Onlangs verscheen er een artikel op Vrijspreker over de belastingdruk. Ik citeer:

Piet Plezier moet van zijn inkomen zestig procent afgeven aan de overheid in de vorm van belastingen, dwangverzekeringspremies, bijzondere verbruiksbelasting en nog meer. … Als ik in een optimistische bui ben, denk ik dat van de 60 cent die Piet uitgeeft, het equivalent van 15 cent in de vorm van behoeftenbevrediging bij hem zal terugkomen.

Het artikel gaat verder met wat opmerkingen over waar de 45 cent voor gebruikt wordt en of Piet slim is of niet.

Voor mij werpt dit artikel een paradox op: niemand zal zo maar zonder meer accepteren dat 60% van zijn inkomsten worden afgenomen. Toch gebeurt het. Waarom accepteert Piet die belasting?

Paradoxen bestaan niet, en een verklaring moet er zijn. Mijn poging daartoe is het volgende:

Die resterende 45 (pro)cent, daar krijgt/koopt Piet ook iets voor. Sterker nog, ik denk dat Piet zelfs meer dan de volle 60 (pro)cent (denkt) terug te krijgen.

De rest wordt echter niet in stoffelijke vorm uitgekeerd, maar in emotionele munt. Voor die 45% krijgt Piet:

  • Ontlasting van de zorgplicht. Als mens zijn wij moreel (& evolutionair) verplicht voor de minder bedeelde medemens te zorgen. Piet krijgt echter morele ontheffing van die “plicht” omdat de overheid hem verzekert dit in zijn naam te doen.

  • Impliciete verzekering: Er gaan nu eenmaal dingen mis in het leven. Zonder een overheidsparaplu die ons een garantie geeft dat er in het ergste geval toch voor ons gezorgd zal worden (even ongeacht de kwaliteit) zouden we dit zelf moeten doen. Dat is een behoorlijke emotionele last die nu afgewenteld wordt op de overheid.

  • De belofte dat er voor hem als oudere gezorgd gaat worden: Piet rekent er vast op dat hij later van zijn AOW uitkering kan leven. Het is daarbij irrelevant dat het AOW systeem op een pyramide spel gebaseerd is -zoals inmiddels toch wel duidelijk moet zijn. Maar Piet heeft nog steeds de emotionele balsem dat hij zijn AOW zal krijgen.

Met name dit laatste, de AOW, zorgt er voor dat Piet gevoelsmatig veel meer dan 60 (pro)cent terugkrijgt.

Ik denk dat de AOW de ultime buy-in is. Het is het middel waarmee de overheid op de kosten van de komende generatie er voor zorgt dat de huidige generatie in het gareel blijft lopen.