Het Non Agressie Principe (NAP) spreekt vooral rationeel ingestelde mensen aan. Het is geen toeval dat aanhangers van het NAP vooral in het middelbaar en hoger onderwijs te vinden zijn. Mijn buik-gevoeld schat het gemiddelde IQ van de libertariërs op ergens tussen de 115 en 120.

Ik vermoed dat vooral deze groep bovengemiddeld vatbaar is voor logische argumenten gecombineerd met het progressieve standpunt dat we de wereld kunnen verbeteren middels rationeel handelen.

Nu wil ik voorop stellen dat het NAP logisch is. Daar heb ik geen twijfel aan. Willen we een universele moraal, dan is het NAP de enigste mij bekende oplossing.

Je voelt hem al aankomen: MAAR!

Juist, maar wat als het NAP in al zijn volmaaktheid tegen de menselijk natuur ingaat? Wellicht overdrijf ik hier iets, misschien gaat het NAP niet tegen de menselijke natuur in, maar harmonieert hij niet met die natuur. Zou het kunnen zijn dat wanneer het NAP in in al zijn glorie gevolgd wordt dit niet tot een gelukkige samenleving leidt?

Als dat zo is, moeten we dan voor geluk of het NAP kiezen?

Deze post staat natuurlijk in verband met de post van de vorige keer, over vrijheid. Ik zie NAP en vrijheid weliswaar niet als synonym, maar ze zijn toch ook niet geheel onafhankelijk van elkaar. Algemeen wordt er van uitgegaan dat het NAP tot maximale vrijheid voert. En de onuitgesproken verwachting dat dan ook een maximum aan geluk ontstaat.

Het NAP is een rationeel principe. Maar mensen zijn niet rationeel. Tenminste het overgrote deel van de tijd nemen we emotionel gedreven beslissingen. En dat strekt zich zelfs uit tot politieke keuzes (zie r/K theorie). Naarmate ik meer leer over het menselijk brein en beslissingsvorming, zoveel te meer lijkt het er op dat we ratio alleen in uitzonderingsgevallen gebruiken.

Geluksbeleving is een emotioneel process. Dit kan waarschijnlijk alleen plaatsvinden als we er rationeel voor kiezen om niet 100% rationeel te handelen.

Vrijheid komt uit de realisatie dat we niet vrij kunnen zijn. Het zou wel eens rationeel kunnen zijn om niet altijd rationeel te handelen. En dat zou kunnen betekenen dat we het NAP niet tot maatschappelijke leidraad moeten verheffen.

Zeker weten doe ik dat natuurlijk niet. Maar ik twijfel inmiddels wel aan de (onuitgesproken) formule: NAP => Vrijheid => Geluk.