Algemeen wordt gezegd dat we -tenminste in naam- in een kapitalistische wereld leven. Maar wat is eigenlijk Kapitaal?

Wat is kapitaal?

Als eerste kunnen we stellen dat kapitaal niet hetzelfde is als geld. Geld anno 2015 is een schuldbekentenis en de belofte om deze schuld te vereffenen. Kapitaal daarentegen is een overschot aan productie. Kapitaal en sparen zijn dan ook eng met elkaar verbonden: kapitaal is dat wat gespaard is. Alleen de waarde van kapitaal wordt in geld uitgedrukt.

Wat kun je doen met kapitaal?

We kunnen vier dingen met kapitaal doen: • Opmaken (consumeren) • Vernietigen (opzettelijk of door ongevallen) • Bewaren (maar de waarde neemt af door rot) • Investeren / Conversie (gebruiken om andere producten te maken)

Opmaken

Wanneer we meer produceren dan consumeren ontstaat kapitaal. Het tegendeel is ook waar: wanneer we minder produceren dan consumeren dan moeten we kapitaal verbruiken. Het is immers onmogelijk om iets te consumeren dat niet bestaat. Wanneer een samenleving minder produceert dan consumeert moet deze samenleving of in het verleden kapitaal geproduceerd hebben, of van buiten door andermans kapitaal gesponsord worden. Deze sponsoring kan al dan niet tegen de belofte zijn om in de toekomst gecompenseerd te worden.

Vernietigen

Kapitaal vernietigen klinkt raar, waarom zou je dit doen? Maar het komt op grote schaal voor. Allereerst door natuurrampen. Een aardbeving, storm, vulkaanuitbarsting of overstromingen vernietigen vaak kapitaal. Een tweede mogelijke oorzaak zijn ongelukken. Een botsing in het verkeer, een explosie bij een bedrijf etc. Maar kapitaal wordt soms ook met opzet vernietigd, oorlogen en vernielingen zijn het meest sprekende voorbeeld hiervan. Soms wordt kapitaal vernietigd om plaats te maken voor iets anders, bijvoorbeeld afbraak van oude woningen.

Bewaren

Kapitaal bewaren voor latere consumptie is de meest fundamentele vorm van sparen voor magere tijden of voor de oude dag. Het beste voorbeeld is opslag van de oogst voor consumptie gedurende de winter. Wanneer we kapitaal bewaren is dit iets principieels anders dan geld sparen. Wanneer geld gespaard wordt worden beloftes oftewel schuldbekentenissen gespaard. Wanneer kapitaal gespaard wordt worden goederen in eigen bezit bewaard. Dit verschil is fundamenteel maar wordt op grote schaal niet herkend. Het gevolg is dat de business cyclus keer op keer ellende veroorzaakt die voorkomen had kunnen worden. Ik durf te stellen dat het verschil kennen en begrijpen tussen kapitaal sparen en geld sparen de sleutel kan zijn tot echte rijkdom.

Investeren

Dit is de essentie van een kapitalistische wereld: geproduceerde overschotten gebruiken voor meer productie. Hierdoor is er nog meer productie overschot beschikbaar en kan er nog meer geïnvesteerd worden etc etc. Dit is de reden achter de enorme stijging in levenskwaliteit van de afgelopen 200 jaar. Het is natuurlijk een kunst om de investeringen alleen daar te doen waar de gevolgen inderdaad tot een hogere levenskwaliteit voeren. Om de investeringen in goede banen te leiden is het vraag/aanbod mechanisme verantwoordelijk samen met het leer effect wanneer een investering misloopt. Een verkeerde investering staat natuurlijk gelijk aan kapitaal vernietiging.

Het verschil tussen geld en kapitaal

Het verschil tussen geld en kapitaal is enorm belangrijk. Juist in deze tijd waar de financiële crisis geen einde lijkt te nemen en steeds weer ergens opnieuw oplaait. Er is dan ook een goede reden voor de aanhoudende crisis, of beter een dubbele reden. De primaire reden is dat er meer notationele waarde in geld voorhanden is dan er kapitaal tegenover staat. Een bijkomend probleem is dat zelfs de rente op (een deel van) de openstaande schuld niet langer voldaan kan worden. Hierdoor moet de voorhanden notationele waarde van het geld aangepast worden aan het voorhanden kapitaal. Dat kan op twee manieren: verlagen van de notationele hoeveelheid geld of het herwaarderen van de geldhoeveelheid aan de hand van het voorhanden kapitaal. Het eerste noemen we deflatie, het tweede inflatie. Beide hebben zo hun problemen, en op dit moment hebben we met beide effecten tegelijk te doen.

Hoe komen we zo goed mogelijk door de crisis? Imo is er maar 1 methode: zorg dat je kapitaal bezit in plaats van geld, en zorg er voor dat niemand aanspraak kan maken op je kapitaal. Dit wil zeggen dat we geld beter verruilen tegen dingen die een zo hoog mogelijke waarde blijven houden, en dat we er voor zorgen geen schulden te hebben. Daarmee voorkomen we verliezen door geldontwaarding en we voorkomen dat we spullen verliezen door het in gebreke blijven. Dit biedt zekerheid. Het verhindert ook dat we profiteren van de een of andere positieve ontwikkeling. Bijvoorbeeld dat het geld (tijdelijk) meer koopkracht krijgt. Dit is een effect dat absoluut kan optreden in een financiële crisis. Persoonlijk kies ik liever voor zekerheid dan -mogelijk- gemiste kansen, maar een ieder het zijne.