerste resultaten. Als alles werkt, dan kunt U deze site bekijken op alle devices: smartphone’s, tablets en computers. De layout past zich automatisch aan aan de grootte van het gebruikte beeldscherm (wel, eigenlijk browser window formaat).

Ik heb al gezien dat onder Safari alles goed lijkt te verlopen, maar andere browsers hebben met sommige aspecten van de navigatie nog problemen. Wel lijkt alles zichtbaar en bruikbaar voor alle browsers op alle Apple apparatuur. Wanneer U problemen heeft op Android of Windows, laat het me dan even weten. Let wel: ALLEEN voor de moderne browsers met de versie nummers zoals hiernaast (of hieronder) aangegeven!

Ik heb besloten om oudere browsers op zijn vroegst te ondersteunen wanneer de site weer enigsinds ok is.

Voorlopig wordt er dus nog even gesleuteld aan de site zelf, de inhoud komt later.