Bitcoins:

Mijn bitcoin adres is:

1FiehAQfLGfooASRsSXsQiz8eUfRy4J3Pv

Social Media:

Abonneer:

via RSS

Oudere Posts:

2018
Januarie

Peterson vs Newman - de fallout

Prof. Jordan Peterson op Channel 4

Vrije wil

Non Agressie Principe, een bewuste keuze

Non Agressie Principe

Sam Harris en de steniging

Het Individu vs het Collectief

Adam Kokesh vs Stephan Molyneux

Kritische Theorie

Creativiteit

Weg met die suikerpot!

2017
December

Samenzweringen - zijn ze nodig?

BTC - nogmaals

Tijdspreferentie

BTC - Grafiek

BTC - De crash - alweer

Goed en kwaad

Politieke richtingen

r/K Theorie: Pendelbeweging

De vertrouwensketen

Bitcoin futures

Overton window

r/K Theorie: Instelling

Historisch verloop van IQ

r/K Theorie: een introductie

Een model van ons brein

November

Libertarisme - een doodlopende weg?

Bitcoin: een uniek systeem

r/K theorie: Basisinkomen

r/K Theorie

Samenzweringen

Deposito garantie stelsel onder vuur

De na-oorlogse K-r verschuiving

Evolutie of devolutie (regressie)

De Anterior Cingularis Cortex

De Amygdala

Eigendom

K Strategie

r Strategie

r/K Strategieën

Gelijkheid

Oktober

Een gedachte, deel 6: Waarom in het westen?

Een gedachte, deel 5: religie

De discussie - T. Russell vs S. Molyneux

Een gedachte, deel 4: dynamiek tussen de imperatieven en realiteit

Gezondheid, de eerste stap: Slapen

Rasisme, IAT en interne motivatie

De Drie Grootste Uitvindingen

Een gedachte, deel 3: objective realiteit

De komende revolutie en teleurstelling

Hoe een cultuur sterft

Een gedachte, deel 2: mannelijk en vrouwelijk imperatief

Een gedachte, deel 1: wereldbeeld en individualisme

Gezondheid

Minimumloon

Financiële Vaardigheid: Kopen en verkopen van aandelen

September

Financiële Vaardigheid: Wat zijn aandelen?

Mag je plezier hebben?

Universeel Basisinkomen

Podcasts

Lezen

Brein en lichaam

Ik denk, dus ik besta?

Wat is Beter?

Classic Jekyll Theme

Zijn mensen slecht?

Waarom zijn de rijken rijk?

Conservatief versus progressief

Financiële Vaardigheden: Herhalende Risico's

Orde en chaos

Dominantie Hiërarchie

Augustus

Archetypes

Filosofie: Postmodernisme

Schematisch overzicht van de geschiedenis van kennis

Globalisme en progressivisme

Financiële Vaardigheden: De Spaarrekening

Geschiedenis van de filosofie

Twee soorten logica

Waarom accepteren we belasting?

Financiële Vaardigheden: Risico

Politiek: Elite en Ideologie

Mindset - overvloed of schaarsheid?

Goodby google

Gaia en Zeitgeist

Politiek: Voluntarisme

Financiële Vaardigheden: Sparen

Juli

Financiële Vaardigheden: Berekenen

Financiële Vaardigheden: Rente

Financiële Vaardigheden: Goud

Financiële Vaardigheden: Geld

Financiële Vaardigheden

Techniek en een parabel

Een nieuw thema

Wat is een meme?

Update

2016
November

Update

Februarie

De terugkeer van de cookies policy

Economie pagina's toegevoegd

Reacties op artikelen

Valuta speculatie bepaalt goudprijs

Website status

Posts

Peterson vs Newman - de fallout

De video die ik de vorige keer linkte zorgt voor wat beroering. Newman wordt nu als een slachtoffer neergezet en Peterson als een rechts extreme dictator. Dat is volledig onterecht.

Hier is een korte analyse van Scott Adams (de eerste 5 minuten) over de cognitieve dissonantie die Newman onderging in het interview.

