Hoofdpijn

Ik krijg hoofdpijn van koffie. Aanleiding om eens te onderzoeken waardoor dit veroorzaakt wordt en wat er aan gedaan kan worden. Tenslotte wil ik wel graag koffie blijven drinken…

Er bestaan -denk ik- twee soorten hoofdpijn door koffie.

  • Ten eerste de directe variant: mensen krijgen onmiddellijk na het drinken van koffie hoofdpijn. Hier heb ik gelukkig geen last van. Ik heb ook de indruk dat dit niet zo heel veel voorkomt (in Nederland).

  • De meer gebruikelijke variant lijkt de ‘koffie-afkicken’ hoofdpijn te zijn. Maar deze variant kan zich ook voordoen als de eerste variant wanneer de koffie verslaving zeer zware vormen aanneemt. Wanneer bijvoorbeeld de hoofdpijn al direct in de ochtend begint nog voor, of gelijktijdig met, de consumptie van de eerste kop koffie. Met andere woorden, de afkick verschijnselen beginnen al binnen de 24 uur, nog voordat we in staat zijn een nieuwe scheut koffie te nemen.

Zelf heb ik last van de afkick-hoofdpijn. En vrij sterk want ik behoor zeker tot de mensen die al binnen 24 uur hiervan last krijgen. Ook al drink ik bijna nooit meer dan 2 kopjes koffie per ochtend. (Ik drink vrijwel nooit koffie in de middag of avond)

Mogelijke oorzaken

Microtoxines

Er bestaan vele soorten schimmels die de koffie plant (bessen) wel lusten… (neem het ze eens kwalijk!). Wanneer deze schimmels meegebrand worden, dan vormen zich giftige stoffen die volgens sommige bronnen (o.a. Bulletproof) tot hoofdpijn kunnen leiden.

Er bestaan normen waaraan de koffie bonen moeten voldoen voordat deze op de markt mogen komen. Verschillende landen hebben verschillende normen. In de EU zijn de normen veel strenger dan in bv de USA. (Het verhaal gaat/ging dat bonen die afgekeurd worden in de EU in de USA belanden)

Ik heb geen concrete aanwijzingen gevonden dat microtoxines in de EU tot hoofdpijn voeren. Wel heb ik gehoord uit Amerikaanse bronnen dat microtoxines daar wel tot hoofdpijn kunnen voeren. Hoewel dit er niet bij vermeldt werdt, geloof ik dat het daarbij om de onmiddellijke hoofdpijn gaat.

Caffeine

Uit verschillende berichten op het internet leidt ik af dat de meeste afkick-hoofdpijn veroorzaakt worden door caffeine. Daarbij ben ik niet zeker hoe dit in zijn werk gaat. Één website vermelde dat dit zou komen doordat caffeine de bloedvaten (in de hersenen) zou verkleinen, en dat wanneer deze weer opzwellen -bij caffeine onthouding- dit gepaard gaat met hoofdpijn. Dit lijkt me in conflict met het opwekkende aspect van koffie, maar zeker weten doe ik dit niet.

Oplossingen

Ik heb de onthouding (afkick) hoofdpijn en heb daarom niet gekeken naar mogelijke microtoxines. Zoals gezegd, dit lijkt in de EU niet echt een thema te zijn.

De voor de hand ligende oplossing is caffeine vrije koffie. Maar hier kleven een paar bezwaren aan: Ten eerste betekend caffeine vrij niet zonder caffeine. In vrijwel elke caffeine vrije koffie zit nog tussen de 2 en 20% van de oorspronkelijke hoeveelheid caffeine. Ten tweede lijken sommige mensen gevoelig voor de methode waarmee de caffeine uit de koffie gehaald is. Caffeine kan chemisch of met water(damp) verwijdert worden. Sommige mensen klagen over hoofdpijn bij de chemische methode.

De grootste vraag blijft die van de smaak… en daarover valt te twisten. Zelf vind ik decaf niet zo lekker, maar of dat psychologisch is of niet… wie zal het zeggen. In ieder geval prefereer ik onbehandelde koffie.

Een koffie soort met een natuurlijk laag caffeine gehalte zou natuurlijk ideaal zijn… en gelukkig bestaan die! Bij toeval ontving ik reclame voor een koffie met “het laagste” natuurlijke caffeine gehalte, juist op het moment dat ik naar een oplossing zocht. Een kort onderzoek op het internet leverde op dat dit inderdaad het geval zou zijn. De koffie in kwestie is “Guatemala, Washed Arabica variant Laurina (Pointed Bourbon) SHB, EP” van de plantage “Finca Nueva Granada” en deze koop ik bij Gebrand.nl.

