Onlangs stuitte ik op het begrip “Overton Window”. En dit is één van die begrippen die me direct aanspreken. Het Overton Window (Raam van Overton) is de verzameling van standpunten die je publiekelijk kunt innemen zonder voor gek te worden verklaart of als extremist te worden bekroont.

Dit is voor mij een bruikbaar begrip omdat het twee dingen impliceert: ten eerste geeft het aan dat er een verzameling standpunten is. En dat niet alle standpunten publiekelijk acceptabel zijn. Sommige standpunten kun je maar beter stil houden want als je er stem aan geeft loop je kans geïsoleerd te worden door de samenleving.

Het tweede dat dit begrip ook impliciet duidelijk maakt is dat de publiekelijk aanvaardbare standpunten niet statisch zijn. Ze veranderen met de tijd. Dit is duidelijk zichtbaar in dingen als slavernij. Maar ik denk ook als dingen als hypotheekrente aftrek. Dat was 20 jaar geleden onbespreekbaar, maar na enkele aanlopen staat het thema nu op zijn minst op de agenda.

Behalve verschuiven kan het Overton window ook versmallen of verbreden.

Een Overton window veranderen is niet zo simpel. Wanneer alles zijn gangetje gaat zijn verschuivingen maar klein. Het snelst verandert een Overton window wanneer er een crisis is. Zeker als de oplossing voor de crisis buiten het Overton window ligt.

Het Overton window opzettelijk veranderen is iets dat men in de linkse politieke partijen regelmatig tegenkomst. Links weet altijd druk op de ketel te houden en zo voortdurend het Overton window langzaam maar zeker naar links te verschuiven. Om het Overton window weer naar rechts te verschuiven zijn vaak crisissen nodig.

Nu denk ik niet dat het zin heeft om te pas en te onpas met dit begrip te strooien, maar ik vind het wel handig om zo een extra detector te hebben om veranderingen in de maatschappij te meten. Wanneer het Overton window duidelijk aan het bewegen is, dan is dat waarschijnlijk ook een signaal voor belangrijke verschuivingen in de politiek. Iets waar je als politicus je voordeel mee kan doen denk ik zo. En de echt goede politici verschuiven zelf het Overton window… maar die zijn er niet veel.