Hier is een samenvatting van wat er sinds het interview gebeurt is

Nu, ik vond het interview fantastisch. Het is een uitstekend symbool voor het verschil tussen ratio en ideologie. Newman opereert vanuit ideologie en presenteert vooral haar oordeel over hoe dingen zouden moeten zijn (volgens haar ideologie). Peterson laat zien hoe dit niet mogelijk is.

En daar zit -denk ik- de echte oorzaak voor de aanstoot die links neemt aan dit interview. De bedreigingen die gemaakt zouden zijn (zonder bewijs tot nu toe) zijn enkel een afleidingsmanoeuvre om van onderwerp te veranderen. Dit interview heeft de amgydala van links dusdanig geïrriteerd dat ze om zich heen moeten slaan om hun eigenbeeld overeind te houden. Het hele interview is een massieve cognitieve dissonantie voor links.

In zekere zin is het interview het puntje van de speer van de hedendaagse ‘slag om de toekomst’.

Eigenlijk zou in het voortgezet onderwijs het interview besproken moeten worden als deel van het lesmateriaal. Dat zou dan zo kunnen gaan zoals in de volgende video van Sargon:

Prof. Jordan Peterson op Channel 4

Ik wil er geen gewoonte van maken, maar soms kom je een video tegen die je gewoon moet delen. Zo ook met het volgende interview van Channel 4 (Cathy Newman) met professor J. B. Peterson.

Ik bewonder Peterson voor de manier waarop hij zich door dit interview slaat. Dat is echt professionalisme. Newman leek nauwelijks te horen wat Peterson zegt en probeerde vooral haar interpretatie van, en gevoelens over, de feiten aan de man te willen brengen. Peterson blijft onbewogen en countered iedere -haast emotionele- uitbarsting met kalmte en blijft feitelijk.

Op een gegeven moment dringt het tot de Newman door wat Peterson zegt, en ze lijkt wel met stomheid geslagen als tot haar doordringt dat Peterson zojuist haar vooroordeel compleet onderuitgehaald heeft. Een moment van cognitieve dissonantie. Daarna lukt het haar niet meer om haar eerdere vuur vast te houden en het lichtje gaat een beetje uit.

Waarschijnlijk was ze blij dat het interview over was.

Toch zou ik niet willen zeggen dat de Newman een slechte prestatie geleverd heeft. Het eindproduct -de video- is uitstekend geworden. Rust en feiten tegenover emotie en vooroordeel. En -imo- een duidelijke win voor de feiten.

Vrije wil

Het volgende artikel is gepost onder filosofie -> Vrije wil

Hebben we vrije wil?

Deze onschuldig ogende vraag heeft een grotere complexiteit dan we op het eerste gezicht zouden denken. Direct verbonden met deze vraag is namelijk de onuitgesproken vraag: zijn we verantwoordelijk voor wat we doen?.

Ik denk zelfs dat deze tweede vraag de belangrijkere is, en dat de vraag naar vrije wil enkel een vooruitgeschoven positie is dat vrije wil noodzakelijk is om verantwoordelijkheid te hebben. En dat is op zich wel begrijpelijk. De meet en regeltechniek weet als geen ander dat terugkoppeling essentieel is voor goed werkende systemen. En verantwoordelijkheid is in wezen niets anders dan een terugkoppeling in de samenleving.

Verantwoordelijkheid is waarom het eigenlijk draait. Vrije wil is waarschijnlijk uitgevonden om verantwoordelijkheid te motiveren.

Is verantwoordelijkheid mogelijk zonder vrije wil? Ik denk het wel en dat is eigenlijk de aanleiding voor dit artikel.

Ontkenners of agnosten met betrekking tot vrije wil kijken naar het electro-chemische brein, en zien alleen actie-reactie plus toeval. Er is geen opening voor vrije wil. Dat wil zeggen, het brein komt tot een beslissing gebaseerd op de electro-chemische actie (plus toeval) en er is geen andere manier om onze zenuwbanen te activeren dan deze. Alles wat we doen is uiteindelijk terug te leiden tot deze basis.