De smaak vind ik goed, lekker zelfs, maar het is duidelijk een zeer zachte koffie. Bij de eerste slok sprong spontaan het begrip “dessert koffie” op. Nu heb ik gelukkig geen behoefte aan een “wordt wakker” koffie, dus dit stoort me niet.

Op dit moment heb ik deze koffie een week geprobeerd daarna twee dagen zonder. Het resultaat is: geen hoofdpijn !!

Ik zal voorlopig deze koffie blijven drinken. Al heb ik me ook voorgenomen om elke week ten minste 1 dag geen koffie te drinken om zo een vinger aan de pols te kunnen houden.

Koffie

Principe: Koffie groeit aan koffiebomen als bes. De koffieboon is de pit van de bes. Wanneer de bes geoogst wordt moet de schil en het vruchtvlees worden verwijdert. Daarna wordt de boon gedroogd. De groene boon wordt verhandeld. De groene boon wordt vervolgens gebrand en daarna vermalen tot het bekende koffie poeder. Grote koffie merken mixen verschillende boonsoorten door elkaar om zo hun eigen smaak te ontwikkelen. Tegenwoordig is het echter ook in om koffie afkomstig van slechts 1 plantage te drinken.

Het kritische deel voor de smaak is het branden, malen en het filteren tijdens het koffie maken. Het is mogelijk om dit allemaal zelf te doen, maar het branden besteed ik voorlopig uit. Koffie malen direct voor het zetten is echter wel aan te raden. Het is niet zo heel veel moeite, en de smaak wordt wezenlijk beter. Ook de tijd tussen het branden en het malen moet zo kort mogelijk zijn (liefst niet meer als twee weken). Zelf zet ik koffie met de klassieke filter methode. Daarbij gebruik ik een metalen filter om zo de vetten en oliën in de koffie te behouden.

Begrippen

Wanneer je koffie bonen koopt dan kun je volgende begrippen tegenkomen:

  • Washed: De buitenste schil en het vruchtvlees van de boon is verwijdert met water en soms ook een fermentatie behandeling.
  • Semi-Washed: De buitenste schil wordt mechanisch verwijdert, daarna met water het vruchtvlees.
  • SHB: Strictly Hard Bean (Een koffie geoogst boven de 1500 meter, vaak kleine en smaakvolle bonen)
  • SHG: Strictly High Grown (zie SHB)
  • EP: European Preparation (Minder dan 8 defects per 300 gram)
  • AP: American Preparation (Minder dan 23 defects per 300 gram washed beans)
  • UGC: Usually Good Quality (Minder dan 45 defects)
  • UG: Ungraded (onbekend aantal defects)

Één defect kan een verkleurde boon zijn, of 5 stukken bast, of 10 gestippelde bonen etc. Maar bijvoorbeeld 1 grote steen of klomp aarde telt voor 5 defects.

Het defects spel is nogal gecompliceerd en kan bovendien verschillen per land of regio en per soort boon. Het loont zich dan ook niet om hierop nader in te gaan. De EU normen zijn vrij aardig, en zorgen er voor dat wij hier bijna altijd een redelijk goed product krijgen.

Toevoeging eind mei 2019

Helaas moet ik na meerdere weken Laurina gedronken te hebben tot de conclusie komen dat ook deze niet het finale antwoord op de hoofdpijn is. Kennelijk zit er genoeg caffeine in om toch langzaam maar zeker het hoofdpijn niveau te bereiken.

Toch is het niet verkeert, want de opstapeling gaat zo langzaam dat ik op tijd tegenmaatregelen kan nemen. Zo blijkt dat ik na verloop van tijd een korte hoofdpijn krijg in de vroege ochtend. Nog voor ik opsta heb ik voor 2 a 3 minuten een lichte -maar niet te missen- hoofdpijn. Drink ik die dag dan geen koffie, dan verdwijnen de verschijnselen en kan ik weer een aantal dagen (variabel) gewone (Laurina) koffie drinken. Drink ik op zo’n dag caffeine vrije koffie, dan komt de hoofdpijn sneller terug dan wanneer ik geen koffie drink. Dat lijkt me logisch want ook een caffeine vrije koffie bevat nog een klein beetje caffeine.

Sla ik de waarschuwing in de wind, dan herhaalt de hoofdpijn zich de volgende dag, maar duurt nu een kwartier tot een half uur. Sla ik ook deze waarschuwing in de wind, dan is het de daarop volgende dag goed raak.

Al met al ben ik dan ook redelijk tevreden: ik kan gewoon koffie drinken, en als ik de eerste waarschuwing ernst neem, dan is de hoofdpijn onder controle.

PS: Ik zou natuurlijk ook altijd caffeine vrije koffie kunnen drinken. Maar ik heb nog geen echt lekkere soort kunnen vinden en bovendien ben ik skeptisch over de methode waarmee de caffeine verwijdert wordt.