Het thema IQ komt steeds vaker voor in de (alternatieve) media. Waarschijnlijk met name onder de invloed van het migratie vraagstuk neemt de belangstelling voor IQ sterk toe. Zelf heb ik er al langer belangstelling voor hetgeen o.a. resulteerde in het permanente artikel over IQ, zie menu psychologie -> IQ.

Het gebeurt niet zo vaak dat er een artikel verschijnt dat er toe lijdt dat je je eigen positie grondig her-evalueert. Maar het artikel van N Taleb (IQ is largely a pseudoscientific swindle) is er één.

Taleb is behoorlijk wat slimmer dan ik het ben, en als hij het met me oneens is, dan is dat reden om mijn denkbeelden nog eens grondig te analyseren.

Dit heeft tot een paar aanpassingen gezorgd in mijn denken over IQ. Als eerste ben ik nu kritischer gaan kijken. Daarbij zijn de punten waar ik vroeger (te snel) overheen stapte nu duidelijker geworden:

  • Landen met een gemiddeld IQ van 65 functioneren. Maar ik betwijfel of de personen in ons land met een IQ van 65 in die landen zouden kunnen functioneren. Dit duidt op een ‘fout’ in het denken over IQ. Tot nog toe heb ik dit toegeschreven aan de cultuur. Maar het kan ook zeer wel verklaart worden met fouten in het IQ(-test) model.
  • De IQ test zelf: ik weet niet hoe dit gedaan wordt, maar het lijkt me onmogelijk om met enige resolutie met slechts 1 test het gehele IQ bereik te meten. Met name de lage IQ’s waar men niet eens meer begrijpelijk kan lezen (< 85) zullen moeilijk te testen zijn. Net als de hoge IQ’s (> 130 ?) maar dan om andere redenen (geen overeenkomst in wereldbeeld met normale IQ’s). Dit zorgt voor moeilijkheden om er een gemeenschappelijke schaal mee te maken.
  • Als onderpunt van het bovenstaande: de IQ distributie is een bell-curve. Maar omdat het geen absolute meting is, moet de bell-curve wel gekozen zijn. Het is zelfs mogelijk dat de originele vragen in de test aangepast zijn om een bell-curve mogelijk te maken! Dit kan de betekenis en het vergelijken van IQ verschillen onmogelijk maken. Met andere woorden het verschil in IQ tussen 100 en 115 zal hoogstwaarschijnlijk een geheel andere reële uiting beschrijven als het verschil tussen een IQ van 145 en 160. Bijvoorbeeld het verschil tussen 110 en 115 kan betekenen dat men meer of minder abstract kan redeneren. Maar het verschil tussen 145 en 160 kan zijn dat men iets sneller of langzamer een oplossing voor een probleem vindt.
  • Er is geen IQ gen. Maar er zijn tientallen, wellicht honderden gens die er allemaal ‘iets’ mee te maken hebben. Dit duidt er op dat hetgeen we IQ noemen een samengestelde eigenschap is. In hoeverre het zinvol is om een samengestelde eigenschap in 1 getal uit te drukken staat ter discussie.
  • We zijn er toe geneigd als mens om onszelf apart te zien van onze omgeving. Vooral in de westerse culturen. Maar dit is wellicht de grootste fout die we maken. De mens is in een bepaalde omgeving/klimaat geëvolueerd. De mens heeft ook zijn omgeving aangepast. Dit resulteert in een complexe situatie waarbij mens en omgeving/klimaat op elkaar aangepast zijn. De blanke westerling is optimaal aangepast op de west Europese situatie. En dat geld voor elk volk. Een IQ test die ontwikkelt is voor de west europeanen is wellicht onbruikbaar voor andere bevolking groepen. Sterker nog, het kan zijn dat een IQ test an sich helemaal niet mogelijk is (of ten minste volstrekt nutteloos) voor de andere volken.

In zijn schrijven lijkt het er op dat Taleb probeert om het hele thema IQ af te branden. Maar zoals hij zelf in de titel al duidelijk maakt, zijn bezwaren (en de bovenstaande van mijzelf) hoeven niet noodzakelijkerwijs te betekenen dat de IQ test waardeloos is.

Er zijn samenhangen tussen IQ en intellectuele prestaties, maar deze zijn niet zonder meer overdraagbaar tussen bevolkingen. Ik vermoed dat de IQ score beperkt bruikbaar is tussen ca 85-130 om het te bereiken potentieel binnen de westerse cultuur af te schatten. Lagere en vooral ook hogere scores zijn waarschijnlijk onbruikbaar.