Voorstanders van vrije wil zijn dit uit religieuze overtuiging, of ze wijzen naar het toeval en/of de extreme complexiteit van het brein. Deze complexiteit, zo zeggen ze, maakt het mogelijk dat er vrije wil ontstaat. Met name Stephan Molyneux van freedomainradio neemt dit laatste standpunt in. En natuurlijk weten we nog niet alles over ons brein, dus er is ruimte voor een nog onbekend principe. Dat vrije wil via het toeval zou kunnen werken is een leuk idee, maar er is geen manier om dat vast te stellen. Maar dat is en blijft een ongefundeerde mening.

Nu is het inderdaad waar dat de complexiteit van ons brein zo groot is dat het niet valt te voorspellen welke beslissingen we zullen nemen. Het aantal mogelijke combinaties is gewoon te groot. Bovendien zijn we op elk moment ook aan (sterk wisselende) stimulansen uit de omgeving onderhevig. Dit maakt het voorspellen onmogelijk. Maar het bewijst niet dat er een andere factor (zoals vrije wil) actief is. Ook dit is en blijft een ongefundeerde mening.

Het resultaat is een pat stelling. Geen van beide partijen kan bewijzen dat zij gelijk hebben, of dat de andere partij ongelijk heeft.

Daarom kom ik terug op de verantwoordelijkheid, want daar draait het om. Een systeem met vrije wil en een systeem met toeval zijn niet van elkaar te onderscheiden. Een buitenstaander kan niet zien of een systeem intern vrij is om te beslissen wat het wil, of dat het door toeval een bepaalde richting op gestuurd wordt. Van buiten gezien zijn vrije wil en toeval zijn door elkaar vervangbaar.

Er is echter wel een scheidsrechter: de evolutie (theorie). Slecht gedrag wordt bestraft en goed gedrag beloond. Zou dit niet het geval zijn dan is evolutie onmogelijk. Ook de samenleving evolueert. En binnen de samenleving gebruiken we verantwoordelijkheid als sturende factor (terugkoppeling). Verantwoordelijkheid heeft dezelfde functie als het beloning/bestraffing model van de evolutie in de natuur.

Wanneer iemand door -zeg even- toeval besluit iemand anders te vermoorden en dit in daad omzet. Dan moet de samenleving hierop reageren om te voorkomen dat zich dit patroon zich gaat verbreiden (in de genen of in de memen). De betreffende persoon moet bestraft worden zodat de genen/memen die tot moorden aanzetten uitsterven. Of die genen/memen door toeval ontstaan zijn is daarbij irrelevant. De samenleving kan alleen overleven als dit gedrag bestraft wordt.

Mijn conclusie is dan ook dat de vraag zelf “hebben we vrije wil” irrelevant is. Welk antwoord je ook geeft, verantwoordelijkheid kun je niet ontlopen.

Non Agressie Principe, een bewuste keuze

Dit is een opvolging van de post van gisteren waarin het NAP voorgesteld werd. Nu gaat het om het bewust kiezen van een moreel principe. Het is ook als artikel toegevoegd onder politiek -> Non Agressie Principe

Een moreel principe

Volgens het woordenboek is “moreel” de geestelijk standvastigheid of weerbaarheid. Iemand met een moreel principe is niet zo snel over te halen tot iets dat tegen deze moreel ingaat. Vaak zal hiervoor dwang nodig zijn en/of een zeer verlokkelijke beloning. Maar zelfs wanneer dat lukt dan nog zal die persoon daaruit nooit een emotionele voldoening halen. Er blijft altijd een schuldgevoel achter.

Om iemand in overeenstemming met zijn morele principe te laten handelen is helemaal geen overredingskracht nodig. Enkel de gelegenheid bieden tot moreel handelen is genoeg.

Uit het samenspel van individuele morele principes ontstaat de moraal van een samenleving. Of zoals dit tegenwoordig ook wel genoemd wordt; de normen en waarden.

Morele principes zijn daarom belangrijk. Enerzijds omdat ze de samenleving vorm geven en anderzijds om persoonlijk een voldaan leven te kunnen leiden.

Welk moreel principe?

