Waarom geloven we dingen? Dit is niet religieus bedoelt, maar het heeft ook betrekking op religie. Zoals in de vorige post, we zouden iets kunnen geloven omdat het waar is. Maar dan stoot je al snel op het probleem dat we nooit iets met zekerheid voor waar kunnen aannemen. De post-modernistische val.

We geloven dingen juist omdat we nooit met zekerheid iets kunnen weten. Tenslotte verlangt geloven geen bewijs.

Na de verlichting is geloven (zowel religieus als niet religieus) in het verval gekomen. Men wilde voor alles een bewijs zien. Maar we weten inmiddels dat dit niet mogelijk is.

Of we het willen of niet, de mens is gemaakt om te geloven. Geloven is een heuristiek. Een vuistregel. We hebben dan wel geen zekerheid, maar we weten uit ervaring dat er op zo-en-zo’n manier resultaten te verkrijgen zijn.

De uiteindelijke arbiter voor het geloof dat we in ons dragen is de evolutie. Skin in the game zou Nicholas Taleb zeggen. (Op dat boek kom ik nog eens terug)

Wanneer we iets geloven dat slecht voor ons is, dan zal uiteindelijk dat geloof uitsterven. Of beter gezegd, de mensen die dat geloven hebben sterven uit, en zo verdwijnt ook wat ze geloven. Al moeten we dit ook uitstrekken tot de samenleving. Als iets dat we geloven de samenleving ondermijnt, ook al is het positief voor een individu, dan nog zal dat geloofde verdwijnen wanneer die samenleving verdwijnt.

We geloven dus iets, omdat het goed voor ons is. En gezien de duur van de menselijke beschaving zouden we inmiddels vrij goed moeten weten welke dingen we het beste geloven.

Maar dat is slechts 1 antwoord. Er is nog een tweede.

Het tweede antwoord is nogal duister: sommige dingen geloven we omdat iemand ons dat heeft “aangepraat”. Dat is gevaarlijk, want we kunnen er zeker van zijn dat die persoon (of personen) dat uit eigen interresse gedaan hebben. Immers zij geloven zo te moeten handelen omdat dat hun overlevingskansen sterkt. Ook al is dat nadelig voor onszelf.

We kunnen beter voorzichtig zijn met dat wat we van iemand overnemen. Alleen dingen die zich in de loop der tijden hebben bewezen zouden we moeten geloven. “Moderne” geloven (gelijkheid, socialisme, sektes, politiek, ideologieën etc) zijn allemaal verdacht. Niet één van deze heeft de test des tijds ondergaan. Dit is nog het meest duidelijk bij geloven die van tijd tot tijd steeds opnieuw opduiken (bv socialisme). Deze verdwijnen niet voor niets keer op keer. Vaak met een enorm verlies aan mensenlevens. Als een geloof voortduren opduikt en verdwijnt, dan is afhoudendheid het beste antwoord.

PS: Het is niet zo dat we zouden moeten weten waarom een geloof goed voor ons is. Wanneer een geloof eeuwen oud is, dan mogen we er van uitgaan dat deze goed voor ons is. Ook al is het een absoluut raadsel waarom.