Een ideologie is een wereldbeeld dat afwijkt van de werkelijkheid. Maar een religie vraagt ons te vertrouwen op buitennatuurlijke oorzaken, is dat dan niet ook een ideologie?

In kort: Nee.

Maar ik geef toe dat een religie tot ideologie kan leiden, en omgekeerd, dat een ideologie tot religie kan muteren.

Religies met een lange geschiedenis achter zich hebben aspecten die ideologisch in character zijn afgeschud. Of op zin minst tot kleine bijkomstigheden gereduceerd. De reden daarvoor is dat een religie die de werkelijkheid ontkent niet heeft kunnen overleven in de cultuur.

Voor religie -als deel van de cultuur- gelt namelijk hetzelfde als voor ideologie: uiteindelijk beslist de overlevende hoe en welke religie doorgegeven wordt.

Omdat de meeste religies inmiddels redelijk oud zijn hebben ze zelfs positieve aspecten aangenomen: ze hebben leefregels toegevoegd die een cultuur helpen te overleven. Zo zien we telkens weer dat bepaalde religieuze leefregels achteraf bevestigd worden door de wetenschap. Met andere woorden de religie heeft levenswijsheden toegevoegd aan de cultuur voordat de wetenschap zelfs maar in staat was om deze te veronderstellen.

Maar het is helaas niet zo dat religies ongevoelig zijn voor ideologieën. Wanneer een cultuur een hoog productie niveau heeft gehaald en zo ideologie(ën) in deze cultuur voet kunnen vatten, dan zullen deze ook de religie binnen deze cultuur aantasten. De religieuze boodschap wordt verwatert, vertekent en/of eenzijdig. Het is zelfs mogelijk dat een religie kwalijke effecten krijgt (bv ideologieën versterken).