Als ik zo om me heen kijk dan heb ik niet het gevoel dat mensen hun morele principes kiezen. Integendeel, het lijkt vaak alsof mensen helemaal geen bewuste morele principes hebben. Onbewust heeft natuurlijk iedereen morele principes, maar dat is vaak een vergaarbak van dingen die men nodig gehad heeft om de kindertijd te overleven gemixt met dingen die de media trompettert.

Voor iets dat zo belangrijk is als een moreel principe is dat onbegrijpelijk.

De vraag is: hoe kiezen we bewust een moreel principe? Welke eisen moeten we stellen aan een moreel principe?

Keuze Criteria

Er bestaat geen persoon of instantie die de keuze criteria bepaalt. We hebben een zekere vrijheid om zelf de criteria op te stellen. Wel wil ik stellen dat Aristoteles gelijk had toen hij zei: een principe dat doodslag, diefstal en verkrachting toelaat is niet acceptabel.

Universaliteit

De allerbelangrijkste eis aan een moreel principe moet zijn dat deze universeel is. Deze universaliteit gelt zowel in persoon, plaats als ook tijd. Dat wil zeggen dat iedereen altijd moreel moet kunnen handelen.

Strikt genomen is de universaliteit eis een axioma. Een axioma is een aanname die niet bewezen kan worden, maar wel redelijk is. Een heel bekend axioma uit de wiskunde is: 1 + 1 = 2. Het is niet te bewijzen dat 1 plus 1 twee is. Maar ik denk dat iedereen het er wel mee eens is dat dit een redelijke aanname is.

Universaliteit is ook redelijk. Dit wordt duidelijk wanneer we het omgekeerde gaan beweren: een moreel principe hoeft niet universeel te zijn. Wanneer dit zo is, kan iedereen zelf een moreel principe bedenken en dit wijzigen wanneer het hem of haar zo uitkomt. Met andere woorden, iedereen kan willekeurig handelen en dit rechtvaardigen in het moment met een morele principe van de dag (of zelfs seconde). Uiteraard is daarmee de zin van een moreel principe volledig verloren gegaan. Het universaliteit beginsel is daarmee redelijk, en in het begrip moreel principe eigenlijk ingesloten.

Overleefbaar

Een tweede eis kunnen we afleiden uit de evolutie. Een moreel principe moet overleefbaar zijn. Dit wil zeggen dat het principe zelf niet tot een situatie mag leiden die de kans op overleven vermindert. Dit is ook besloten in dat wat Aristoteles al stelde.

Logische consistentie

De derde eis is dat het principe logische consistent moet zijn. Hier vallen ook de cyclische aspecten onder. We kunnen veel principes bedenken die alle voeren tot repetitief handelen en geen ruimte meer laten voor iets anders. Dat zou natuurlijk ook de overleefbaarheid aantasten.

Neem bijvoorbeeld stelen: Wanneer we stellen dat stelen is moreel, dan moeten we logisch gezien ook bestolen willen worden. Maar wanneer we bestolen willen worden, dan is het geen stelen meer. Het principe stelen is moreel doet zichzelf teniet (is logisch inconsistent).

Testen

Veel principes kunnen worden onderzocht middels het twee personen in een kamer gedachten experiment. In dit experiment stellen we ons voor dat er twee personen in een kamer zijn opgesloten en beide gedragen zich in overeenstemming met het voorgestelde morele principe.

Een ander gedachten experiment is die van de bewusteloze (of slapende) persoon. Volgens het universaliteit beginsel moet ook een slapende persoon in overeenstemming met het morele principe handelen. Anders zouden we in onze slaap immoreel zijn. Dit experiment maakt duidelijk dat morele principes die iets afdwingen zeer lastig te formuleren zijn en op zijn minst extra regels nodig hebben. Zulke morele principes voeren dan ook zonder uitzondering tot zeer lastige constructies. Dit brengt ons tot een filter.

Filter: Ockham’s Scheermes

Aan de bovenstaande eisen kan voldaan worden met soms zeer complex geformuleerde principes.

