Scott Adams (van de Dilbert cartoons) heeft het over een gouden eeuw. We zouden, zo zegt hij, op de rand van een gouden eeuw kunnen staan.

En hij zou best wel eens gelijk kunnen hebben. Er zijn een aantal factoren die dit mogelijk maken.

Zelf denkt hij dat de realisatie dat alle grote problemen van vandaag de dag van nature psychologisch zijn hiervoor de doorbraak kan zijn. Trump zou dit mogelijk maken omdat hij het overton venster niet alleen verschuift, maar de mensen ook attendeert op de aanwezigheid, het fenomeen, van dit overton venster. In essentie zou hij daarmee wel gelijk kunnen hebben.

Maar er zijn ook concretere aanwijzingen. Als eerste valt mij de parallel op tussen de K-verschuiving en de realisatie dat problemen psychologisch zijn. De K-verschuiving zorgt er voor dat mensen minder ideologisch worden en meer realistisch. Meer realistisch betekend impliciet dat puur psychologische problemen minder betekenis krijgen, men kijkt meer naar “wat werkt” dan naar “het moet zo”.

Een tweede mogelijkheid schuilt in de nog toenemende automatisering. We naderen steeds sneller het punt waarop slechts 5% van de bevolking echt moet werken om de gehele bevolking van producten te voorzien die onze levensstandaard op pijl houden. Natuurlijk hoeft dit niet iedere dag dezelfde 5% te zijn. Wat zou je denken van een (gemiddelde) “werkweek” van 8 uur - of minder? Dat is niet zo gek als dit klinkt, ook nu werkt slechts ca 50% van de mensen, i.e. een gemiddelde werkweek van minder dan 20 uur. Ook is dit niet zonder historische voorbeelden; werkte in 1850 het overgrote deel van de beroepsbevolking in de voedselketen (landbouw etc), zo is dat nu afgenomen tot ver beneden de 10%.

En energie dan? Wel dat is inderdaad een punt. Maar ik zie wel hoopvolle tekenen dat hier een oplossing gerealiseerd kan worden. Als zal deze wel nuclear zijn. En kunnen we waarschijnlijk onze huidige vorm van consumptie en “ontspanning” niet volhouden, deze is te olie intensief. Maar elektronische alternatieven worden steeds beter… immersieve technologie maken straks het reizen niet alleen overbodig maar voor een groot deel zelfs onwenselijk.

En dan zijn er nog de “andere” factoren. De politiek probeert krampachtig om een grote vijand te creëren. Zonder een grote vijand heeft de staat problemen om zijn identiteit te waarborgen en de belastingen te rechtvaardigen. Tegelijkertijd neemt het aantal potentiële (buitenlandse) vijanden af. Want “rusland, rusland, rusland”? Echt? Dat gelooft toch niemand meer? Een land dat maar met moeite zichzelf overeind houdt, en een BNP heeft dat nog niet eens het dubble is van Nederland, dat zou een gevaar zijn voor heel het “vrije” westen? kom op zeg…

En welke vijanden blijven er dan nog over? Noord Korea? die gaan nu hun nucleare arsenaal afbouwen. Iran? ok, die hebben nog wel wat kernkoppen, maar hun BNP is maar de helft van het onze, dus wereld probleem? nee… en dan? de Chinesen? Nee, ook die zie ik niet als bedreiging. China is Han, Han is China. Ze willen zonder twijfel wel meer betekenen op het wereldtoneel, maar ik zie zo snel geen militaristisch probleem uit china komen. Die gebruiken veel liever economische macht en lange termijn (zeer lang!!) plannen.

Scott Adams heeft wel een punt als hij zegt dat we op de rand van een gouden eeuw zouden kunnen staan. En laten we wel zijn, ook een gouden eeuw betekent niet dat alles op rolletjes loopt. Maar als de wereld zich kan realiseren dat de grote problemen inderdaad van psychologische aard zijn, wel, de gouden eeuw lonkt…