In het laatste boek van Stephan Molyneux “Essential Philosophy” worden de volgende punten gemaakt:

  • Waarheid is gebaseerd op de realiteit
  • Wetenschap is de studie van de realiteit
  • Filosofie is gebaseerd op de realiteit maar beperkt zich niet tot Wetenschap
  • Filosofie bestudeerd ook ethiek
  • Ethiek moet universeel en waar zijn

Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat Stephan zich hier schuldig maakt aan ‘sophistry’ (spitsvondigheid - geen goede vertaling. Sophistry in dit geval is wanneer iemand logisch klinkende verklaringen geeft door het selectief gebruiken van voorhanden materiaal).

Wanneer ik naar bovenstaande punten kijk dan kom ik tot de conclusie dat Stephan probeert om ethiek toe te voegen aan filosofie zodat filosofie meer is dan wetenschap. Maar als ethiek waar moet zijn, dan moet ethiek op de realiteit berusten. En wanneer ethiek op de realiteit berust dan is ethiek een extensie van de wetenschap. Ergo, wetenschap en filosofie moeten aan elkaar gelijk zijn.

Ik heb het boek nog niet uit (ca 2/3) en wellicht volgt er nog wat ophelderende informatie. Maar ik verwacht dat niet. Tenslotte is Stephan een voorstander van vrije wil. En hij lijkt ethiek te willen gebruiken als een opening om vrije wil binnen het bereik van de filosofie te brengen.

Zo wie zo krijg ik steeds meer moeite met filosofie. Filosofen lijken vaak te denken dat filosofie voor handelen komt. Overeenkomstig het idee van vrije wil.

Ik begin daartegen steeds vaker tot de conclusie te komen dat filosofie volgt op de resultaten van handelen. I.e. filosofie wordt achteraf gebruikt om (een deel van) de resultaten te verklaren cq rechtvaardigen. Nu is dat op zich niet verkeert, maar filosofie zal altijd slechts een deel van het handlen goedkeuren en dit deel in de toekomst versterken. Filosofie is zodoende wel een essentieel onderdeel van de ‘vooruitgang’. Maar omdat filosofie (tot nu toe) nog niet het gehele patroon omvat ontstaat een ‘rest’.

In voorbeeld cijfers uitgedrukt: Als een samenleving 1000 verschillende gedrag patronen gebruikt om tot een beter resultaat te komen, en filosofie daarvan achteraf 600 goedkeurt, 100 afkeurt, 300 geheel mist en 200 fictieve er bij verzint, dan zal die samenleving wanneer ze enkel die 600 goedgekeurde patronen en 200 fictieve patronen gaat gebruiken niet de vroegere vooruitgang kunnen herhalen.

Integendeel, die samenleving zal langzaam ontsporen.

Naarmate de filosofie dichter bij de waarheid (i.e. realiteit) komt, zal het ontsporen langzamer gaan. Maar vermijden laat zich dit ontsporen pas wanneer de filosofie volledig in overeenstemming met de realiteit is. En dat betekend ook weer dat er geen wezenlijk verschil zit tussen filosofie en wetenschap.

Een tweede puntje is dit: Wanneer ethiek niet 100% op de realiteit berust en een deel op persoonlijk inzicht moet terugvallen, hoe kunnen we dan garanderen dat dit persoonlijk inzicht niet gewoon een persoonlijke voorkeur is?

Zelfs wanneer dit toegevoegde deel 100% logisch consistent is kunnen we niet bewijzen dat dit geen persoonlijke voorkeur is. Of die voorkeur op basis van vrije wil is is daarbij niet relevant.