Het menselijk brein is in staat om voorkeurswensen heel redelijk te laten klinken. Dat wil zeggen, wanneer we een onbewuste voorkeur hebben dan zullen we dit graag mee verwoorden in een moreel principe door uitzonderingen aan te brengen. Bijvoorbeeld Stelen mag niet behalve wanneer het door Dikkie Dief gedaan wordt. Er is dan een uitzondering voor Dikkie Dief gemaakt waardoor hij wel mag stelen maar de rest van de samenleving niet. Nu is dit een simpel voorbeeld, maar onderschat onze hersenen niet: ze zijn in staat om uiterst complexe voorstellen te maken om iets toe te laten wat eigenlijk niet moreel is. Neem bijvoorbeeld het huidige wetboek, een waanzinnig complex geheel, en nog steeds lijkt het nodig om er dingen bij te bedenken.

Ockham’s Scheermes bied een uitweg. Het is in zijn originele vorm in gebruik in de wetenschap: De verklaring met het kleinste aantal kunstmatige constructies is waarschijnlijk het juiste. Dit wordt bijvoorbeeld gebruikt om de bliksem niet te verklaren door Thor’s hamer. Thor’s hamer is een kunstmatige constructie en dus wordt deze verklaring voor de bliksem als minderwaardig gezien.

Hetzelfde kunnen we toepassen op morele principes: het morele principe met de minste uitzonderingen dat nog voldoet aan de twee eisen is te verkiezen boven de andere.

Ockham’s Scheermes is geen eis, maar het spreekt een voorkeur uit. Het wordt gebruikt om eerst het meest simpele principe te gebruiken, en deze pas te vervangen wanneer het te kort schiet.

Zoeken

Hoe vinden we een moreel principe om te testen aan de keuze criteria? Het staat natuurlijk iedereen vrij om zelf iets te zoeken en te toetsen. Zelf hou ik er wel van om naar een zekere logica te zoeken. Ik begin dan bij het leven op zich.

Als we leven, dan volgt daaruit dat we liever leven dan dood zijn. We hechten meer waarde aan in leven zijn dan aan dood zijn. Zou dit niet het geval zijn -zouden we de dood verkiezen boven het leven- dan zouden we al dood zijn. Voor iedereen die leeft kunnen we stellen dat men het leven waardevoller vind dan de dood.

Als we leven waardevol vinden, dan volgt daaruit dat de tijd die we leven waardevol is. I.e. de tijd tussen geboorte en dood is waardevol.

Ik stel: onze tijd van leven of levenstijd is het meest waardevolle bezit dat we hebben. En het behoort aan niemand anders toe dan onszelf.

Ook dit is een axioma. Het is niet echt bewijsbaar.

Hoe aannemelijk is dit axioma? Als mijn leven van mij is, dan volgt daaruit dat ik de lengte van mijn leven bepaal. Immers de consequenties van alles wat ik met/in mijn leven doe komen voor mijn rekening. Doe ik dingen goed, dan zal ik langer -of beter- leven (afgezien van pech). Doe ik dingen slecht, dan zal ik korter -of slechter- leven (afgezien van geluk). Zou mijn leven niet van mij zijn, dan is de lengte van mijn leven niet langer afhankelijk van mijn beslissingen maar van de beslissingen van iemand anders. Daarmee wordt impliciet ook de waarde van mijn leven door iemand bepaalt. In het algemeen zullen de mensen echter hun eigen leven waardevoller vinden dan dat van iemand anders. Wanneer iedereen (universaliteitsbeginsel!) echter het leven van iemand anders bepaalt en niet zijn eigen, dan is de gezamenlijke waarde van alle levens lager dan wanneer we ons eigen leven zouden bepalen.

Voorbeeld: neem twee mensen. Piet en Kees. Piet vindt de waarde van zijn leven 100%, net als Kees de waarde van zijn leven op 100% stelt. De gezamenlijke waarde is 100 + 100 = 200%. De waarde van het leven van Piet is vanuit het oogpunt van Kees gezien 80%, net zoals Piet het leven van Kees op 80% ziet. Wanneer Piet het leven van Kees mag bepalen, en Kees het leven van Piet, dan is hun gezamenlijke waarde slechts 80 + 80 = 160%. Wanneer we nog meer mensen introduceren, dan wordt de vergelijking alleen maar slechter, in overeenstemming met de theorie van het grensnut (Engels: Marginal Utility)

De maximale waarde ontstaat wanneer iedereen zijn eigen leven mag leiden zoals hij dat wil. Nu zou men hiertegen kunnen inbrengen dat de maximale waarde in de samenleving niet hetzelfde is als de maximale waarde die de personen in die samenleving ervaren. Maar dat klopt niet. Er bestaat immers handel.

