Wil je weten waar je geld elke maand naartoe gaat? Een begroting maken voor je huishouden geeft je dat inzicht. Je zet je inkomsten en uitgaven op een rij, en je ziet meteen of er aan het einde van de maand iets overblijft om te sparen.
Wat is een huishoudelijke begroting?
Een begroting is een overzicht van alles wat er binnenkomt en alles wat er uitgaat. Je noteert je inkomsten, zoals je salaris of uitkering, en je zet daar alle vaste en variabele uitgaven tegenover. Het verschil laat zien hoeveel je overhoudt of tekortkomt. Zo kun je vooruit plannen en verrassingen voorkomen.
Een begroting verschilt van een kasboek. Een kasboek kijkt terug: wat heb ik al uitgegeven? Een begroting kijkt vooruit: wat verwacht ik de komende maand of het komende jaar uit te geven? Beide zijn nuttig, maar de begroting helpt je om bewuste keuzes te maken voordat het geld al weg is.
Wat heb je nodig voordat je begint?
Verzamel eerst de juiste informatie. Dat maakt het invullen een stuk makkelijker en nauwkeuriger. Denk aan:
- Je loonstrook of een overzicht van je netto inkomen per maand
- Bankafschriften van de afgelopen twee of drie maanden
- Een overzicht van vaste lasten, zoals huur of hypotheek, verzekeringen en abonnementen
- Bonnetjes of betalingsbewijzen van boodschappen, tanken en andere variabele uitgaven
- Jaarrekeningen voor grote eenmalige kosten, zoals een vakantie of een nieuwe fiets
Heb je een jaar aan bankafschriften bij de hand, dan kun je ook een jaarbegroting maken. Dat is handig om grote uitgaven te spreiden en te plannen, zoals een abonnement dat maar één keer per jaar wordt afgeschreven.
Hoe maak je stap voor stap een begroting?
Je kunt een begroting maken in een schrift, een spreadsheet of een gratis online tool. Nibud en Geldfit bieden allebei hulpmiddelen aan. Volg deze stappen:
- Stap 1: Noteer je inkomsten. Schrijf op wat er elke maand netto binnenkomt. Denk aan salaris, huurinkomsten, toeslagen of kinderbijslag. Gebruik alleen bedragen die zeker zijn.
- Stap 2: Zet je vaste lasten op een rij. Dit zijn kosten die elke maand hetzelfde zijn: huur of hypotheek, energierekening op basis van je maandelijks voorschot, verzekeringen, telefoonabonnement en eventuele leningen.
- Stap 3: Schat je variabele uitgaven. Kijk in je bankafschriften hoeveel je gemiddeld uitgeeft aan boodschappen, kleding, uit eten gaan en vrijetijd. Neem een gemiddeld bedrag per maand.
- Stap 4: Tel de reserveringsuitgaven mee. Dit zijn kosten die niet elke maand komen, maar wel verwacht kunnen worden. Denk aan autoonderhoud, een nieuwe wasmachine of schoolspullen. Deel het jaarlijkse bedrag door twaalf en neem dat maandelijks mee in je begroting.
- Stap 5: Bereken het verschil. Trek alle uitgaven af van je inkomsten. Is het resultaat positief, dan houd je geld over. Is het negatief, dan geef je meer uit dan er binnenkomt.
- Stap 6: Bepaal wat je wilt sparen. Zet een spaarbedrag apart als vaste uitgave, zodat je het niet vergeet of uitgeeft aan iets anders.
Wat doe je als je tekortkomt?
Komt er meer uit dan er in gaat? Dan is het slim om te kijken waar je kunt bijsturen. Loop je uitgaven per categorie na en vraag jezelf af welke kosten echt nodig zijn en welke je kunt verlagen. Kijk ook of je recht hebt op toeslagen, zoals huurtoeslag of zorgtoeslag. Veel mensen laten geld liggen door deze niet aan te vragen.
Heb je schulden of lukt het niet om de vaste lasten te betalen, dan is het verstandig om hulp te vragen. Je gemeente of een organisatie zoals Geldfit kan je daarbij helpen.
Hoe houd je een begroting bij?
Een begroting is alleen nuttig als je hem ook bijhoudt. Plan elke maand een vast moment om je uitgaven te vergelijken met wat je had begroot. Klopt het? Mooi. Klopt het niet? Dan pas je de begroting aan of je stuurt je uitgaven bij. Na een paar maanden heb je een steeds realistischer beeld van hoe je huishouden er financieel voor staat.
Veel mensen vinden het fijn om aan het begin van het jaar een jaarbegroting te maken. Je kijkt dan vooruit naar grote uitgaven die je verwacht, zoals een vakantie, een verjaardag of een nieuwe telefoon. Door dat vooraf te plannen, kom je niet voor verrassingen te staan.
Klaar om te beginnen?
Een goede begroting hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin klein: noteer je inkomsten en je belangrijkste vaste lasten. Voeg daarna stap voor stap de rest toe. Hoe vaker je ermee werkt, hoe makkelijker het wordt. En hoe beter je zicht hebt op je geld, hoe meer rust dat geeft.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik mijn huishoudelijke begroting bijwerken?
Het is slim om je begroting elke maand even te controleren. Vergelijk dan je werkelijke uitgaven met wat je had gepland. Aan het begin van elk jaar is het een goed moment om de hele begroting opnieuw door te lopen, bijvoorbeeld als je huur omhooggaat of je inkomen verandert.
Wat is het verschil tussen een maandbegroting en een jaarbegroting?
Een maandbegroting geeft inzicht in wat er elke maand in- en uitgaat. Een jaarbegroting gaat een stap verder: daarin neem je ook kosten mee die maar één of een paar keer per jaar voorkomen, zoals een vakantie, een belastingaanslag of een jaarlijkse verzekeringspremie. Een jaarbegroting helpt je om die grotere uitgaven te spreiden en er op tijd voor te sparen.
Kan ik een begroting maken als mijn inkomen elke maand anders is?
Ja, dat kan. Werk dan met een gemiddeld inkomen op basis van de afgelopen zes tot twaalf maanden. Houd er rekening mee dat sommige maanden minder binnenkomen dan gemiddeld. Stel je begroting in op het laagste verwachte inkomen, zodat je nooit tekortkomt in een slechte maand.
Zijn er gratis hulpmiddelen om een begroting voor mijn huishouden te maken?
Ja. Nibud biedt een stappenplan en tools aan om een jaarbegroting te maken. Ook Geldfit heeft een gratis overzicht waarmee je je inkomsten en uitgaven kunt invullen. Beide zijn in gewoon Nederlands en geschikt voor verschillende situaties, zoals alleenstaanden, stellen of gezinnen met kinderen.
