In een discussie op vrijspreker rond libertarisme kwam de schuldvraag op. Met name de vraag of er collectieve schuld bestaat.

Libertariërs zijn vaak éénlingen, of ten minste overwegend introvert. Collectieve schuld wordt door hen dan ook ontkent. Hoewel dit op zich niets met het NAP te doen heeft, raakt de schuldvraag wel een gevoelige snaar.

Wanneer we het libertarisme als ideologie afschrijven, hoe zit dat dan met collectieve schuld?

Het probleem waartegen een libertariër aanloopt is dat zijn wereldbeeld op zichzelf gefocust is. Wanneer hij met een schuldvraag geconfronteerd wordt begint zijn zienswijze met zichzelf: heb ik hieraan bijgedragen? Vaak zal het antwoord op deze vraag ‘nee’ zijn. En daarmee is de kous af. Wanneer een Nederlandse soldaat ergens ter wereld iets doet, dan is een libertariër hier te lande van mening dat hij daarvoor niet verantwoordelijk is. Immers de militair was tegen de wil van de libertariër uitgezonden, en dus is de libertariër niet verantwoordelijk.

Helaas is het niet zo gemakkelijk.

In het bovenstaande is het doel van de schuldvraag uit het oog verloren (waarschijnlijk gedreven vanuit het onderbewuste). Waarom bestaat er een schuldvraag? Een schuldvraag heeft als doel om iets of iemand te identificeren die gestraft kan worden zodat de negatieve gevolgen zich niet zullen herhalen. Het doel van de schuldvraag is het voorkomen van toekomstige negatieve gevolgen: isoleren en -indien mogelijk- neutraliseren van de oorzaak.

Een schuldvraag wordt dan ook gesteld door het slachtoffer, niet door de veroorzaker. Het slachtoffer moet identificeren wat/wie de oorzaak was.

Wanneer een oplichter schuldig bevonden is door het gerecht, dan gaat hij het gevang in. Het maakt niet uit of hij schuld blijft ontkennen.

Zo ook met collectieve schuld: wanneer een groep schuldig bevonden wordt aan iets, dan zullen de mensen alle groepsleden hierop aanspreken of verantwoordelijk houden. Daarbij is het irrelevant of een individueel groepslid meegedaan heeft of niet.

Zo ook met landen, als een Nederlandse militair iets (slechts) doet, dan is hiervoor elke Nederlander tot op zekere hoogte aansprakelijk. En die hoogte neemt toe naarmate het vergrijp erger was, of er meer militairen bij betrokken waren. In het geval van oorlogen (politionele acties in Indonesië bijvoorbeeld) strekt de verantwoordelijkheid zich uit tot elke Nederlander.

Nogmaals, de schuld moet daarbij bekeken worden vanuit het oogpunt van de getroffene(n). Alleen hij (zij) kunnen vaststellen wie of wat er schuldig is. (Het is niet mogelijk a-priori schuld uit te sluiten middels een moreel axioma)

Of verantwoordelijkheid ook genomen wordt, of dat er juiste maatregelen ter voorkoming & compensatie getroffen worden, dat is een heel ander verhaal.

Dit is deel 3 uit een korte serie over de onmogelijkheid en onwenselijkheid van het libertarisme.

Deel 1: Libertarisme is onmogelijk en onwenselijk

Deel 2: Geen libertarisme, maar wat dan

Deel 4: Het NAP Axioma

Deel 5: Self ownership