Kiezen

Sparen, Investeren, Speculeren het zijn allemaal woorden die over hetzelfde gaan: Wat doe we met dat wat we aan het eind van de maand over hebben?

Als we onze primaire levensbehoeftes en de luxe consumpties betaald hebben en er is nog steeds geld over, dan moeten we iets doen met het overgebleven geld. Bewust of onbewust, we moeten kiezen uit één van de drie.

Risico

Elk van de drie opties brengt risico met zich mee. De risico’s van Investeren en Speculeren zijn vaak wel bekend. De risico’s van het sparen blijven veelal onderkend. Dat is opmerkelijk want sparen is de standaard optie voor wie niet bewust kiest. Het geld blijft gewoon op een bankrekening staan, of wordt overgemaakt naar een andere bankrekening (spaarrekening). In feite heeft sparen op een bankrekening meer gemeen met investeren dan sparen. Zelfs sparen in een oude sok is een vorm van investeren omdat we geld nu eenmaal niet kunnen eten of op andere manier direct kunnen consumeren.

Sparen in goederen

Het echte sparen is de opslag van goederen voor toekomstige consumptie. Dat kunnen natuurlijk levensmiddelen zijn, maar ook luxe artikelen vallen hieronder. Zolang de artikelen maar voor de eigen consumptie zijn en niet geruild hoeven te worden. De enige risico’s die men dan loopt is het directe verlies door diefstal, brand, confiscatie of iets dergelijks. Het kwaliteitsverlies (zie produceren en consumeren is geen risico omdat dit vooraf bekend is.

Sparen in geld

Sparen in geld vorm heeft behalve verlies ook nog het risico van de ontwaarding door inflatie. Daar staat echter tegenover dat het ook aan waarde kan toenemen. Het verlies risico kent meer facetten: diefstal blijft wanneer het in een oude sok zit, maar op een bankrekening kan verlies ontstaan door faillissement en belasting. Het is zelfs zo dat een bank voor een structureel risco zorgt waarbij het uiteindelijke verlies zeker is tenzij men het geld tijdig van de bank haalt. Dit structure risico kan zeer lang verborgen blijven, meerdere generaties zelfs. (zie Rente en de bankrun). Bij een bankrekening bestaat bovendien het probleem dat de toegang ontzegt kan worden. Dit kan individueel gebeuren in bijvoorbeeld rechtszaken, maar ook massaal ten gevolge van overheids ingrijpen. Tenslotte kan het gebeuren dat een munt geheel aan waarde verliest door het vervangen of ongeldig maken van munten en/of briefgeld. Al dan niet geleidelijk.

Opmerking: Verlies door bank faillissement is door het depositogarantiestelsel sterk afgenomen, maar het is daardoor vervangen door een verhoogd inflatie risico. Deze treft echter alle geld, niet alleen het geld op de spaarrekening. Het risico is daarmee “gesocialiseerd”.

Investeren

Er is soms wat verwarring over het verschil tussen investeren en speculeren. Zelf zie ik investeren als het halen van rendement uit datgene waarin geïnvesteerd wordt, en speculeren als het halen van een rendement uit de aan en verkoop van iets.

Natuurlijk zijn investeringen en speculaties niet altijd van elkaar te onderscheiden. Zo kunnen dividend betalende aandelen tegelijk een investering en een speculatie zijn.

Investering zijn er in vele soorten en maten. Zo kunnen we in onszelf investeren door bijvoorbeeld een opleiding te volgen. Of we kunnen investeren in een fysiek product dat we zelf gebruiken, zoals bijvoorbeeld een huis of zonnepanelen e.d. Wanneer we in onszelf investeren of een fysiek product dat we zelf gebruiken dan is het rendement niet geldelijk.

Het soort risico voor niet geldelijke investeringen is een heel ander dan wanneer we een geldelijk rendement verwachten uit een investering. Zo kan een opleiding achteraf niet geschikt blijken, of een apparaat gaat kapot etc.

Investeringen voor geldelijk gewin hebben 3 risico klassen: de eerste is dat het gewenste rendment niet tot stand komt. De tweede is dat de waarde van de investering zelf afneemt. En de derde is dat niet alleen de waarde van de investering tot 0 valt, maar dat we daarbovenuit nog een restschuld overhouden.

Het mag niet onvermeld blijven dat we vaak ook onbewuste investeringen hebben, bijvoorbeeld via pensioen fondsen.

Speculeren

Speculeren is voor veel mensen een stap te ver. Bij het speculeren hopen we een geldelijk gewin te halen uit het verschil tussen aankoop prijs en verkoopprijs. Net als voor geldelijke investeringen bestaat hier het risico dat het speculatie object aan waarde verliest in plaats van toeneemt. Zolang er geen gebruik van hefbomen wordt gemaakt zal echter het verlies vaak beperkt blijven tot de aankoop som. Bij het gebruik van hefbomen kan ook een restschuld overblijven.

Speculaties hebben vaak de hoogste winstverwachtingen en ook de grootste risico’s. Dit omdat speculaties vaak nul-som spellen zijn. Dat wil zeggen dat de winst van de één het verlies van een ander is.

Nieuwkomers zullen dan ook vaak eerst tot de verliezers behoren.

Wat te kiezen?

Als we aan het eind van de maand geld overhebben dan is de conclusie snel gemaakt dat we in iets geldelijk willen investeren of zelfs speculeren. Ik wil er echter voor pleiten om ook te denken aan de mogelijkheden om in onszelf te investeren. En wanneer die optie uitgeput is, om dan eens te denken over investeringen in de richting van zelfvoorziening. Als er dan nog steeds geld over is, ja dan kunnen we ook eens kijken naar geldelijke mogelijkheden. Omdat ik echter van mening ben dat er in de niet zo verre toekomst wel eens een zware financiële storm zou kunnen opdoemen, zou ik toch vooral raden om eventuele geldelijke investeringen scherp in het oog te houden.

Tenslotte

Tenslotte is er nog een vorm van sparen die weer in zwang begint te komen: het kopen van edelmetalen. In het bijzonder goud. Sinds 2000 is goud aan een opmars bezig, ook al is sinde de top in 2011 de koers wat gedaald. Wanneer het huidige financiële systeem valt is het mogelijk dat goud een hernieuwde monetaire of andere financiële rol zal krijgen. Zelf zie ik wel wat in de freegold theorie, maar in de toekomst kijken kan natuurlijk niemand. Freegold of niet, ik denk dat iedereen een beetje fysiek goud zou moeten bezitten. Zie het als een soort verzekering tegen een financiële brand en hoop dat je het nooit nodig zult hebben. (Als je fysiek goud bezit, dan bewaar je dat natuurlijk nooit in een spaarpot in huis!)