Het mensbeeld dat ik heb is de laatste paar jaar nogal aan verandering onderhevig geweest. Mijn oorspronkelijke idee was meer van het type dat ook in de economische studie zijn aanhangers heeft: rationeel en uit op maximaal geluk cq welvaart.

Dat mensbeeld is imo niet langer houdbaar. Filosofisch gezien is rationaliteit niet houdbaar omdat er geen ultime maatstaf is waartegen de rationaliteit geëvalueerd kan worden. Wetenschappelijke experimenten laten zien dat onze beslissingen afhangen van de voorafgaande context waarin ze genomen worden (“path dependency”), dit is niet rationeel. En logisch gezien is rationaliteit onmogelijk omdat er zo veel factoren een rol spelen -zelfs bij de meest simpele beslissing- dat een puur rationele evaluatie langer zou duren dan de levensduur van het universum, laat staan een mensenleven.

Wat er overblijft is de erkenning dat we niet rationeel zijn. De mens is heuristisch. We doen wat werkt, en als er iets niet werkt, dan doen we dat de volgende keer niet nog eens. (Tenminste voor een gezond verstand, want zoals Einstein ooit zei: Waanzinnigheid is steeds hetzelfde doen en een ander resultaat verwachten.)

We kunnen wel rationeel denken, maar dat gebruiken we vooral voor rationalisaties. Verklaringen achteraf.

Wat is de mens dan? hebben we geen vrije wil? wie ben “ik”? wat is het ego?

Allemaal leuke vragen, daar ga ik het zeker nog over hebben…