Wat is rijkdom?

Een veel gehoord antwoord is ‘geld’, maar dat is natuurlijk niet zo simpel. Neem het volgende voorbeeld: iemand heeft 1 euro maar moet de gehele dag werken om in zijn levensonderhoud te voorzien. Iemand anders heeft 1000 euro, maar moet ook de hele dag werken om in zijn levensonderhoud te voorzien. Wie is er nu rijker?

Ik denk dat beide personen even rijk zijn. Want rijkdom wordt uiteindelijk niet in geld uitgedrukt, maar in “tijd die je kunt leven zonder te werken”. In veel gevallen zal geld je in staat stellen om langer te leven zonder te werken dan dat dit zonder geld het geval zou zijn. Maar daar zit een voorwaarde aan.

Die voorwaarde is deze: er wordt genoeg in de economie gespaard (i.e. overproductie) zodat iemand zijn geld kan gebruiken om dit gespaarde te kopen en daarmee in zijn levensonderhoud te voorzien.

Met andere woorden rijkdom is alleen rijkdom wanneer de economie dit toelaat.

Een miljardair bijvoorbeeld die in een economie leeft waar geen overproductie is, kan niets kopen voor zijn miljarden. Er is niets ‘over’ om te verkopen. Iedereen heeft zijn eigen producten nodig om zelf te overleven. Ondanks zijn miljarden zal hij zelf aan de slag moeten en voedsel verbouwen. En dit ondanks het feit dat er wellicht wel geld in omloop is en er artikelen worden verhandelt. (Ik laat hier immorele ‘oplossingen’ voor de miljardair buiten beschouwing).

In de echte economie kennen we inflatie en deflatie. Wanneer er overproductie is, dan zal er vaak inflatie heersen. Wanneer er deflatie is, dan is er vaak ook sprake van een productie tekort. (Al kunnen deze beide fenomenen ook puur en alleen via de hoeveelheid geld geproduceerd worden)

In de nabije toekomst zullen er meer mensen met pensioen gaan dan er op de arbeidsmarkt bijkomen. Dit heeft het potentieel om de productie te verminderen. Zo’n vermindering kan lang onbemerkt blijven zolang het mogelijk is om de geldhoeveel sterk te laten groeien. Hoewel er dan feitelijk sprake zou moeten zijn van deflatie, is er in de echte economie sprake van inflatie. Er zijn mensen die denken dat we daar al aangekomen zijn, maar ik ben daar nog niet van overtuigd. Al zitten we er vermoedelijk niet ver meer vanaf.

Maar het is al weer een tijdje rustig omtrent dit onderwerp. Men wiegt zich op dit moment weer in financiële zekerheid. Ik ben benieuwd hoe lang dat nog duurt. De aandelenmarkten lijken al signalen af te geven dat er ‘iets’ aankomt…