Handel zorgt er voor dat wij allemaal de gelegenheid hebben om onze tijd een maximaal mogelijke waarde te geven. Meer zelfs dan wij zelf kunnen produceren. Piet heeft bijvoorbeeld een keuze: Stel hij heeft 1 uur de tijd, en kan in die tijd 1 object A maken dat voor hem een waarde heeft van 10 euro. Of hij kan twee objecten B maken die voor hem beide een waarde hebben van 3 euro. Stel dat object B voor Kees een waarde heeft van 8 euro. Dan kan Piet het beste 2 objecten B maken en zo zijn tijd een totale waarde van 3 + 8 = 11 euro geven. Natuurlijk alleen als de handel volledig vrij plaatsvind.

PS: Ik heb hierboven even euro’s gebruikt. Maar dit gelt natuurlijk ook voor dingen die geen euro waarde hebben.

Dat mijn leven van mij is heeft natuurlijk ook als consequentie dat alles dat wat ik produceer in mijn tijd van mij is. Wanneer iemand mij zou bestelen dat wordt in wezen levenstijd gestolen. Ik moet immers opnieuw aan het werk om dezelfde dingen te kunnen bezitten.

Wanneer het er om gaat om al dit bovenstaande te verwoorden dan is de uitkomst daarvan (onder inachtneming van Ockhams scheermes) het Non Agressie Principe.

Wanneer we dit toesen aan de gesteld criteria, dan zien we dat deze met vlag en wimpel worden doorstaan.

Conclusie

Het Non Agressie Principe is een universeel en leefbaar moreel principe.

Non Agressie Principe

Ik heb weliswaar mijn eigen politieke standpunt al eens gepost, maar ik heb nog nooit de bron hiervoor besproken, bij deze dus. Het volgende is als artikel toegevoegd onder politiek -> Non Agressie Principe

Wat is het eigenlijk?

Eigenlijk is dit zo simpel, dat het iedereen wel duidelijk is. Is ons niet allemaal, toen we nog klein waren, met de paplepel ingegoten: Niet slaan, Niet stelen, Niet liegen en zo voort?

Dat is dus NAP. De afwezigheid van elke vorm van agressie.

Achtergrond

De rest van dit artikel is eigenlijk overbodig, maar ik zal nog wat achtergrond toevoegen om er gevoelsmatig wat grip op te krijgen.

Agressie is het initiëren van geweld, of het dreigen daarmee. Maar het beperkt zich niet tot fysiek geweld alleen.

Ik denk wel eens dat voor de woorden “Non Agressie” gekozen is omdat het wel lekker “bekt”. Iedereen heeft onmiddellijk wel een voorstelling wat er mee bedoelt wordt, en iedereen voelt wel aan dat dit een goed principe is.

Maar wanneer we er over na gaan denken dan komen er toch wel vragen op.

De eerste vraag die beantwoord moet worden “wat is agressie precies?”

Zelf gebruik ik daarvoor een eenvoudig principe: wanneer we iets doen dat iemand anders tijd kost (direct of indirect) tegen zijn zin, dan is dat agressie. Het achterliggende idee hierbij is dat wij slechts een begrensde tijd leven. Deze tijd is het kostbaarste wat we hebben. Dus tegen iemand zijn zin beslag leggen op zijn tijd is agressie. Natuurlijk in aanvulling op de alom bekende fysieke agressie.

