Vandaag start ik nogmaals met de spreuk van Descartes: Ik denk dus ik besta.

Maar deze keer over de consequentie die deze spreuk heeft op ons denken over brein en lichaam.

Vrijwel iedereen heeft namelijk die spreuk als aanleiding genomen om het denken als een apart process te beschouwen. Deze spreuk bracht een scheiding aan tussen denken en het lichaam waarin dit denken plaatsvond. Op zijn beurt bracht dit ons er toe om ons brein als een apart “orgaan” te zien.

Natuurlijk was Descartes niet de enige die deze zienswijze geïntroduceerd heeft. Ook de verlichting speelde daarin een belangrijke rol. Door dingen meetbaar en testbaar te maken ontstond de “reductionistische” zienswijze. Men wilde dingen terugbrengen tot een verzameling onderdelen zodat ieder onderdeel op zichzelf bestudeerd kon worden.

De gangbare zienswijze is dan ook dat ons brein in het hoofd zit, en via “sensors” informatie ontvangt en vervolgens via “impulsen” (i.e. signalen) het lichaam bestuurd. Een verlokkend eenvoudig beeld.

Het is ook incompleet.

We weten dat het brein zelf uit neuronen is opgebouwd die met elkaar in verbinding staan (via dendrieten en axonen). Het zijn de verbindingen en de sterkte van die verbindingen die maatgevend zijn voor de functie van ons brein.

Maar: wanneer het brein een signaal verstuurd en bijvoorbeeld de hormoon balans in het lichaam veranderd, dan heeft dit gevolgen voor de signalen die de sensors afgeven naar het brein. Ofwel: het lichaam zit ook in de loop.

De neuronen staan niet alleen in verbinding met elkaar via hun dendrieten en axonen, maar ook via het lichaam zelf.

Als we ons vrolijk voelen gaan we lachen. Maar als we ons gezicht een lach laten aannemen, gaan we ons ook vrolijk voelen! Hetzelfde gaat ook op voor de rest van ons lichaam. (Eet iets fouts en je gaat je slecht en futloos voelen, je gaat zelfs slechter presteren op pure denk testen))

Onderscheidt maken tussen brein en lichaam, het functioneel scheiden van beide kan nooit de volledige verklaring voor ons doen en denken geven.

De grote vraag is eigenlijk: hoe sterk is de functie die ons lichaam inneemt binnen de functies van ons brein? Is het alleen emotioneel? of zitten er nog veel meer aspecten aan? Wat te denken van het geheugen of IQ? Hoe werkt mediteren/joga/ademhalingstechnieken etc?

Bonus: en wat te denken van de wereld buiten ons lichaam? wanneer we iets doen, iets veranderen in die wereld, dan heeft dat ook gevolgen voor de signalen die we binnenkrijgen…