De navolgende post is als artikel toegevoegd aan de sectie “Financiële Vaardigheid“.

Wat is een aandeel?

Een aandeel is -letterlijk- een aandeel in een onderneming.

Dat wil zeggen, iemand die een aandeel heeft is mede eigenaar van die onderneming.

Er zijn meerdere ondernemingsvormen waarbij er aandelen worden uitgegeven. Vrij verhandelbare aandelen worden uitgegeven door NV’s, de Naamloze Vennootschappen.

Als aandeelhouder in een NV heeft/is men:

  • Mede eigenaar
  • Geeft opdrachten en/of goedkeuring aan het bestuur
  • Deelt in de winst
  • Bij verkoop/overname: krijgt men een deel van de verkoop som
  • Beperkte aansprakelijkheid (ter hoogte van de waarde van het aandeel)

Om dit laatste duidelijk te maken: Wanneer een één mans bedrijf schade aanricht, dan is (vaak) de bedrijfseigenaar persoonlijk aansprakelijk voor die schade. Bij een NV (Naamloze Vennootschap) is dat niet het geval. Het maximum wat men kan verliezen ten gevolge van aansprakelijkheid is de waarde van het aandeel.

Hoe ontstaan aandelen?

Aandelen worden uitgegeven wanneer een bedrijf de transitie maakt naar een NV structuur. Het bedrijf gaat dan “naar de beurs”. In het engels heet dit de “Initial Offering”.

Daarnaast geven NV’s soms extra aandelen uit om geld voor investeringen te verkrijgen. Dit heet dan een “emissie”.

De geldstroom

Wanneer een bedrijf naar de beurs gaat dan verkopen de eigenaars het bedrijf feitelijk aan de (nieuwe) aandeelhouders.

Het geld dat de aandeelhouders voor de aandelen betalen gaat naar de onderneming en wordt door de onderneming gebruikt. Het is mogelijk dat er ook een deel naar de vroegere eigenaars gaat, maar vaak zullen de oorspronkelijke eigenaars een pakket aandelen in handen krijgen. Deze kunnen ze dan later zelf verkopen. Door de oorspronkelijke eigenaars in aandelen te betalen verbind men de beloning van deze eigenaren met de welgaan van het bedrijf. Dit versterkt het vertrouwen van de nieuwe aandeelhouders.

Bij latere emissies gaan de opbrengsten naar de onderneming zoals dit door de aandeelhouders is goedgekeurd in de aandeelhoudersvergadering.

Wanneer aandelen verhandeld worden op de beurs zelf, dus zonder dat er nieuwe aandelen bijkomen, dan gaat het geld van de kopende aandeelhouder naar de verkopende aandeelhouder. Soms wordt er wel gezegd dat er geld in “de beurs” of “de markt” zit, maar dit is beeldspraak. Het geld zit bij de koper of de verkoper.

Mede Eigenaar

Mede eigenaar wil zeggen dat de aandeelhouders het voor het zeggen hebben. Dit doen ze bij monde van het bestuur dat in opdracht van de aandeelhouders werkt. Daarvoor wordt er -meest 1 keer per jaar- een aandeelhoudersvergadering belegd. Op deze vergadering legt het bestuur verantwoording af en presenteert nieuwe plannen. De aandeelhouders moeten deze goedkeuren of afkeuren. Ook worden op de vergadering bestuursleden gekozen of bevestigd.

Dividend

Wanneer een bedrijf winst maakt kan een deel hiervan worden uitgekeerd aan de aandeelhouders. Dit wordt dividend genoemd.

Hoeveel dividend wordt gegeven is sterk afhankelijk van de winst en van de plannen van de onderneming. Het is niet ongebruikelijk dat er -soms jarenlang- geen dividend wordt uitgekeerd. Natuurlijk is ook de hoogte van het dividend onderhevig aan de besluiten op de aandeelhoudersvergadering.

De hoogte van het dividend is niet afhankelijk van de prijs van het aandeel. Toch spreek men vaak over het “dividend rendement” waarbij dit het dividend is uitgedrukt in een percentage van de prijs van een aandeel. Dit dividend rendement varieert met de hoogte van het dividend en de prijs van het aandeel. Een stijgende aandelen prijs (bij gelijkblijvend dividend) resulteert in een lager dividend rendement.

Het dividend rendement is voor veel mensen van doorslaggevende betekenis bij de beslissing tot kopen of verkopen van een aandeel.

