De volgende post is toegevoegd aan Politiek -> Universeel Basisinkomen

Een universeel basisinkomen zou de oplossing zijn voor de komende golf van automatisering.

De wens naar een universeel basisinkomen is op zich niet nieuw. In het verleden heeft dit af en toe al gespeeld, maar nu heeft men een nieuwe motivatie gevonden: kunstmatige intelligentie en robots zouden zo veel productie medewerkers overbodig maken dat een massale werkloosheid voor de deur staat.

Omdat deze nieuwe werklozen niet langer nodig zijn in het productie process denkt men dat de noodzaak voor werk zelf verdwijnt en een werkloosheidsuitkering niet langer nodig is. Deze zou vervangen moeten worden door een onvoorwaardelijk basisinkomen.

Dit basisinkomen zou gefinancierd moeten worden met belastinggeld dat door de robots (productie eigenaar) betaald is.

Eigenlijk is dit een nieuwe verpakking van het marxistisch communistische idee dat de werknemers nooit hun eigen producten kunnen betalen omdat de werkgever winst maakt. Zij het dat nu het ‘loon’ (van de werklozen) naar nul is gedaald, en de ondernemer alle winst opstrijkt.

Middels het basisinkomen wil men feitelijk de werklozen deeleigenaar maken van de productiemiddelen en zo de winst van de ondernemer verdelen.

Een basisinkomen uit belasten van winst is feitelijk niets anders dan communaal eigendom van de productie middelen.

Communaal eigendom van productiemiddelen staat ook wel bekend als communisme. Het tegenover gestelde van kapitalisme waarbij productiemiddelen in prive bezit zijn.

Nu is er bij mijn weten geen voorbeeld te vinden van een stabiel communistisch systeem. Elk communistisch systeem implodeert uiteindelijk in ellende en ondervoeding. De USSR is mogelijk nog het minst slecht geweest in dit aspect omdat het implodeerde nog voordat er op grote schaal ondervoeding was. (Deels vanwege de zelfredzaamheid van de bevolking). Op dit moment is Venezuela het grote tragische voorbeeld van een imploderend communistisch systeem.

Het schrikbeeld van “algehele werkloosheid door automatisering” wil ik dan ook het schrikbeeld van een imploderend communistisch regime tegenoverstellen. Kijk naar Venezuela!

In tegenstelling tot het schrikbeeld van de automatiseringswerkloosheid is het communistisch schrikbeeld echter reëel. Mensen sterven door communisme. Maar automatiseringswerkloosheid heeft bij mijn weten nog nooit tot economische collapse gevoerd.

Ik vraag me af of automatiseringswerkloosheid überhaupt wel mogelijk is. Als we de schrikbeeld logica volgen dan neemt de werkloosheid toe naarmate de automatisering toeneemt. De werklozen zien hun koopkracht dalen terwijl de winsten van de ondernemers toenemen.

Maar daar zit een addertje onder het gras: wanneer de koopkracht daalt, moet ook de winst van de ondernemers dalen. Wanneer de koopkracht uiteindelijk tot nul valt, is ook de winst van de ondernemers tot nul gedaald. Uiteraard is dit een onmogelijke situatie.

In werkelijkheid zal er iets anders gebeuren. Een (ogenschijnlijk) proces met een onmogelijke uitkomst zal deze uitkomst nooit kunnen bereiken.

Ah, maar wat zal er dan gebeuren?

Ik weet het niet. De economie is te complex en te chaotisch om te kunnen voorspellen wat er wel zal gebeuren. Het enigste wat zeker is is dat onmogelijke processen nooit hun eindstadium zullen bereiken.

Het verleden heeft bewezen dat we de inventiviteit van mensen niet moeten onderschatten. Hoewel dit op zich geen garantie is voor een positieve uitkomst, kunnen we daar toch wel heel veel vertrouwen in hebben.

De toekomst is ongewis, en dat is maar goed ook. In chaos zitten zowel kansen als risico’s. Bang worden is zinloos. We nemen de toekomst zoals deze komt. En het verleden geeft heel veel aanleiding tot hoop.

Flash back

Toen ik in de 70’er jaren van de vorige eeuw een opleiding computer techniek wilde doen kreeg ik een brief thuis van het opleidingsinstituut. Daarin stond het volgende: “… we willen U er op wijzen dat automatisering voor een (eventueel tijdelijk) hogere werkloosheid kan zorgen…”. Ik weet de exacte text niet meer uit m’n hoofd, maar daar kwam het op neer. Achteraf wou ik dat ik deze brief had bewaard!

In de 70’er jaren was werkloosheid een ‘probleem’ en automatisering zou dit alleen maar erger maken. Tegelijkertijd werden Nederlandse scheepswerven met massieve subsidies ‘ondersteunt’ om supertankers te kunnen blijven bouwen. Tenslotte wist iedereen dat dat een pijler onder de NL economie was… Oh, en er was natuurlijk ook nog de komende ijstijd waarover we ons allemaal zorgen moesten maken, en niet te vergeten de zure regen die de bossen zou vernietigen…

Tja… wat je je al niet herinnert als je wat langer meegaat…

Als je problemen nodig hebt, dan zul je problemen vinden… maar dat is een thema voor een ander artikel.

Maar…

Het zal geen verrassing zijn dat ik geen voorstander ben van een onvoorwaardelijk universeel basisinkomen.

Toch wil ik het kind niet met het badwater weggooien. Ik zie twee potentiële voordelen aan een basisinkomen:

Ten eerste: De vervanging van het huidige systeem met zijn overvloed aan verschillende regelingen en uitkeringen. Natuurlijk in de hoop dat een basisinkomen niet duurder is dan de huidige systemen, maar wel simpeler is (minder ambtenaren). Op zijn minst zou dit een vorm van vermogenstest nodig maken zoals dit ook nu in de bijstand al gedaan wordt.

Ten tweede: Er zijn mensen die liever niet zouden werken. Maar die nu wel een job hebben, al dan niet bij de overheid. Echter, vanwege hun lage motivering zijn ze onproductief en veroorzaken overlast voor collega’s. Een basisinkomen zou ten minste een aantal van deze mensen een alternatief bieden. Hetgeen voor beide partijen beter zou zijn. De algehele efficiëntie van de economie zou er door verhoogd worden. Zelfs al kan dit alleen gerealiseerd worden door een absolute lastenverhoging, zo zou toch het netto (relatieve) effect een verhoging van de gemiddelde levensstandaard zijn.

Ik wil geen voorstel maken over hoe dat verwezenlijkt zou moeten worden. Het was enkel de bedoeling om aan te geven dat er wel voordelen kunnen zitten aan een vorm van basisinkomen. En als het mogelijk is deze te realiseren dan zou ik hiervoor wel te vinden zijn.