Ik frequenteer verschillende fora waar de vraag opduikt hoe het kon dat de westerse cultuur zo dominant is geworden. Ik heb daar geen sluiten antwoord op, maar ik denk dat het Christendom daar debet aan is.

In de vorige post schreef ik dat individualisme voor het success van de westerse cultuur verantwoordelijk is, maar ook dat individualisme uiteindelijk de ondergang voor de westerse cultuur zal zijn.

Tussen de ontdekking van het individualisme en de uiteindelijke ondergang kan een behoorlijk lange tijd zitten. En in deze tijd kan een cultuur de vruchten plukken van het individualisme zonder direct met de nadelen geconfronteerd te worden.

Ik geloof dat het Christendom hier een belangrijke rol in speelde. Het Christendom plaatst God als arbiter boven de mens. Duidelijk een niet-individualistische hiërarchie. Maar tegelijkertijd maakt het Christendom wel alle mensen ‘gelijk voor God’. I.e. iedereen heeft dezelfde waarde voor God. Koning, serf, slaaf of adel, iedereen wordt uiteindelijk aan dezelfde waarden getoetst. Op deze manier omzeilt het Christendom de uiteindelijk nihilistische consequentie van het individualisme.

Door een scheiding aan te brengen tussen religie en wetenschap heeft de verlichting echter ook de basis gelegd voor de ondergang van het Christendom. Door God te verwijderen uit de natuur en de dagelijkse -geleefde- realiteit heeft de wetenschap voortspoed gebracht. De noodzaak voor religie verdween. En de beteugeling van het individualisme door de religie brokkelde af tot deze nu zo goed als afwezig is.

Sterker nog, de aanval op de religie door de nihilisten is zo effectief dat vele -zich Christelijk noemende- religieuze leiders nihilistisch zijn geworden. Binnen de kerken -zelfs van de Paus- kun je tegenwoordig horen dat we ‘iedereen moeten accepteren zoals ze zijn’, dat ‘iedereen gelijk is’, dat God ‘iedereen lief heeft’. Dit is een overduidelijk kenmerk van nihilisme. Het Christendom dat de westerse cultuur mogelijk gemaakt heeft lijkt daarmee op sterven na dood.

Wanneer we geen weg terug vinden, zal de cultuur spoedig volgen.