Ik ben bezig om de posts over de r/K theorie opnieuw te schrijven en als artikelen te plaatsen onder de rubriek Politiek. Vandaag de inleiding. Geplaatst onder Politiek -> r/K-theorie: Inleiding

Politieke r/K theorie (hierna r/K theorie genoemd) heeft mij een geheel nieuwe zienswijze gegeven op de politiek.

Hoewel het de links/rechts of progressief/conservatieve scheidslijn ongeveer volgt vind ik de verklaringen waarom de mensen -als groep- gemotiveerd zijn en hoe zich dit in de verschillende politieke programmas vertaalt veruit het beste.

Volgens de r/K theorie zijn politieke stromingen een manifestatie van onderliggende biologische strategieën tot voortplanting.

Het meest opmerkelijke is wellicht nog dat dit een onbewust process is. Zowel de politici als ook de kiezers zijn zich van deze biologische oorsprong voor hun gedrag niet bewust.

De biologische strategieën zijn door de evolutie fijn afgestemd op de verschillende omstandigheden waaronder een soort zich voortplant.

Hoewel geen twee omstandigheden exact gelijk zijn, kunnen we deze toch grofweg verdelen in twee situaties:

r-strategie

Een soort waarbij de omgeving geen invloed heeft op de selectie van de genen noemen we r-select. Daartoe moet bijvoorbeeld het voedsel rijkelijk aanwezig zijn. En ook moet het niet moeilijk te vinden zijn.

Er vindt natuurlijk wel een genen selectie plaats binnen de soort. Bijvoorbeeld een vrouwelijk dier dat meer jongen krijgt dan haar soortgenoten zal meer van haar genen onder de volgende generatie verdelen. Een mannelijk dier dat met zo veel mogelijk vrouwelijke dieren paart zal ook meer van zijn genen onder de volgende generatie verdelen.

De r-strategie centreert zich dan ook op het verkrijgen van zo veel mogelijk nakomelingen. Zowel door aantal per zwangerschap als ook door snel opeenvolgende zwangerschappen.

Het meest gebruikte voorbeeld van een soort die de r-strategie volgt zijn de konijnen.

K-strategie

Een soort die de K-strategie volgt ondervindt juist een heel sterke selectie druk vanuit zijn omgeving. Vaak zal dit zijn doordat voedsel slechts met moeite kan worden verkregen. De selectie van de genen voor de volgende generatie vindt nu plaats door het success dat een dier heeft.

Het aantal jongen per zwangerschap zal voor K-strategische dieren vaak veel lager zijn. Het aantal zwangerschappen daalt tot 1 keer -of minder- per jaar. Ook moeten de jonge dieren de knepen van het voedsel vergaren van de ouders leren, hetgeen een lange kindertijd en/of jeugd verijst voordat ze zelf jongen kunnen krijgen.

Wanneer het verkrijgen van voedsel samenwerking toelaat zullen K-strategen ook een sterke hang naar groepsverband bezitten.

Het meest gebruikte voorbeeld van een soort die de K-strategie volgt zijn wolven.

De mens

De mens is K-select. Maar er zit wel een addertje onder het gras: de mens kan zich aanpassen aan een r-omgeving door (tijdelijk) generaties te produceren die r-select zijn.

Dit is één van die dingen waar ik in verbazing naar de natuur kijk: de mens is K-select, maar toch in staat om van overvloedige tijden te profiteren door “even” naar r-select te schakelen en zo het aantal mensen sterk te verhogen. Als evolutionaire strategie vind ik dat indrukwekkend.

Er zit wel een duistere kant aan. Immers wanneer de groei van het aantal mensen de overvloed teniet gedaan heeft, of wanneer de overvloed door externe factoren afneemt zal er een selectie plaatsvinden door het sterven van een (groot) deel van de bevolking.

De natuur kan wreed zijn, en wij staan niet boven de natuur!

Politiek

Wat heeft dit nu met politiek te maken? Het is niet te missen dat conservatief (of ‘rechts’) een sterke vergelijking met de K-strategie vertoont. Wat misschien niet zo duidelijk is dat progressief (‘links’) een sterke vergelijking met de r-strategie vertoont. Toch is dit wel het geval, ik kom daar in andere artikelen nog op terug.

Het schakelen van K naar r strategie en weer terug kan meerdere generaties duren. Als de omstandigheden gunstig zijn, dan uit zich dit in een toename van socialistische politieke voorkeuren. Als de tijden juist mager zijn dan treden de meer conservatieve waarden weer meer op de voorgrond.

Nu is het niet zo dat een persoon naar believen heen en weer kan schakelen van r naar K en terug. In plaats daarvan lijkt het er sterk op dat deze omschakeling maar 1 keer gemaakt kan worden, en alleen van r naar K.

Is men eenmaal K-select dan is men dat voor de rest van zijn leven, al kan de sterkte misschien wel langzaam afnemen. Het lijkt er op dat de omstandigheden tijdens onze jeugd bepalen of we al dan niet r-select worden. Dit kan dan een leven lang zo blijven. Of -wanneer de omstandigheden zich veranderen- omslaan in K-select gedrag. Maar deze omslag is niet gemakkelijk. Vaak zal de tijd waarin dit gebeurt zich kenmerken door sterke politieke onrust, oorlogen of natuurrampen.

Het valt niet te ontkennen dat we nu in wel heel gunstige tijden leven. De omstandigheden (economie) hebben zich sinds de jaren 50 voortdurend verbetert. We leven dan in een r-select tijdperk - politiek gezien. Maar ik denk dat de politieke spanningen op dit moment (wereldwijd) aan het toenemen zijn. Het is niet te voorspellen wanneer, maar er zit mogelijk een omslag aan te komen van r naar K. Mocht dit op korte termijn het geval zijn, dan zullen we zeker historische tijden meemaken.