Dieren zijn overal om ons heen. Ze leven in onze huizen, in de oceanen, in de woestijn en hoog in de bergen. Mensen hebben al duizenden jaren een bijzondere band met andere levende wezens. Sommige houden we als gezelschap thuis. Andere bewonderen we van een afstand in de natuur. Die fascinatie is niet vreemd. Dieren zijn gevarieerd, verrassend en soms ook heel anders dan we denken.
Hoeveel soorten leven er op aarde
Wetenschappers hebben tot nu toe ongeveer 8,7 miljoen soorten levende wezens beschreven op aarde. Daarvan zijn er ruim 1 miljoen insecten. Zoogdieren, zoals honden, olifanten en walvissen, vormen een veel kleinere groep: iets meer dan 6.000 soorten. Vissen zijn goed voor ruim 34.000 soorten. De grote verscheidenheid aan leven is het resultaat van miljoenen jaren aanpassing aan omgeving en klimaat. Een poolvos past zich aan de kou aan met een dikke vacht, terwijl een kameel weken zonder water kan overleven in de hitte. Elk schepsel heeft zijn eigen manier gevonden om te overleven.
Wilde dieren en hun leefgebied
In de natuur leven soorten in specifieke gebieden die passen bij hun behoeften. Een tijger heeft een groot territorium nodig om te jagen. Een koalabeer leeft bijna uitsluitend in eucalyptusbossen in Australië. Het leefgebied van een dier bepaalt wat het eet, hoe het zich voortplant en hoe het beschermd is tegen vijanden. Door ontbossing en klimaatverandering krimpen veel van deze leefgebieden. Daardoor raken steeds meer soorten in gevaar. Momenteel staan meer dan 44.000 soorten op de Rode Lijst van bedreigde soorten, opgesteld door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN. Dat is bijna een derde van alle onderzochte soorten.
Huisdieren en de band met mensen
Ongeveer tweederde van de Belgische gezinnen heeft een of meer huisdieren. De hond is al eeuwenlang de meest gehouden metgezel. Katten zijn een goede tweede. Mensen houden ook vissen, konijnen, cavia’s en vogels. De band tussen mens en huisdier heeft een echte wetenschappelijke basis. Contact met een trouwe viervoeter verlaagt de bloeddruk en vermindert gevoelens van eenzaamheid. Kinderen die opgroeien met een huisdier leren verantwoordelijkheid en empathie. Toch vraagt het houden van een gezelschapsdier om zorg, tijd en kennis. Een goed verzorgd dier is een gelukkig dier.
Wat dieren ons leren over de natuur
Door het gedrag van wilde en gedomesticeerde soorten te bestuderen, leren wetenschappers veel over hoe de natuur werkt. Bijen spelen een grote rol bij de bestuiving van planten. Zonder hen zou een groot deel van ons voedsel verdwijnen. Wolven houden hoefdieren zoals herten in balans, waardoor bossen gezonder blijven. Dit soort verbanden worden ecosysteemdiensten genoemd. Ze laten zien hoe elk wezen zijn eigen plek heeft in een groter geheel. Zelfs kleine schepsels zoals regenwormen zijn van groot belang voor de bodem. Door de natuur beter te begrijpen, kunnen mensen ook beter voor haar zorgen.
Veelgestelde vragen
Welk dier is het intelligentste op aarde?
Er is niet één antwoord op de vraag welk dier het intelligentste is. Dat hangt af van hoe je intelligentie meet. Dolfijnen herkennen zichzelf in een spiegel en lossen complexe problemen op. Kraaien gebruiken gereedschap en onthouden gezichten van mensen. Chimpansees leren gebarentaal en hebben een uitstekend geheugen. Wetenschappers zijn het erover eens dat intelligentie op veel verschillende manieren tot uiting komt in het dierenrijk.
Hoelang leven dieren gemiddeld?
De levensduur verschilt enorm per soort. Een muis leeft gemiddeld twee tot drie jaar. Een olifant wordt in het wild veertig tot zeventig jaar oud. De groenlandse haai is een van de langstlevende gewervelde dieren ter wereld en kan meer dan 400 jaar oud worden. Vogels leven over het algemeen langer dan zoogdieren van vergelijkbaar formaat. De levensverwachting hangt af van factoren zoals voeding, vijanden en leefomgeving.
Kunnen dieren emoties voelen?
Onderzoek toont aan dat veel soorten wel degelijk emoties ervaren. Olifanten rouwen om soortgenoten die zijn gestorven. Ratten lachen wanneer ze kieteld worden, al is dat geluid te hoog voor menselijke oren. Honden tonen tekenen van vreugde en angst die sterk lijken op menselijke emoties. Wetenschappers zijn voorzichtig met het gelijkstellen van dierlijke en menselijke gevoelens, maar de bewijzen dat veel dieren iets voelen worden steeds sterker.
Wat is het verschil tussen een zoogdier en een reptiel?
Zoogdieren en reptielen zijn allebei gewervelde dieren, maar ze verschillen op belangrijke punten. Zoogdieren zijn warmbloedig, wat betekent dat ze hun lichaamstemperatuur zelf regelen. Reptielen zijn koudbloedig en zijn afhankelijk van de omgevingstemperatuur. Zoogdieren voeden hun jongen met moedermelk. Reptielen doen dat niet. De meeste reptielen leggen eieren, terwijl de meeste zoogdieren levende jongen ter wereld brengen.