Aandelen dividend

Sommige bedrijven keren het dividend uit in de vorm van aandelen. Daartoe heeft het bedrijf een aantal aandelen in reserve gehouden of opgekocht in de markt. De aandeelhouders hebben dan na de dividend uitkering meer aandelen in hun bezit.

De mening of dit goed of slecht is is nogal verdeeld.

  • Tegen: Wanneer iedereen extra nieuwe aandelen krijgt dan veranderd er helemaal niets aan de bezitsverhoudingen en zal resulteren in een verlaging van de prijs per aandeel.
  • Voor: Wanneer het bedrijf aandelen opkoopt in de markt en deze als dividend uitkeert dan steunt dit juist de prijs van het aandeel en diegene die hun aandelen behouden krijgen een groter percentage van het bedrijf in hun bezit.

Overnames

Wanneer een NV wordt overgenomen krijgen de aandeelhouders hun aandeel in de koopsom uitgekeerd in ruil voor de aandelen. Dit kan in geld zijn of in aandelen van de opkopende partij.

Natuurlijk moeten de aandeelhouders akkoord gaan met de verkoop op een aandeelhoudersvergadering. Vaak zal daarom een opkopende partij proberen om voor deze vergadering al controle over een meerderheid van de aandelen te verkrijgen. Vaak door verhandelingen met grootaandeelhouders of ook door het opkopen van aandelen in de markt.

Wanneer de aandeelhoudersvergadering de koop goedkeurt is dit bindend voor alle aandeelhouders. Wanneer men aandelen in zijn bezit heeft worden deze onherroepelijk verkocht aan de opkopende partij of het nieuw te vormen bedrijf.

Beperkte aansprakelijkheid

Een aandeelhouder is slechts aansprakelijk voor schadevergoeding of bedrijfsschulden ter hoogte van de prijs van het aandeel. Dat wil zeggen dat een aandeel waardeloos kan worden in een failissement. Maar er kan geen extra schuld verhaald kan worden op de aandeelhouders.

Wanneer een NV failliet gaat worden eerst de schuldhouders goed gemaakt inclusief eventuele leningen (uitstaande obligaties). Pas wanneer er dan nog geld over is krijgen de aandeelhouders deze restsom uitbetaald.

Is in een failissement de restsom negatief, dan vervalt het aandeel zonder restwaarde.

Waar (ver)koopt men aandelen?

Op de beurs!

Van oudsher is “de beurs” de naam voor de plaats waar aandeelhouders elkaar ontmoetten om hun aandelen te verhandelen.

Omdat niet iedereen hiervoor tijd had, en omdat het best wel lastig is om alle vraag en aanbod (van meerdere NV’s!) op elkaar af te stemmen ontstonden er al snel tussenpersonen die dit voor hun rekening namen. (Market makers en brokers)

Tegenwoordig gaat alles elektronisch, maar de principes bestaan nog steeds. Men koopt en verkoop via een broker. De meeste banken bieden wel een broker functie, maar er zijn ook gespecialiseerde brokers. Bij de bank moet men daartoe of een speciale rekening openen of de broker service laten aktiveren.

Daarna heeft men toegang tot een (web)applicatie waarmee men aandelen kan kopen en verkopen. Ook zijn er nog telefonische diensten waar men mondeling opdracht kan geven tot het kopen cq verkopen van aandelen.

Er zijn ook nog de “full service” brokers. Dat zijn mensen die een portfolio (i.e. een rekening met aandelen) in opdracht beheren. Ze worden verondersteld ook advies te leveren over potentiële koop en verkoop.

Waarom aandelen kopen?

Iedereen heeft natuurlijk zijn eigen redenen, maar meest zullen deze gedreven worden door:

  • Een dividend rendement dat hoger is dan de heersende rente
  • De verwachting dat de waarde van een bedrijf (sterk) zal toenemen
  • De hoop dat iemand anders bereid is meer voor het aandeel te betalen

Deze laatste is in feite een variant van de tweede, echter zonder dat men denkt dat de intrinsieke waarde van de onderneming zelf veranderd. I.e. dat er “een grotere gek” bereid is meer voor het aandeel te betalen.

Conclusies

Er is nog (veel) meer over aandelen te vertellen. Het is een thema waarover je bijna niet uitgesproken raakt. Wanneer men zich interesseert voor aandelen dan is mijn advies om er “een paar meter” boeken over te kopen. Zelf heb ik nog een artikel gepland over de aandelen selectie, koersen en aan de beurzen zelf.