Daarbij is wel te bedenken dat hulp niet verplicht is. Het is lovenswaardig om iemand te willen helpen, maar niemand is daartoe verplicht. Wanneer we bijvoorbeeld een informatie voorsprong hebben, dan zijn we niet verplicht deze kennis te delen. Ook niet wanneer we daarom expliciet gevraagd worden. Al zijn de meeste leugens wel een vorm van agressie. Een leugen zet iemand op het verkeerde spoor. En kost hem daarom tijd. Ergo -> Agressie. Wanneer we iets niet willen zeggen, zeg dat dan gewoon.

Zelfverdediging valt niet onder agressie. Ten minste niet zo lang de hoeveelheid geweld die voor de verdediging gebruikt wordt niet onevenredig is in verhouding tot de geïnitieerde agressie. Iemand die een appel steelt in de rug schieten wanneer deze met appel en al wegholt is buitensporig, en dus agressie. Iemand een tik op zijn vingers geven zodat hij een gestolen appel laat vallen is geen agressie.

De grens tussen verdediging en agressie kan soms moeilijk te vinden zijn. Wat de één verantwoorde zelfverdediging vindt kan de ander buitensporig vinden. In deze gevallen geldt dat we altijd blootstaan aan de beoordeling door de maatschappij. We doen er goed aan om dat in ons achterhoofd te houden.

Helemaal geen agressie?

Wanneer men stelt “alle agressie is verkeert” dan probeert het menselijk brein onmiddellijk de randgebieden op te zoeken en iets te vinden dat deze regel breekt. Zijn er gevallen waar agressie wel moreel is? Moreel misschien niet, maar er zijn gevallen waar het gebruik van agressie te verdedigen valt en mogelijk zelfs de enige oplossing is. We kunnen twee verschillende richtingen onderscheiden ongevraagde hulp en “reddingsboot scenario’s”.

Ongevraagde hulp kan zijn: iemand van zijn plaats duwen omdat er een piano op hem gevallen zou zijn. Iemand van zijn plaats duwen is agressie, maar in dit geval kunnen we er van uitgaan dat de persoon in kwestie er achteraf blij en dankbaar voor zal zijn. Wel ontstaat hierbij verantwoordelijkheid voor de gevolgen van de agressie. Breekt de persoon zijn arm, dan kan hij goedmaking eisen. Redelijk of niet is daarbij niet van belang. Er is namelijk geen verplichting om iemand te redden (of te helpen). De hulp was ongevraagd en daarmee onze eigen keuze en verantwoording. Maar ook de gevolgen van niet helpen (maatschappelijke beoordeling) zijn voor eigen rekening.

Reddingsboot scenario’s zijn situaties waarin het gaat om het naakte overleven. Ze zijn vernoemt naar situaties waarbij mensen in een reddingsboot op de oceaan zitten zonder hoop op snelle redding. Wie krijgt er water en eten wanneer er niet voldoende is voor iedereen? Bij dit soort situaties is het onzinnig om over morele vraagstukken te spreken. Overleven is nu eenmaal belangrijker dan morele principes. Echter ook hier gelt, er ontstaat wel verantwoordelijkheid voor wat er gedaan is. Ook hier zal de maatschappij ons achteraf beoordelen.

Er is nog een derde categorie: filosofische problemen. “Een op hol geslagen tram dreigt een zwangere vrouw te overrijden, jij staat bij een wissel en kunt de tram een andere kant op sturen, maar daar staan 3 oudjes op de rails, wat doe je?”. Dit zijn bedachte scenario’s die in het dagelijks leven niet voorkomen. Het is onzinnig om een moreel principe te gebruiken voor dit soort scenario’s. Er ontstaat bij dit soort vraagstukken niet eens verantwoordelijkheid omdat het om pure hersenspinsels gaat. Misschien leuk voor bij de koffie, maar verder zonder betekenis.

Leven met regels en principes

Bedenk: Het leven is niet simpel. Principes zullen ooit eens tekort schieten. Hoe simpel of complex ook. Dit kan echter geen reden zijn om dan maar alle morele principes overboord te zetten. Voor alle principes gelt, we proberen ze zo goed mogelijk te benaderen, zelfs als we ze nooit helemaal bereiken. En wanneer we falen, dan moeten we op zijn minst bereid zijn dit toe te geven en voor de gevolgen de verantwoording op ons te nemen.