Er is regelmatig iets te doen rond het thema ‘vrijheid van meningsuiting’ of ‘freedom of speech’. Met name als we naar Amerikaanse podcasts luisteren of discussies volgen op libertarische websites. In de USA is “freedom of speech” een negatief recht, i.e. het is (per first amendment) verboden aan de overheid om wetten te maken die de vrijheid van meningsuiting verbieden. Daarmee is de “freedom of speech” absoluut. Letterlijk alles mag gezegd worden.

Daarmee is de USA situatie een andere dan de Nederlandse, hier staat het volgende in de wet (Artikel 7): Niemand heeft voorafgaand verlof nodig om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.“_.

We kunnen hierbij een aantal vragen stellen: We hebben geen toestemming nodig. Maar er wordt niet gezegd dat we geen repercussies zullen ervaren. I.e. we kunnen niet verlangen dat we achteraf schadeloos blijven vanwege een gedane uitspraak. Zo kan b.v. een ontslag op grond van een gemaakte uitspraak wel degelijk plaatsvinden.

Opvallend is ook dat er sprake is van ‘drukpers’, ik weet niet zeker hoe dit te duiden is. Valt bijvoorbeeld het gesproken woord of het internet ook onder ‘drukpers’?

Daarnaast valt op dat het gaat om openbaring van gevoelens/gedachtes. Ook hier is me niet geheel duidelijk hoe dit nu precies geïnterpreteerd moet worden. We mogen dus zeggen wat we denken en voelen? hoe zit het dan met ervaringen? Nu is het natuurlijk wel altijd mogelijk om iets zo uit te drukken dat we het niet-feitelijk presenteren. Bijvoorbeeld: “Ik denk dat … een … is” in plaats van “… is een …” vermijdt dat we iets als feitelijk presenteren.

Dan is er natuurlijk nog de uitzondering: behoudens…. Tja, zo lust ik er nog wel een, hiermee wordt in principe de deur wijdt open gezet om alle mogelijke uitspraken te verbieden. Zo vinden we in het strafboek (artikel 266):

  1. Elke opzettelijke belediging die niet het karakter van smaad of smaadschrift draagt, hetzij in het openbaar mondeling of bij geschrift of afbeelding, hetzij iemand, in zijn tegenwoordigheid mondeling of door feitelijkheden, hetzij door een toegezonden of aangeboden geschrift of afbeelding, aangedaan, wordt, als eenvoudige belediging, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie.

  2. Niet als eenvoudige belediging strafbaar zijn gedragingen die ertoe strekken een oordeel te geven over de behartiging van openbare belangen, en die er niet op zijn gericht ook in ander opzicht of zwaarder te grieven dan uit die strekking voortvloeit.

Beledigingen zijn bijzonder moeilijk te definieren. Er is feitelijk geen limiet aan datgene wat men als belediging kan ervaren. Daarmee is er dan ook feitelijk geen vrijheid van meningsuiting meer.

Op zich is dat ook niet zo raar. De kreet ‘freedom of speech’ of ‘vrije meningsuiting’ bekt wel leuk, maar is onzinnig. Feitelijk wil men middels deze leus een soort free-rider status bereiken. De vrijwaring voor de gevolgen van dat wat men zegt. Met andere woorden het ontlopen van verantwoordelijkheid.

Ik vind de verwoording in de Nederlandse wet dan ook zo slecht nog niet: er is geen censuur, maar je draagt altijd de volle verantwoordelijkheid voor dat wat je zegt.