Onlangs werd me in een reactie op vrijspreker weer eens duidelijk dat er slechts twee basis principes bestaan in het leven.

Of men is realist, i.e. accepteert de realiteit en probeert zo goed mogelijk daarmee te leven, of men is ideoloog. Dwz men heeft een ideologie en probeert deze op te leggen aan de realiteit.

Soms lijkt het er op dat mensen realist zijn op één vlak en ideoloog op een ander. Maar dat betekent in wezen dat men ideoloog is.

Terwijl ik deze post probeer te formuleren valt me op dat het onmogelijk is om dit niet zwart wit te zien. Eigenlijk wilde ik spreken van een grijs-schaal tussen de beide extremen, maar dat lukt me niet. Men is of ideoloog of realist. Mix of grijs schakeringen lijken niet mogelijk.

Het is onmogelijk om de realiteit met 100% zekerheid te kennen. Toch is dit niet het “bewijs” dat we allemaal ideologen zijn. Het fundamentele verschil tussen een ideoloog en een realist is de bereidheid om het eigen standpunt te veranderen wanneer er bewijzen zijn dat dit verkeert is.

Let wel, er is ruimte voor geloof. Realisme sluit geloof niet uit. Maar het beperkt het geloof tot die gebieden waarvan we principieel niet kunnen bewijzen dat ze fout zijn.

Een ideologie waarvan niet bewezen kan worden dat ze fout is is in feite niet te onderscheiden van religie. Bijvoorbeeld het communisme. Het is niet te bewijzen dat communisme niet kan functioneren. In elk communistisch regime is het uiteindelijk mis gegaan. Er zijn dus sterke indicaties dat communisme niet werkt. Toch is dit geen bewijs van onmogelijkheid. Wellicht dat daarom communisme steeds weer de kop opsteekt als pseudo religie. (Een indicatie dat communisme een religie is is dat vrijwel alle communistische regimes religie hard onderdrukken. Het lijkt er op dat ze elkaar als concurrent zien)

Kapitalisme daartegen heeft geen moeilijkheden met religie. Kapitalisme is sterk realistisch in aanzet. Als is “ongebreideld” kapitalisme ook niet vies om ideologie te gebruiken om de “verdiensten” flink te verhogen. Ongebreideld kapitalisme ontstaat wanneer politieke ideologie gebruikt wordt om een marktvoordeel te halen. We zouden dan ook onderscheidt kunnen maken tussen “Ideologisch kapitalisme” en “Realiteit kapitalisme”.

De gouden eeuw van Scott Adams ontstaat wanneer voldoende mensen zich gaan realiseren dat ideologie datgene is wat de mensheid in wezen blokkeert. Wij staan onszelf in de weg, ons eigen verlangen naar een ideologische wereld blokkeert onze echte vooruitgang.