Dit is een bestandsopname van mijn huidige ideeën over de morele basis en de stabiliteit van een samenleving.

Het volgende figuur illustreert dit:

morele-basis

De kromme zwarte lijn (convex) stelt de gemiddelde morele basis van de samenleving voor. Deze is opgebouwd uit de effectieve morele gedragingen van de individuen in die samenleving. De vorm van deze lijn is gekozen om weer te geven dat de beide componenten die om dominantie strijden in de samenleving (individualiteit vs collectivisme) beide niet stabiel zijn. Collectivisme leidt tot meer collectivisme en individualisme leidt tot meer individualisme. En wanneer één van beide te zeer de overhand krijgt, dan begint de levensstandaard van de samenleving af te nemen.

De vorm van de lijn is in de realiteit waarschijnlijk een stuk complexer. Maar als een benadering om het principe over te brengen is de convexe curve goed genoeg.

De convexe curve heeft nog een ander voordeel dat ik wil gebruiken om duidelijk te maken waarom moraliteit (al dan niet religieus gebaseerd) belangrijk is. Iemand die geen moreel anker heeft en enkel rationeel denkt, die zal vroeg of laat eindigen in een extreme situatie: extreem individualisme of extreem collectivisme. Het bolletje (1) ligt namelijk niet stabiel maar labiel. Bij de geringste verstoring zal het wegrollen in de richting van een extreme positie. Moraliteit is het anker dat het bolletje op zijn plaats houdt.

Moraliteit is dan ook niet logisch. Iedereen die het NAP kent weet waarschijnlijk wel dat deze begint met een aanname. Iedereen moet altijd en overal moreel kunnen leven. En er is geen bewijs dat deze aanname correct is. In feite is deze aanname zelfs collectivistisch!. Daarna gebuikt het NAP dit axioma om tot het non-agressie principe te komen, welke juist individualistisch is! Op deze manier creëert het NAP wat ik een anker noem. Een anker op de convexe curve die er voor zorgt dat we niet in de put van het individualisme belanden (of het collectivisme).

Elke religie brengt zijn eigen moraliteit mee. En elke religie vervult ook de rol van anker op de convexe curve.

Maar niet elk moreel anker zit op dezelfde plaats op de curve. De beste plaats op de curve is die die de snelste stijging van levensstandaard met zich mee brengt (1). Maar elke plaats die een stijging in levensstandaard met zich mee brengt is in principe stabiel (2 & 4). (Opm: stabiel in de zin van de mensen komen niet in opstand omdat ze geen voedsel meer hebben)

Wat voor mij essentieel is is dat deze voorstelling de rol van moraliteit duidelijk maakt. Geen enkele samenleving kan functioneren zonder moraliteit. Zonder moraliteit blijft enkel rationaliteit of hedonisme, en eindigt men altijd in extreem individualisme of collectivisme en gaat de samenleving onder.

Wat het westen betreft is de ondergang van de religie de doodsteek voor de samenleving, … indien we geen moreel anker weten te vinden… al dan niet via de religie. (In theorie is het wel mogelijk om heen en weer te zwalken: van bijna extreme individualisme naar bijna extreem collectivisme. En weer terug. Maar dat soort morele bewegingen gaan met veel ophef en onrust gepaard. Bovendien is er nooit zekerheid dat we niet op een dag toch in een extreem belanden.)