Het volgende bericht is geplaatst onder politiek -> Gelijkheid

We zijn allemaal gelijk.

Wel, nee, dat is niet waar natuurlijk. Maar toch is het thema gelijkheid in de politiek breed aanwezig.

Terugkijkend in de geschiedenis geloof ik dat dit thema zijn oorsprong vindt in de christelijke religie als ‘gelijkheid voor God’. In de religieuze betekenis denk ik dat dit betekend dat voor God de waarde van ieder mens gelijk is. Een koning is niet meer of minder waard dan een bedelaar.

Op zijn beurt betekend dit weer dat op de ‘dag des oordeels’ (wanneer God alle mensen zal beoordelen) het belangrijk zal zijn hoe wij onze medemensen behandeld hebben. En wel ongeacht of die ander een bedelaar of koning was.

Het ontbreekt me aan woorden om te onderstrepen hoe belangrijk dit concept voor de vorming van de westerse wereld geweest is (en nog steeds is).

Een samenleving waarin de meerderheid van de mensen gelooft dat zij beoordeelt gaan worden op de behandeling van hun medemens moet dit wel als de kernwaarde van hun cultuur nemen.

Vanuit de religie is ‘gelijkheid’ door de hele cultuur verdeeld. Ook filosofie en de regeringsvormen worden er door beïnvloed. Zo zien we dit terug in de ideeën van de Franse revolutie (vrijheid, gelijkheid, broederschap) en voor het eerst ook in de Engelse wetgeving ‘rule of law’. De ‘rule of law’ (gelijkheid voor de wet) heeft later overal in het westen zijn intrede gedaan en betekende het einde van adel, koning en keizerschap. In het westen is iedereen gelijk voor de wet, of ten minste wordt dit zo beleeft. Ook staatshoofden en regeringleiders moeten zich aan de wet houden.

Er is wel ongelijkheid, maar die wordt door de wet bij functie geregeld. Zo heeft een politie agent in dienst meer rechten dan een burger. Maar zodra de agent buiten dienst is heeft ook hij enkel burgerrechten (ten minste theoretisch). Het is de overgang van ongelijkheid op persoonsbasis tot ongelijkheid op functionele basis die de moderne democratie mogelijk heeft gemaakt.

Het libertarisme wil nog verder gaan en ook de functionele verschillen die in de wet beschreven zijn afschaffen.

Ik wil nog even het punt onderstrepen dat deze ‘gelijkheid’ niet in de natuur aanwezig is. Het is een puur menselijk concept dat niet af te leiden is uit natuurwetten. Men zou zelfs kunnen beweren dat het tegendeel het geval zou zijn omdat evolutie juist werkt met de verschillen.

Oorspronkelijk was in de samenleving ‘gelijkheid voor God & wet’ hetzelfde als ‘gelijke kansen’. De wetenschap leek in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw de theorie van de ‘blank slate’ (= schone lei) te steunen. Deze theorie stelde dat alle mensen bij geboorte identiek zijn qua capaciteit en dat de verschillen die later in het leven naar boven komen het gevolg zijn van ongelijke kansen veroorzaakt door vooroordelen. De eerste feministen wilden gelijke rechten (kansen) voor man en vrouw. Later uitgebreid naar andere minderheidsgroeperingen.

Maar de ‘blank slate’ theorie is inmiddels wetenschappelijk achterhaald. Dat weerhoudt het vrouwelijk imperatief er natuurlijk niet van om naar gelijkheid te blijven streven. Maar nu is dit -door velen ongemerkt- verschoven naar van gelijke kansen naar gelijke resultaten. Met het gevolg dat de wet nu is aangepast en vrouwen en andere minderheidsgroeperingen juist bevoordelen. Ten opzichte van de blanken & mannen natuurlijk.

Kan dit kwaad?

Dat ligt er natuurlijk aan. Een samenleving presteert het best wanneer de beste mensen op de juiste plaats zitten. Wetgeving die er voor zorgt dat dit niet langer mogelijk is zorgt impliciet voor een lager niveau van de samenleving. Maar wanneer men meer emotionele waarde aan de gelijkheid ontleent kan men toch kiezen voor deze situatie.

De vraag is dan echter wel waar het keerpunt of evenwichtspunt ligt. Bij verder doorgaande nivellering van uitkomst zakt de prestatie van de samenleving verder weg. Ik bedoel niet alleen productie, maar ook in gebieden als onderwijs, veiligheid, gezondheidszorg, overheidsservices etc. Een aantal van deze aspecten bergen zelfs het gevaar om zichzelf te versterken. Wat te denken van onderwijs dat nivellering van uitkomst promoot en zo de volgende generatie nog meer nivellering wenst?

Gelijkheid van uitkomst zien we vooral in de programmas van de linkse politieke partijen. Maar ook in de rechtse partijen zien we dit meer en meer verschijnen. Of dit een goed einde neemt?

Caveat Emptor.